تحلیل توزیع فضایی در میزان دسترسی به پارک‌های ‌شهری (نمونه موردی: شهر زنجان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 برنامه ریزی شهری ، گروه جغرافیا، دانشگاه زنجان

2 جغرافیا و برنامه ریزی شهری، گروه جغرافیا،دانشکده شریعتی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد

چکیده

کیفیت محیط شهری از برآیند کیفیتِ اجزای متشکله در فضاهای معین شهری حاصل می­شود. رسالت برنامه­ریزان شهری است تا با ادراکِ منطقی که از کنشِ بین فضا و اجتماع دارند، سطحِ تفکر دسترسی برابر به فضای سبز شهری را برای همه طبقات اجتماعی بر مبنای اصول پایدار عملی سازند. ازاین‌رو هدف از پژوهش حاضر، شناخت و ارزیابی نحوه­ی توزیع فضایی پارک­ها و میزان دسترسی شهروندان در نواحی شهری زنجان می­باشد. لذا در این مطالعه پس از انتخاب مناطق شهری زنجان به‌عنوان جامعه آماری پژوهش، با روش توصیفی – تحلیلی به کمک مدل­ها و آمارهای فضایی در محیط جی‌ای اس به تحلیل فضایی مناطق شهری زنجان از منظر پایداری محیطی پرداخته‌شده است؛ که درنهایت یافته­های پژوهش نشان داد که حوزه تحت پوشش پارک­ها در مقیاس عملکردی با یکدیگر تلفیق‌شده و نقشه­های overly شده به‌خوبی نشان داد که نواحی 103، 201، 202، 203، 204، 205، 305 فاقد هرگونه دسترسی می­باشند و در بسیاری از مناطق مانند منطقه 102 و 109 دسترسی به پارک­ها برای کل ناحیه یکسان نمی­باشد و بسیاری از محلات از این دسترسی محروم‌اند. پس چرایی این مسئله که چرا جمعیت تحت پوشش پارک­ها 187454 نفر می­باشد، و تنها مقداری کمی از جمعیت کلی شهر زنجان (386851 نفر) را تحت پوشش قرار می­دهد، این بود که شعاع عملکردی پارک­ها اغلب با یکدیگر هم‌پوشانی دارد و این باعث شده است که نواحی مختلف شهر دسترسی یکسانی به پارک‌ها نداشته باشند. نهایتاً مدل ویکور نیز نشان داد که ناحیه 7 از منطقه 1 و ناحیه 12 از منطقه 3 اولین و دومین رتبه و نواحی 2 از منطقه 2 پایین­ترین رتبه را دارند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of spatial distribution in access to urban parks

نویسندگان [English]

  • mohsen ahadnejad 1
  • ebrahim sharifzadeh aghdam 2
  • jalal ghodsi 1
1 Urban Planning, Department of Geography, University of Zanjan
2 Geography and Urban Planning, Department of Geography, Shariati University, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad
چکیده [English]

Introduction:This is an interstellar green space that is considered as one of the most important factors in shaping social sustainability and urban solidarity and plays an important role in strengthening the minds and minds of citizens in cities It is based on the fact that when comparing cities based on environmental indicators at the international level, one of the most important indicators is the existence of public facilities such as urban parks and citizens' access to them, which indicates the developmental index of a city in comparison with Other cities are about the quality of citizens' bioavailability Therefore, the necessity to pay attention to sustainable urban development approach in the planning and review of justice based on the process of allocation of interior space of the green space, taking into account social and functional concepts in equal access to urban green spaces for all of the main topic of today's studies. It is considered.
 
Materials & Methods: Considering the fact that in this study the distribution of space is evaluated using the network analysis of the network, the fourth part of the network analysis functions, answering this assessment, can analyze the network to calculate the actual distance and movement along the street to the local park Execute. As the development of precise descriptive systems for recording green space profile is a clear example of the application of access studies using Network Analysis.
Results & Discussion: Analyzing the interaction between urban green space and community to understand social injustice is the task of urban planners, with increased access, leads to encouraging community creativity, creating a good and exciting landscape and accurate implementation of the sustainable principles of urban green space users; Hence, the most important mission of planners and city managers in this field is to try to achieve the goal of "equal opportunity" in accessing the various groups of urban communities to service centers and eliminating conflicts in providing education, health, services, and the like. . Access radius for any user can be different and covers a range of distances. A very important indicator of fair access to urban services is the user's user access radius. Park on the scale of quarter: The number of these parks in Zanjan is 13, but of this number, 3 are in the 206 area and 2 in the 309 area and the park area: the number of these parks is 7, each of them there are 1 parking area in these areas. Access to all parks in different levels of Zanjan's areas: In this section, the radius of access to all Zanjan parks with each degree of functional radius that they have combined are based on which the deprived and deprived areas, The population and covered area were determined, and the results can be seen in Table 7 and Map 6.
 
Conclusion: This research has been used to determine the accessibility of different areas to urban parks using the NETWORK ANALYSIS method in the ARC GIS software and in the ARC MAP environment. Two methods have been used to determine how different areas are accessed and how much they are. First, based on the functional radius of each of the parks, according to the park's functional scale, and the second access based on the time index, access to the results of the Wicker model also showed that in this method, as inferred from the table, area 7 District 1 and District 12 District 3 are the first and second rank and regions 2 of Zone 2 are the lowest. It should be noted that in this model, the analyzes, in addition to quantitative evaluations, also result from initial qualitative evaluations

کلیدواژه‌ها [English]

  • spatial distribution
  • Access
  • interurban parks
  • sustainable development
  • Zanjan
  1. الماس­پور، فرهاد. کاربرد سیستم اطلاعات جغرافیایی و تحلیل شبکه درمان مکان­یابی داروخانه­ها، (منطقه موردمطالعه: منطقه 6 تهران)، پایان­نامه کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری. دانشگاه تربیت مدرس، 1380.
  2. بیگدلی، د، ساماندهی اسکان غیررسمی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، 1383
  3. پورمحمدی محمدرضا، جمالی فیروز، & اصغری زمانی اکبر. ارزیابی گسترش فضایی _ کالبدی شهر زنجان با تأکید بر تغییر کاربری زمین طی دوره 1384-1355 (1975-2005)
  4. بی‌نا، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور،1390
  5. قرخلو و زنگنه، مهدی وسعید، (1388): شناخت الگوی رشد کالبدی-فضایی شهر با استفاده از مدل‌های کمی، شهر تهران، مجله جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، سال بیستم، شماره دوم.8
  6. شوهانی، & کریمی، علی اشرف. (2014). مکان‌یابی پارک با رویکرد توسعه پایدار در پر کردن اوقات فراغت شهروندان؛ ایوان. فصلنامه علمی ترویجی فرهنگ ایلام، 15, 95-111.
  7. شهرستان زابل، پایان­نامه کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه­ریزی روستایی، دانشگاه تربیت مدرس. 1383.
  8. حیدری چیانه، ر. صنوبر، ن. & سعدلونیا، ح. (1394). تحلیلی بر نقش تصویر برند بر توسعه گردشگری شهری مطالعه موردی: کلان‌شهر تبریز. فصلنامه علمی-پژوهشی پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، 6(22), 79-94.‎
  9. سعیدنیا، احمد. کتاب سبز شهرداری، فضاهای فرهنگی، ورزشی و تفریحی، جلد دهم، انتشارات سازمان شهرداری­های کشور. 1379
  10. سعید نیا، فضای سبز شهری، انتشارات سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌ها، تهران، جلد نهم، 1383
  11. سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهری شهرداری اصفهان، 1391، ص 1
  12. ذاکریان، م. ملیحــــــه، موســـــوی، میرنجـــــف، باقــــری کشکـــولی، & علــی. (1389). تحلیلی بر پراکنش جمعیت و توزیع خدمات در محلات شهری میبد از منظر توسعه پایدار. فصلنامه علمی-پژوهشی پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، 1(2), 61-84.‎
  13. حیدری اکبر؛ رهنما محمدرحیم؛ شکوهی محمد اجزاء خوارزمی امید علی تحلیل تحوّلات فضایی محیط‌زیست شهری در کلان‌شهر مشهد با استفاده از الگوی آینده‌پژوهی گام طبیعی مقاله 1، دوره 6، شماره 18، بهار 1395، صفحه
  14. ذاکری،حجت‌الله،بهینه یابی الگوی استقرار فعالیت‌های صنعتی در نواحی روستایی با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی مطالعه موردی: دهستان‌های حکمتی، جواد، طراحی باغ و پارک، انتشارات فرهنگ جامع،1371
  15. طرح تجدیدنظر تفضیلی شهر زنجان، سازمان مسکن و شهرسازی استان زنجان، 1383، زنجان
  16. مجتهد زاده، غلامحسین. برنامه‌ریزی فیزیکی. مجله رشد آموزش جغرافیا، سال پنجم، شماره بیست.
  17. مرکز آمار ایران، نتایج تفضیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن کل کشور، شهرستان زنجان، 1390
  18. حبیبی، سید محسن، صدیقه مسائلی، سرانه کاربری‌های شهری،انتشارات سازمان ملی زمین ومسکن، تهران، 1378
  19. مشکینی ابوالفضل،&احدنژادرشتی محسن. تأثیر سیاست‌های عرضه زمین شهری درروند گسترش فرسودگی بافت قدیم شهرها موردمطالعه منطقه یک شهر زنجان.1386
  20. مشکینی ابوالفضل،(1369)، سیر تکوینی شهر و شهرنشینی در زنجان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه شهید بهشتی تهران.
  21. نوری، مجید. (1379). متدهای نو کاربرد سیستم اطلاعات جغرافیایی در برنامه‌ریزی شهری و ناحیه‌ای. جله: پژوهش‌های جغرافیایی، شماره (31).
    1. Baker, S. J. (2007). PTEN enters the nuclear age. Cell, 128(1), 25-28
    2. Blank,U.and Petkovich, M.(1987) Research on urban tourism destinations. In JRB Ritchie and CR Goeldner (eds) Travel, Tourism and Hospitality Research (pp. 165–77).
    3. Drakakis-Smith, D. (2000). Third world cities. Psychology Press. London.
    4. US Spatial Analysis Organization, (2016).
    5. Fainstein, A. (2006). Probing nanoscale ferroelectricity by ultraviolet Raman spectroscopy. Science313(5793), 1614-1616
    6. Grahn, P. Stigsdotter, U.A. 2003. Landscape planningand stress. Urban Forestry and Urban Greening (1),
    7. Herzog, T.R. Maguire, C.P. Nebel, M.B. 2003. Assessing the restorative components of environments. Journal of Environmental Psychology 23 (2), 159–170.
    8. Hass,K, (2009) Measuring accessibility of regional parks: a comparison of three GIS techniques, The Faculty of the Department of Geography San Jose State University
    9. Oh K & Jeong S. (2007). Assessing the Spatial Distribution of Urban Parks Using GIS, Landscape and Urban Planning, Vol. 82, PP. 25-32.
    10. Mukomo, J. (1996). Development in Sub-Saharan Africa”, Cities,13(40), pp265- 271
    11. Talen, E.and, Anselin,L, (1998) Assessing Spatial Equity: An Evaluation of Measures of Accessibility to Public Playgrounds. Environment and Planning, Vol. 30, No.1, pp: 595-613
    12. Lotfi, S.and,Koohsari,M.J. (2009) Measuring objective accessibility to neighborhood facilities in the city (A case study: Zone 6 in Tehran, Iran).Cities,Vol. 26, No.1,pp. 133–140
    13. Lynch, K. (1981) A Theory of good city form. Cambridge, MA: MIT Pres
    14. Tyrväinen, L. Mäkinen, K. Schipperijn, J. 2007. Tools for mapping social values of urban woodlands and other green areas. Landscape and Urban Planning 79: 5–19
    15. Tsou,K; Hung, Y and Chang,Y. L  (2005) An accessibility based integrated measure of relative spatial equity in urban public