آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 03 27 Using morphometric parameters in the analysis of the evolutionary process of glacial cirques (case study: Dalamper catchment) بهره گیری از پارامترهای مورفومتریک در تحلیل روند تکاملی سیرکهای یخچالی (مطالعه موردی: حوضه آبریز دالامپر) 49 66 199300 10.22034/gahr.2024.461088.2158 FA مهدی فیض اله پور استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه زنجان 0000-0002-4126-0234 Journal Article 2024 06 04 Glacial cirques are among the forms of glaciers that can be used to identify the past climatic conditions, including the cold periods of the Pleistocene. In this research, 20 glacial cirques in Dalamper catchment were investigated. For this purpose, Arc Gis software, Portable googlemap server and Google earth were used. To check the morphometry of cirques, the parameters of area, perimeter, width, length, length-to-width ratio, length-to-floor height ratio and width-to-floor height ratio were used. Statistical indices of coefficient of variation, standard deviation, average, maximum and minimum were estimated for each of the above parameters. Finally, for the investigated parameters, the determination coefficient R2 was calculated and the Pearson correlation matrix was drawn. There are about 9 glacier cirques with a maximum height of 3200 meters in the geographical direction of the north. The largest area of 3 square kilometers belonged to cirque No. 9. Investigations show that the glacier cirques located in the southern part of the basin have a greater length-to-width ratio, and this indicates the cirque length, low depth, and low snow storage in them. Among all the parameters, the highest correlation between the width ratio and the floor width to height ratio was 0.98. There is also a high correlation of 0.87 between the area and width of cirques. According to the direction of the cirques, it can be argued that this situation was affected by the periods of high water in Lake Urmia in the Pleistocene period. سیرک های یخچالی از جمله اشکال یخچالی هستند که به واسطه آنها می توان شرایط اقلیمی گذشته از جمله دوره های سرد پلیستوسن را شناسایی نمود. در این تحقیق، 20 سیرک یخچالی در حوضه آبریز دالامپر مورد بررسی قرار گرفت. به این منظور از نرم افزار Arc Gis، Portable googlemap server و Google earth استفاده شد. برای بررسی مورفومتری سیرک ها نیز از پارامترهای مساحت، محیط، عرض، طول، نسبت طول به عرض، نسبت طول به ارتفاع کف و نسبت عرض به ارتفاع کف استفاده شد. برای هر یک از پارامترهای فوق نیز شاخص های آماری ضریب تغییرات، انحراف معیار، میانگین، ماکزیمم و مینیمم برآورد شد. در نهایت برای پارامترهای مورد بررسی، ضریب تعیین R2 محاسبه شده و ماتریس همبستگی پیرسون ترسیم شد. حدود 9 سیرک یخچالی با حداکثر ارتفاع 3200 متر در جهت جغرافیایی شمال قرار دارد. بیشترین مساحت نیز به میزان 3 کیلومتر مربع متعلق به سیرک شماره 9 بوده است. بررسی ها نشان می دهد که سیرک های یخچالی که در قسمت جنوبی حوضه واقع شده اند از نسبت طول به عرض بیشتری برخوردار بوده و این امر نشان دهنده کشیدگی سیرک، عمق کم و ذخیره کم برف در آنها می باشد. در بین تمامی پارامترها نیز بیشترین میزان همبستگی بین نسبت عرض با نسبت پهنا به ارتفاع کف به میزان 98/0 بوده است. بین مساحت و عرض سیرک ها نیز همبستگی بالایی به میزان 87/0 برخوردار بوده است. با توجه به جهت سیرک ها می توان استدلال نمود که این وضعیت متاثر از دوره های پرآبی دریاچه ارومیه در دوره پلیستوسن بوده است. https://www.gahr.ir/article_199300_acc7c0cc14f7d27ba6dcbc3698c809ab.pdf