آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 مقالات آماده انتشار 2026 01 30 Legal challenges of wetlands in national and international documents چالش های حقوقی تالاب‌ها در اسناد ملی و بین المللی 239222 10.22034/gahr.2026.571288.2668 FA هانیه ترکمان کارشناس امور قراردادها، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، فارس، شیراز صدیقه قاسمی دکترای توسعه کشاورزی و مدرس، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، فارس، شیراز 0009-0008-4899-8857 Journal Article 2026 01 07 Wetlands, as one of the most important natural ecosystems, play a fundamental role in preserving biodiversity, environmental balance, and securing the livelihoods of human societies. However, these valuable ecosystems have faced serious threats in recent decades due to excessive exploitation, unsustainable development, and weak legal systems. The present article aims to examine the rights and regulations related to wetlands in domestic and international documents and analyze the legal frameworks governing the protection, exploitation, and management of wetlands. In this regard, first, the most important domestic documents and regulations related to wetlands are examined, and then the position of wetlands in international documents, especially the Ramsar Convention and other related environmental treaties, is analyzed. The research findings show that although relatively comprehensive documents have been developed at the international level to protect wetlands, there are challenges in the domestic legal system such as the dispersion of laws, weak enforcement, and institutional inconsistency. Finally, the article emphasizes the need to strengthen the coordination between domestic laws and international obligations and to improve the legal system for wetland protection by providing suggestions. تالاب‌ها به عنوان یکی از مهم‌ترین اکوسیستم‌های طبیعی، نقش اساسی در حفظ تنوع زیستی، تعادل زیست‌محیطی و تأمین معیشت جوامع انسانی ایفا می‌کنند. با این حال، این زیست‌بوم‌های ارزشمند در دهه‌های اخیر به دلیل بهره‌برداری بی‌رویه، توسعه ناپایدار و ضعف نظام‌های حقوقی با تهدیدهای جدی مواجه شده‌اند. مقاله حاضر با هدف بررسی حقوق و قوانین مربوط به تالاب‌ها در اسناد داخلی و بین‌المللی، به تحلیل چارچوب‌های حقوقی حاکم بر حفاظت، بهره‌برداری و مدیریت تالاب‌ها می‌پردازد. در این راستا، ابتدا مهم‌ترین اسناد و مقررات داخلی مرتبط با تالاب‌ها مورد بررسی قرار گرفته و سپس جایگاه تالاب‌ها در اسناد بین‌المللی، به‌ویژه کنوانسیون رامسر و سایر معاهدات زیست‌محیطی مرتبط، تحلیل می‌شود. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اگرچه در سطح بین‌المللی اسناد نسبتاً جامعی برای حمایت از تالاب‌ها تدوین شده است، در نظام حقوقی داخلی چالش‌هایی نظیر پراکندگی قوانین، ضعف ضمانت اجرا و ناهماهنگی نهادی وجود دارد. در پایان، مقاله با ارائه پیشنهادهایی، بر ضرورت تقویت هماهنگی میان قوانین داخلی و تعهدات بین‌المللی و ارتقای نظام حقوقی حفاظت از تالاب‌ها تأکید می‌کند.