سنجش و تحلیل تنوع فرهنگی-اجتماعی در استان‌های ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

تنوع فرهنگی جلوه‌ای است از زیبایی‌های خلقت و نشانه‌ای از آیات خداوند. اخیراً طیف وسیعی از مطالعات همچون شهر خلاق و نظریه طبقه خلاق بر نقش تنوع فرهنگی در رشد اقتصادی و افزایش خلاقیت و نوآوری تأکید کرده‌اند. به علاوه سازمان‌هایی همچون یونسکو با انتشار اعلامیه جهانی «تنوع فرهنگی» و سازمان آیسسکو با مصوب نمودن «بیانیه تنوع فرهنگی اسلامی»، ضمن به رسمت شناختن همه فرهنگ‌ها بر نقش محوری فرهنگ و تنوع فرهنگی تأکید کرده‌اند. با توجه به نقش محوری تنوع فرهنگی-اجتماعی، این تحقیق در پی آن است تا برای نخستین بار تنوع فرهنگی-اجتماعی را در سطح استان‌های ایران موردسنجش و تحلیل قرار دهد. برای سنجش تنوع فرهنگی-اجتماعی از شاخص تنوع شانون و برای تحلیل فضایی آن از شاخص‌های موران جهانی، موران محلی انسلین و تحلیل لکه‌های داغ در نرم‌افزار GIS استفاده‌شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که استان‌های ایران در شاخص ترکیبی تنوع فرهنگی-اجتماعی در 5 طیف بسیار متنوع، متنوع، نسبتاً متنوع، تنوع پایین و یکدست قرار می‌گیرند به‌طوری‌که استان‌های قم، البرز و تهران در طیف بسیار متنوع و استان‌های کردستان، آذربایجان شرقی، اردبیل و زنجان در طیف یکدست قرار می‌گیرند و بقیه استان‌ها در سایر طیف‌ها پراکنده می‌شوند. همچنین نتایج حاصل از تحلیل فضایی آماره موران جهانی نشان می‌دهد پدیده تنوع فرهنگی-اجتماعی به‌صورت خوشه‌ای پراکنده‌شده است. به‌علاوه یافته‌های تحلیل موران محلی انسلین مؤید این مطلب است که در زمینه شاخص ترکیبی تنوع فرهنگی-اجتماعی 4 استان البرز، تهران، قم و اصفهان باهم یک خوشه بالا (HH) را می‌دهند که علاوه بر اینکه خود دارای بالاترین مقدار تنوع فرهنگی-اجتماعی در بستر ایران هستند بلکه همسایگان آن‌ها نیز از تنوع فرهنگی-اجتماعی بالایی برخوردارند. در مقابل استان آذربایجان شرقی و اردبیل باهم و استان کردستان به‌تنهایی کمی پایین‌تر از آن‌ها تشکیل یک خوشه پایین (LL) را می‌دهند و از پایین بودن مقدار تنوع فرهنگی-اجتماعی خود و استان‌های هم‌جوار خود خبر می‌دهند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Measuring and analyzing socio-cultural diversity in Iran’s provinces

نویسندگان [English]

  • Bagher Fotouhi Mehrabani
  • Hossein Hataminejad
Human Geography, Faculty of Geography, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]

Cultural diversity is a manifestation of the beauties of creation, and a sign of God's revelations. Recently, a lot of studies have highlighted the role of cultural diversity in the economic and social developmental and creativity. Moreover, some organizations such as UNESCO, with the publication of the universal declaration of cultural diversity, and ISESCO by approving the Declaration of Islamic Cultural Diversity have emphasized on the central role of cultural diversity. Considering the central role of socio-cultural diversity, not only does this research develop a mechanism for measuring the socio-cultural diversity, but assess and analyze socio-cultural diversity in the provinces of Iran. The Shannon Diversity Index has been used for measuring socio-cultural diversity, and for spatial analysis the Spatial Autocorrelation, Moran’s I, Anselin Local Moran I and Hot Spot Analysis have been used in GIS. The finding showed that Iran’s provinces in terms of socio-cultural diversity are in five categories: very diverse, diverse, relatively diverse, low diversity and unmixed, so that provinces of Qom, Alborz and Tehran are in very diverse range, and provinces of Kurdistan, East Azerbaijan, Ardabil, and Zanjan are in the unmixed range, and the rest of the provinces are in the other ranges. Also, the result of the spatial analysis of Moran’s I showed that the phenomenon of socio-cultural diversity is scattered across clusters that represent sub areas with high socio-cultural diversity. Furthermore, the results of Anslein Local Moran I indicated that the Alborz, Tehran, Qom and Isfahan provinces together form a high cluster (HH) in terms of socio-cultural diversity, that expresses in addition to their highest level of socio-cultural diversity, their neighbors are also in the same place as a high socio-cultural diversity. In contrast, East Azerbaijan, Ardabil and Kurdistan form a low cluster (LL).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Socio-cultural diversity
  • Shannon Diversity Index
  • spatial analysis
  • Iran's provinces

قرآن کریم

رهنما، محمدرحیم (1387). پژوهشی پیرامون طرح‌های تفصیلی شهری با تأکید بر کاربری‌های آموزشی و بهداشتی
- درمانی، مشهد. انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد.

شورای فرهنگ عمومی کشور (1390). طرح بررسی و سنجش شاخص‌های فرهنگ عمومی کشور (شاخص‌های غیر ثبتی): گزارش مربوط به‌کل کشور/ مدیر طرح و مسئول سیاست‌گذاری منصور واعظی؛ اجرا شرکت پژوهشگران خبره پارس؛ به سفارش شورای فرهنگ عمومی کشور. تهران: موسسه انتشارات کتاب نشر.

عسگری، علی. (1390). تحلیل‌های آمار فضایی با Arc GIS (چاپ اول). تهران: سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری تهران.

وحید، مجید. (1383). کنوانسیون جهانی تنوع فرهنگی بررسی زمینه‌های فکری –تاریخی- موضوع و چشم‌انداز تصویب و تبعات در سیاست‌گذاری فرهنگی. مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، 63(0)، ص 269-253.

 

Alesina, A., Devleeschauwer, A., Easterly, W., Kurlat, S., & Wacziarg, R. (2003). Fractionalization. Journal of Economic growth8(2), 155-194.

Baycan-Levent, T. (2010). Diversity and creativity as seedbeds for urban and regional dynamics. European Planning Studies, 18(4), 565–594.

Bellini, E., Ottaviano, G. I. P., Pinelli, D., & Prarolo, G. (2013). Cultural diversity and economic performance: evidence from European regions. In Geography, institutions and regional economic performance (pp. 121–141). Springer.

D’Amuri, F., Ottaviano, G. I. P., & Peri, G. (2010). The labor market impact of immigration in Western Germany in the 1990s. European Economic Review, 54(4), 550–570. https://doi.org/http://dx.doi.org/10.1016/j.euroecorev.2009.10.002

Duranton, G., & Puga, D. (2001). Nursery cities: Urban diversity, process innovation, and the life cycle of products. American Economic Review, 91(5), 1454–1477.

Ernst, D., & Kim, L. (2002). Global production networks, knowledge diffusion, and local capability formation. Research Policy, 31(8), 1417–1429.

Fearon, J. D. (2003). Ethnic and cultural diversity by country. Journal of economic growth8(2), 195-222.

Florida, R. (2002). The rise of the creative class. And how it’s transforming work, leisure and everyday life. New York: Basic Books.

Glaeser, E. L., Kolko, J., & Saiz, A. (2001). Consumer city. Journal of Economic Geography, 1(1), 27–50.

Glaeser, E. L., Scheinkman, J., & Shleifer, A. (1995). Economic growth in a cross-section of cities. Journal of Monetary Economics, 36(1), 117–143.

Islamic Declaration on Cultural Diversity, Adopted by the 4th Islamic Conference of Culture Ministers, Algiers – December 2004, P.3.

Jacobs. Jane, & Jacobs, J. (1961). The death and life of great American cities. The New York Times. Vintage. https://doi.org/10.1016/0264-2751(89)90052-8

Kihato, C. (2010). Urban diversity: Space, culture, and inclusive pluralism in cities worldwide. Woodrow Wilson Center Press.

Ko-Wan, T., Yu-Ting, H., & Yao-Lin, C. (2005). An accessibility-based Integer measure of relative spatial equity in Urban Facilities. Department of Urban Planning, National Chen Kuhn University, Tainan70101.

Lazear, E. P. (1999). Globalisation and the market for team‐mates. The Economic Journal, 109(454), 15–40.

Manacorda, M., Manning, A., & Wadsworth, J. (2006). The impact of immigration on the structure of male wages: theory and evidence from Britain. IZA Discussion Paper.

Matsuura, K. (2005). UNESCO Universal Declaration on Cultural Diversity. Diogenes, 52(205), 141–146.

Ottaviano, G. I. P., & Peri, G. (2006). The economic value of cultural diversity: evidence from US cities. Journal of Economic Geography, 6(1), 9–44.

Putnam, R. D. (2007). E Pluribus Unum: Diversity and Community in the Twenty-first Century The 2006 Johan Skytte Prize Lecture. Scandinavian Political Studies, 30(2), 137–174. https://doi.org/10.1111/j.1467-9477.2007.00176.x

Quigley, J. M. (1998). Urban diversity and economic growth. The Journal of Economic Perspectives, 12(2), 127–138.

Rodatz, M. (2012). Produktive „Parallelgesellschaften “. Migration und Ordnung in der (neoliberalen)„Stadt der Vielfalt “. Productive „Parallel Societies “. Migration and Order in the (neoliberal)„City of Diversity “. Behemoth, 5(1), 70–103.

Sassen, S. (2001). The global city: New york, london, tokyo. Princeton University Press.

Siebel, W. (2011). Talent, Toleranz, Technologie: Kritische Anmerkungen zu drei neuen Zauberworten der Stadtpolitiki. In Georg Simmel und die aktuelle Stadtforschung (pp. 73–87). Springer.

Spellerberg, I. F. and Fedor, P. J. (2003), A tribute to Claude Shannon (1916–2001) and a plea for more rigorous use of species richness, species diversity and the ‘Shannon–Wiener’ Index. Global Ecology and Biogeography, 12: 177–179. doi:10.1046/j.1466-822X.2003. 00015.x.

Torrance, E. P. (1977). Creativity in the Classroom; What Research Says to the Teacher. ERIC.

Tsai, Y. H. (2005). Quantifying urban form: compactness versus' sprawl'. Urban studies42(1), 141-161.

van der Spoel, E., Rozing, M. P., Houwing-Duistermaat, J. J., Eline Slagboom, P., Beekman, M., de Craen, A. J. M., … van Heemst, D. (2015). Association analysis of insulin-like growth factor-1 axis parameters with survival and functional status in nonagenarians of the Leiden Longevity Study. Aging, 7(11), 956–963. https://doi.org/10.1017/CBO9781107415324.004

Van Winden, W., Van den Berg, L., & Pol, P. (2007). European cities in the knowledge economy: towards a typology. Urban Studies44(3), 525-549.

Vormann, B. (2014). Global Port Cities in North America: Urbanization Processes and Global Production Networks (Vol. 13). Routledge.