آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 8 3 2025 09 23 Examining the possibility of replacing social participation instead of instrumentalism in urban geography: A study of traffic lights بررسی امکان جایگزینی مشارکت اجتماعی به جای ابزارمحوری در جغرافیای شهری: مطالعه چراغ راهنمایی 294 306 197935 10.22034/gahr.2024.452893.2097 FA سعید مبیّن شهیر دانشجوی کارشناسی ارشد جامعه شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران هادی سمساریه دانشجوی کارشناسی ارشد جامعه شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2024 04 18 Traffic lights are one of the most important traffic control tools with the role of safe traffic management and accident prevention, which has led to the increasing importance of developing research and decisions related to it; So that the use of advanced tools such as programming to manage when the lights are on is only a part of these wide-ranging actions. The evolution of the traffic light, which has been adapted to the needs of the day, shows the increasing growth of instrumentalism in the category of social control, which has intensified with the elimination of the human factor and the emphasis on similar tools such as traffic control cameras; and the prevalence of this view can be seen in related research. Lack of attention to social research and studies, at least in Iran, in contrast to the increasing attention to visual features, geometric factors, etc., in addition to the passively and mechanical perceptions of citizens' traffic actions, which is based on data from cameras and other sensors installed in the city , has caused the results of projects to be ineffective and not very efficient despite huge costs, and on the other hand, it has denied citizens the opportunity to participate in solving urban issues. This research, using the documentary-analytical method and using the social control theories of Parsons, Mead, Hirschi, Weber's instrumental rationality, Marcuse's technological society, Homans' exchange theory, etc., shows that it is possible to use participatory control and agentical-educational instrumentalism instead of tool-oriented methods in the traffic light category. چراغ راهنمایی از مهم ترین ابزارهای کنترل ترافیک با نقش مدیریت عبور و مرور ایمن و پیشگیری از بروز حوادث به شمار می رود که موجب اهمیت روز افزون توسعه تحقیقات و تصمیمات مرتبط با آن شده است؛ به نحوی که استفاده از ابزارهای پیشرفته نظیر برنامه نویسی برای مدیریت زمانِ روشن بودن چراغ ها تنها گوشه ای از این اقدامات پر دامنه است. سیر تحول چراغ راهنمایی که متناسب با نیازهای روز صورت گرفته، نشانگر رشد روزافزون ابزارگرایی در مقوله کنترل اجتماعی است که با حذف عامل انسانی و تاکید بر ابزارهای مشابه نظیر دوربین های کنترل ترافیک تشدید شده و رواج این دیدگاه در تحقیقات مرتبط قابل مشاهده است. کم توجهی به تحقیقات و مطالعات اجتماعی حداقل در ایران در مقابل توجه فزاینده به ویژگی های بصری، عوامل هندسی و ... در کنار برداشتهای منفعلانه و ماشینی از کنش ترافیکی شهروندان که مبتنی بر داده های دوربین ها و سایر حسگرهای نصب شده در شهر است، موجب عقیم ماندن نتایج طرح ها یا بهره وری پایین با وجود صرف هزینه های هنگفت اقتصادی شده و از طرفی فرصت مشارکت مدنی را برای حل مسائل شهری از شهروندان گرفته است. این پژوهش با استفاده با روش اسنادی – تحلیلی و با بهره گیری از نظریات کنترل اجتماعی پارسونز، مید، هیرشی، عقلانیت ابزاری وبر، جامعه فناورانه مارکوزه، نظریه مبادله هومنز و ... نشان می دهد که می توان از کنترل مشارکت محورانه و ابزارگرایی عاملیتی – آموزشی به جای ابزارمحوری در مقوله چراغ راهنمایی استفاده کرد. https://www.gahr.ir/article_197935_23c80549e9e3e06a08cc3d5fb583ad9c.pdf