آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 03 31 Investigating and analyzing the distribution and dispersion of mosques in the city of Ardabil using spatial analysis capabilities in GIS environment. بررسی و تحلیل توزیع و پراکندگی مساجد در شهر اردبیل با استفاده از قابلیت‌های تحلیل‌فضایی در محیط GIS 150 166 202118 10.22034/gahr.2024.467559.2205 FA حسین نظم فر دانشگاه محقق اردبیلی منصور رحمتی دانشیارگروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری و روستایی، دانشگاه محقق اردبیلی، دانشکده علوم اجتماعی،گروه جغرافیا، اردبیل، ایران 0000-0002-4413-5789 زهرا قیاسی اینی گروه برنامه ریزی شهری و روستایی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل ، ایران Journal Article 2024 07 12 The present study was conducted in order to investigate and analyze the distribution and dispersion of mosques in Ardabil city in the current situation. The main function of the study is to provide practical solutions suitable to the existing situation for balanced and fair distribution in the study area.<br><br>The mosque is a place to express servitude and gratitude to god and it is a place for the mosque to be in front of god in front of all material and spiritual blessings. One of the basic decisions in the proper planning of the city and its spatial organization is cgooding the right place for a specific activity in the city.<br><br>The mosque connects the social, religious and economic relations if the city and also has a significant impact on urban development. 5 criteria that should be taken into consideration in the planning and location of religious use are compatibility,c omfort , efficiency, desirability, health and safety standards. The main topic of the current research is to investigate the distribution and dispersion of mosques in the city in the current conditions.<br><br>The current researcg is applied descriptive and analytical based on data collection in the theoretical part with documentary and library studies and in the survey party of the field collection. In order to analyze the existing situation, the tools available in GIS Were used.<br><br><br><br>If there is on distribution of relhgious land use with the approach of sustainable urban development, it will not be beneficial to improve land ues per capita. According to the findings of the research, in allocating space and detrmining the needs of the city, the population criterion has not been taken intoconsideration.It is suggested to pay attention to the population criterion and needs based on the number of people in allocating resources and facilities. کاربری‌های مذهبی به‌خاطر اهمیت در تعالی شهروندی، در شهرها از اهمیت اساسی برخوردارند. بررسی نحوه پراکنش این نوع کاربری‌ها در شهر اردبیل نیازمند بررسی‌های توزیع و تحلیل فضایی می‌باشد. تحلیل فضایی داده‌ها تلاش می‌کند تا دانش پنهان در پخش داده‌های جغرافیایی یعنی؛ نظام، قوانین و الگوهای‌فضایی را کشف کند . تحقیق حاضر کاربردی و از نوع توصیفی- تحلیلی است که هدف آن تحلیل توزیع فضایی مساجد شهر اردبیل با استفاده از آمار‌فضایی در قالب سه مولفه‌ی توزیع‌عادلانه، دسترسی و رویکرد مدیریت‌شهری است.برای رسیدن به این هدف از ابزارهای موجود در آمارفضاییARC GIS 10.5 من جمله: جهت پراکنش مساجد، تراکم مساجد، پراکنش فضایی، مسافت استاندارد، میانگین مرکزی، میزان برخورداری مذهبی و سرانه مساحت مساجد و وضعیت توزیع مساجد شهر اردبیل مورد ارزیابی قرار گرفته و الگوی نابرابری فضایی در میزان برخورداری هریک از مناطق شهر اردبیل، از این کاربری بررسی گردید. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می‌دهد که مناطق مرکزی شهر که منطقه ۱ محسوب می‌شود دارای بیشترین تراکم مذهبی، همچنین دارای بیشترین برخورداری و سرانه ‌مذهبی است که توزیع مساجد در سطح شهر خوشه‌ای است و دسترسی به مساجد در این منطقه آسان است. اما با فاصله گرفتن از مرکز شهر تراکم کم و درمحدوده‌‍های پیرامونی بسیار پایین است. در قسمت جنوبی منطقه ۳و۴ تراکم مساجد کم است و به نسبت مساحت محدوده در سطح پایین قرار گرفته‌اند. سرانه مساجد در مناطق ۱ و ۵ بیشتر از حد متوسط شهر و در مناطق ۲، ۳ و ۴ کمتر از حد متوسط شهر است.با بررسی توزیع فضایی مساجد می‌توان نتیجه گرفت که مساجد در سطح مناطق مختلف اردبیل به‌صورت یکسان و برابر توزیع نشده‌اند. که نشان‌دهنده این است که در توزیع مساجد بی‌برنامگی و ناعدالتی وجود داشته است و روش پراکنش خدمات‌شهری به‌درستی صورت نگرفته است. https://www.gahr.ir/article_202118_e31538f00546e92318c1f67821507635.pdf