تحلیل فضایی سطوح توسعه یافتگی روستاهای شهرستان اشنویه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید بهشتی تهران، ایران

2 کارشناسی ارشد جغرافیای و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی مرند، مرند، ایران

3 کارشناسی ارشد جغرافیای و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه آزاد واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران

10.22034/gahr.2021.268654.1495

چکیده

شناخت نابرابری‌ها و عدم تعادل‌ها در چارچوب محدوده‌های جغرافیایی مختلف از مهم‌ترین ابزارهای برنامه‌ریزی به شمار می‌رود. تحلیل و تعیین سطوح توسعه‌یافتگی مناطق از لحاظ امکانات و خدمات نسبت به یکدیگر، موجب شناخت نقاط ضعف و قوت، توان‌ها و کمبود‌های آنها و در نهایت توسعه متعادل و متوازن فضاهای جغرافیایی می‌گردد. رویکرد حاکم بر این پژوهش توصیفی- تحلیلی است و از لحاظ هدف کاربردی و توسعه‌ای می‌باشد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل فضایی و سنجش توسعه‌یافتگی روستاهای شهرستان اشنویه به لحاظ برخورداری از شاخص‌های توسعه صورت گرفته است. جهت تعیین سطوح توسعه‌یافتگی سکونتگاههای روستایی شهرستان اشنویه از مدل‌های تاپسیس و تاکسونومی عددی استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهد که در بین روستاهای شهرستان اشنویه از لحاظ سطح برخورداری از شاخص‌های توسعه و توزیع امکانات و خدمات ناهمگنی و عدم تعادل دیده می‌شود. نتایج نهایی سطح بندی روستاهای شهرستان اشنویه در پنج سطح توسعه، بسیار بالا، بالا، متوسط، پایین و بسیار پایین نشان می‌دهد که در سطح بسیار بالای توسعه چهار روستای آغبلاغ، نلیوان، سنگان و ده شمس بزرگ که 4.9 درصد روستاهای شهرستان اشنویه را شامل می‌شوند، در سطح بالای نیز 8 روستای را شامل می‌شود که 9.9 درصد روستاهای شهرستان اشنویه را تشکیل می‌دهند، در سطح متوسط توسعه تعداد 10 روستا با 12.3 درصد کل روستاها قرار دارند، در سطح پایین توسعه که 24 روستا را شامل می‌شود، درصد روستاها در این سطح توسعه 43.2 می‌باشد، بیشترین تعداد روستا با 35 در سطح بسیار پایین توسعه که 43.2 درصد کل روستاها را شامل می‌شود، قرار دارند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Spatial analysis of the development levels of the villages of Oshnoyeh county

نویسندگان [English]

  • bayazid sharifi 1
  • saleh karimi 2
  • mohsen amir ashayari 3
1 PhD student in Geography and Urban Planning, Shahid Beheshti University of Tehran, Iran
2 Master of Geography and Urban Planning, Islamic Azad University of Marand, Marand, Iran
3 Master of Geography and Rural Planning, Azad University, Research Sciences Branch, Tehran, Iran
چکیده [English]

Recognition of inequalities and imbalances in the context of different geographical areas is one of the most important planning tools. Analyzing and determining the levels of development of regions in terms of facilities and services relative to each other, causes the identification of strengths and weaknesses, their strengths and weaknesses, and finally the balanced development of geographical spaces. The approach of this research is descriptive-analytical and is applied and developmental in terms of purpose. The present study was conducted with the aim of spatial analysis and measuring the development of the villages of Oshnoyeh county in terms of having development indicators. Topsis and numerical taxonomy models have been used to determine the developmental levels of rural settlements in Oshnoyeh county. The results show that in terms of the level of development and distribution of facilities and services in the villages of Oshnoyeh county, heterogeneity and imbalance are seen. The final results of leveling the villages of Oshnoyeh county in five levels of development, very high, high, medium, low and very low show that at a very high level of development of four villages of Aghbolagh, Nilivan, Sangan and Deh Shams Bozorg that 4.9% of the villages of Oshnoyeh county In the upper level it includes 8 villages which constitute 9.9% of the villages of Oshnoyeh county, in the middle level of development there are 10 villages with 12.3% of the total villages, in the lower level of development which is 24 Includes villages, the percentage of villages in this level of development is 43.2, the highest number of villages with 35 are at a very low level of development, which includes 43.2% of all villages.

کلیدواژه‌ها [English]

  • TOPSIS Technique
  • rural settlements
  • development indicators
-     ازکیا، مصطفی (1387)، مقدمه ای بر جامعه شناسی توسعه روستایی، تهران، نشر اطلاعات
-         تقدیسی، احمد، پیری، سیامک و  بهاری عیسی (1391)، تحلیل فضایی و سنجش توسعه‌یافتگی شاخصهای توسعه خدمات بهداشتی- درمانی با استفاده از تحلیل عاملی و تکنیک خوشه‌ای(مطالعه موردی: شهرستانهای استان گیلان)، فصل نامهآامایش محیط، شماره 18 .
-         تودارو، مایکل (1378)، توسعه اقتصادی در جهان سوم، ترجمه غلامعلی فرجادی، تهران، موسسه عالی پژوهش در برنامه‌ریزی و توسعه
-         جمعه‌پور، محمود (1389 )، مقدمه‌ای بر برنامه‌ریزی توسعۀ روستایی: دیدگاهها و روشها، تهران، سمت
-         حکمت نیا، حسن، موسوی، میر نجف (1390)، کاربرد مدل در جغرافیا با تأکید بر برنامه‌ریزی شهری و ناحیه‌ای، یزد، علم نوین
-         زیاری،کرامت اله (1385)، اصول و روشهای برنامه ریزی منطقه ای ، یزد، دانشگاه یزد.
-         سعیدی، عباس (1388 )، سطح بندی روستاهای کشور، تهران، شهیدی
-         مرکز آمار ایران .1395. سالنامه آماری استان آذربایجان غربی.
-         مرکز آمار ایران .1395. سرشماری عمومی نفوس و مسکن.
-         مرکز آمار ایران .1395. شناسنامه آبادیهای استان آذربایجان غربی
-         مومنی، مهدی (1387)، اصول و روشهای برنامه ریزی ناحیه ای، انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف­آباد.
-         میسرا. رامش. رپراساد (1366)، ، برداشتی نو از مسایل توسعه، مترجم: فراهانی راد . حمید ، چاپ چهارم ، تهران: سازمان برنامه و بودجه.
-         نسترن، مهین، ابوالحسنی، فرحناز و ملیحه ایزدی(1389)، کاربرد تکنیک تاپسیس در تحلیل و اولویت بندی توسعه پایدار مناطق شهری (مطالعه موردی: مناطق شهری اصفهان، مجله جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، سال بیست و یکم، شماره 2 (پیاپی 38).
 
-          Aydogan, Emel Kızılkaya, 2011, Performance measurement model for Turkish aviation firms using the rough-AHP and TOPSIS methods under fuzzy environment, Expert Systems with Applications 38 (2011) 92–98.
-          Ahi, Arshia, Aryanezhad, Mir.B, Ashtiani, Behzad and Ahmad Makui, A novel approach to determine cell formation, intracellular machine layout and cell layout in the CMS problem based on TOPSIS method, Computers & Operations Research 36 (2009) 1478 – 1496.
-          Dagdeviren, Metin, Yavuz, Serkan and Nevzat Kılınc, 2009, Weapon selection using the AHP and TOPSIS methods under fuzzy environment, Expert Systems with Applications 36 (2009) 43–51.
-          Gallegos, M.T and Ritter. G.( 2005), A Robust method for cluster analysis, The Annals of Statistics, Vol. 33, No. 1, pp347- 380.
-          Jiang, Jiang, Chen, Yu-wang, Chen, Ying-wu and Ke-wei Yang, 2011, TOPSIS with fuzzy belief structure for group belief multiple criteria decision making, Expert Systems with Applications 38 (2011) 94–96.
-          Joao, Oliveira, S. Maria, Manuela, L,M. Carlos Manuela, F,M.(2003). A Multivariate Methodology to Uncover  Regional Disparities, European Journal of Operational Research, Vol. 145, PP. 121_135.
-          Singh, K. (2000), Rural Development, principals, policies and management, New Delhisag publication.22-29.
-          Gilg,  Andrew (2004), Countryside Planning, London, Routledge.125-138.