آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 2 2026 06 22 Location of key centers in the west and northwest of the country with a passive defense approach جانمایی مراکز کلیدی در غرب و شمالغرب کشور با رویکرد دفاع غیر عامل 407 428 226238 10.22034/gahr.2025.529059.2506 FA آرام خضرلو عضو هیات علمی ، دانشگاه ارومیه، دانشکده معماری، شهرسازی وهنر، گروه معماری، ارومیه، ایران. 0000-0003-0140-5977 پریا شفیع پور یوردشاهی عضو هیئت علمی، گروه معماری و شهرسازی، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران. 0000-0002-1107-9493 روح انگیز حاجی لو دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، دانشکده هنر و معماری، تبریز، ایران. 0009-0007-9332-8214 Journal Article 2025 06 09 One of the principles of passive defense is selecting a suitable location with a high safety and spatial security coefficient to protect critical centers. The aim of this research is to locate critical centers in the western and northwestern regions of Iran, including the border provinces of West Azerbaijan, East Azerbaijan, Ardabil, Ilam, Kurdistan, and Kermanshah. The research is applied in nature and employs a descriptive-analytical method. Data collection was conducted through library studies and questionnaires, and data analysis was performed using the AHP (Analytic Hierarchy Process) method in GIS software, examining geological, climatic, and spatial-physical criteria. The results indicate that 11.56% of the area is categorized as completely unsuitable, including cities such as Ilam, Azarshahr, Bukan, Paveh, Sanandaj, Shahindezh, Sahneh, and Nir, 21.59% of the area is classified as unsuitable, covering cities such as Ardabil, Osku, Bonab, Bijar, Piranshahr, Javanrud, Chaldoran, Khodabandeh, Saqqez, Qasr-e-Shirin, Kangavar, Gilan-e-Gharb, Maku, Maragheh, Meshkinshahr, Miyaneh, Harsin, Hashtrud, Shirvan, and Chardavol, 29.83% of the area falls into the relatively suitable category, which includes cities like Abhar, Urmia, Oshnavieh, Ahar, Ivan, Baneh, Tabriz, Salas-e-Babajani, Khorramdarreh, Khalkhal, Khoy, Dehloran, Zanjan, Sarpol-e-Zahab, Sardasht, Shabestar, Tarom, Qorveh, Kamyaran, Kalibar, Germi, Marivan, Mehran, Naghadeh, Namin, Varzeghan, and Haris, 23.85% of the area is classified as suitable, encompassing cities such as Islamabad-e-Gharb, Ejrud, Abdanan, Bostanabad, Takab, Jolfa, Charoymaq, Darrehshahr, Divandarreh, Sarab, Saqqez, Kosar, Mahneshan, Malekan, and Miandoab, 13.19% of the area is considered completely suitable, including cities such as Bilehsovar, Sarvabad, Marand, and Mahabad. Finally, proposed strategies and recommendations are presented. یکی از اصول پدافند غیرعامل انتخاب مکان مناسب با ضریب ایمنی و امنیت مکانی بالا به منظور حفاظت از مراکز کلیدی می‌باشد. هدف از این پژوهش، مکان‌یابی مراکز کلیدی در غرب و شمالغرب کشور شامل استان-های مرزی آذربایجان‌غربی، آذربایجان‌شرقی، اردبیل، ایلام، کرستان و کرمانشاه می‌باشد. نوع تحقیق، کاربردی و روش تحقیق، توصیفی و تحلیلی می‌باشد. گردآوری اطلاعات از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و پرسشنامه بوده و روش تجزیه‌وتحلیل اطلاعات نیز از روش AHP (تحلیل سلسله مراتبی) در نرم‌افزار GIS می‌باشد که شاخص‌های معیارهای زمین‌شناسی، اقلیم و کالبدی-فضایی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج نشان می‌دهد ۵۶/۱۱ درصد محدوده برای مکانیابی مراکز کلیدی در وضعیت کاملاً نامطلوب شامل؛ شهرهای ایلام، آذرشهر، بوکان، پاوه، سنندج، شاهین دژ، صحنه و نیر، ۵۹/۲۱ در صد در وضعیت نامطلوب شامل؛ شهرهای اردبیل، اسکو، بناب، بیجار، پیرانشهر، جوانرود، چالدران، خدابنده، سقز، قصزشیرین، کنگاور، گیلانغرب، ماکو، مراغه، مشکین شهر، میانه، هریسن، هشترود، شیروان و چرداول، ۸۳/۲۹ درصد در وضعیت نسبتاً مطلوب شامل؛ ابهر، ارومیه، اشنویه، اهر، ایوان، بانه، تبریز، ثلاث باباجانی، خرم‌دره، خلخال، خوی، دهلران، زنجان، سرپل ذهاب،سردشت، شبستر، طارم، قروه، کامیاران، کلیبر، گرمی، مریوان، مهران، نقده، نمین، ورزقان و هریس، ۸۵/۲۳ درصد در وضعیت مطلوب شامل؛ اسلام آباد غرب، ایجرود، آبدانان، بستان آباد، تکاب، جلفا، چاراویماق، دره شهر، دیوان دره، سراب، سقز، کوثر، ماه نشان، ملکان و میاندوآب، ۱۹/۱۳ درصد در وضعیت کاملاً مطلوب شامل؛ بیله سوار، سروآباد، مرند، مهاباد قرار دارد. در پایان نیز راهکارهای پیشنهادی ارائه گردیده است. https://www.gahr.ir/article_226238_a5e5e1e8e2dc1d32e3ec3a2711bc15b0.pdf