آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 8 4 2026 03 15 Evaluation and Analysis of the Realization of the Goals of Comprehensive Urban Plans with a Scenario-based Approach (Case Study: Arak) ارزیابی و تحلیل تحقق پذیری اهداف طرح های جامع شهری با رویکرد سناریو مبنا (مورد مطالعه: اراک) 1016 1037 207804 10.22034/gahr.2024.479669.2279 FA عامر نیک پور دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، مازندران، ایران لیلا محمدی کاظم آبادی دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، مازندران، ایران مهدی هریسچیان دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0000-0002-1337-3581 Journal Article 2024 09 21 Today, with the complexity of urban issues, excessive increase in population, diversity, and abundance of needs and wants, cities cannot be left alone to continue their lives, therefore, urban development plans are the most fundamental means of shaping cities based on order. And the program is considered predetermined. Therefore, the present research aims to evaluate the state of comprehensive urban plans of Arak during the years 1999 and 2019. The required data and information were obtained using the library method and the study of electronic documents. In the second part of the research, experts' opinions were used to predict the scenarios. The statistical sample is the number of 40 experts related to the research subject, who were selected by the snowball method. Finally, the obtained results confirm that the comprehensive plan of 2019 has worked well in the field of population and per capita forecasting for some uses such as educational, industrial, and almost residential, although it is far from the per capita standard. Also, the results showed that the comprehensive plan of 2018 did not work well in terms of per capita standardization and population forecasting. Finally, among the 5 scenarios with high inertia (probability of occurrence and high repeatability), i.e. with 60% inertia, three disaster scenarios were presented in the economic, social, and demographic fields. امروزه با پیچیده شدن مسائل شهری، افزایش بیش ‌از حد جمعیت، تنوع و کثرت نیازها و احتیاجات، نمی‌توان به‌طور طبیعی شهرها را به حال خود رها کرد تا خود به حیاتشان ادامه دهند، از این ‌رو طرح‌های توسعه شهری بنیادی‌ترین ابزار شکل‌دهی شهرها بر اساس نظم و برنامه از پیش تعیین‌شده محسوب می‌شوند. لذا هدف تحقیق حاضر ارزیابی وضعیت طرح‌های جامع شهری اراک در طی سال‌های 1378 و 1398 است. داده‌ها و اطلاعات موردنیاز به روش کتابخانه ای و مطالعه اسناد فرادستی به‌دست‌آمد و در بخش دوم تحقیق برای پیش‌بینی سناریوها از نظرات کارشناسان استفاده‌ شد. نمونه آماری تعداد 40 نفر از کارشناسان مرتبط با موضوع پژوهش بوده که به روش گلوله برفی انتخاب‌ شده‌اند. درنهایت نتایج به‌دست‌آمده مؤید این مطالب است که طرح جامع سال 1378 در زمینه پیش‌بینی جمعیتی و سرانه پیشنهادی برخی کاربری‌ها مانند آموزشی، صنعتی و تقریباً مسکونی مناسب عمل کرده است، اگرچه با استاندارد سرانه‌ها فاصله دارد. همچنین نتایج نشان داد که طرح جامع سال 1398 در زمینه استانداردسازی سرانه و پیش‌بینی جمعیتی به خوبی عمل نکرده است. در نهایت از بین 5 سناریوی دارای اینرسی بالا (احتمال وقوع و تکرارپذیری بالا) یعنی با اینرسی %60 درصد، تعداد سه سناریوی فاجعه در زمینه اقتصادی، اجتماعی و جمعیتی ارائه گردید. https://www.gahr.ir/article_207804_c196fb95ba6f47bfa802faddf0386381.pdf