آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 2 2026 06 22 Measuring and evaluating the environmental quality of urban spaces from the perspective of the elderly (Case study: Semnan city) سنجش و ارزیابی کیفیت محیطی فضاهای شهری از منظر سالمندان (مطالعه موردی : شهر سمنان) 231 255 247822 10.22034/gahr.2026.584567.2767 FA علیرضا مولائی دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. 0000-0002-9760-9474 حسن سجادزاده استاد گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. 0000-0002-3989-9389 Journal Article 2026 04 01 The world population is aging and urbanization is also increasing rapidly. By 2050, 79 percent of the elderly will live in developing countries. Since urban spaces are among the environments that the elderly have a lot of contact with, urban management can make a significant contribution to increasing the environmental quality of urban spaces from the perspective of the elderly and their enjoyment of their lives. This research was conducted with the aim of measuring and evaluating the environmental quality of urban spaces from the perspective of the elderly in Semnan city. The research method is descriptive-analytical and of an applied type. The required information was collected through documentary-library sources and questionnaire tools in such a way that first, by studying the existing documents, the environmental quality indicators of urban spaces for the elderly were extracted from various sources and the related questionnaire was prepared. According to the Cochran formula, 384 questionnaires were distributed in 32 study neighborhoods, the areas of which were determined based on the comprehensive plan of Semnan city, and completed by the elderly. To ensure the adequacy of the sample size, the sampling adequacy technique (KMO) was used and the exploratory factor analysis method was used to analyze the findings. This information was entered into SPSS software, which after analysis resulted in 6 factors for measuring the environmental quality of urban spaces from the perspective of the elderly. Then, by calculating the composite index formula, a map of the environmental quality index of urban spaces from the perspective of the elderly was also produced among the neighborhoods, and the neighborhoods that need more attention were identified, and finally, suggestions were made to increase the level of environmental quality of urban spaces to increase the satisfaction of the elderly. جمعیت جهان رو به سالخوردگی بیشتر است و شهرنشینی نیز با سرعت در حال افزایش است. تا سال 2050 ، 79 درصد سالمندان در کشورهای در‌حال‌توسعه زندگی خواهند کرد. اگر از الان به فکر سالمندان و فراهم کردن نیازها و خواسته‌هایشان نباشیم تا چند دهه‌ی آینده با بحران سالمندی مواجه خواهیم بود. از آنجایی فضاهای شهری ازجمله محیط‌هایی هستند که سالمندان ارتباط زیادی با آن دارند، مدیریت شهری می‌تواند سهم بسزایی را در افزایش کیفیت محیطی فضاهای شهری از منظر سالمندان و لذت بردن آنان از زندگی‌شان داشته باشد. این تحقیق با هدف سنجش و ارزیابی کیفیت محیطی فضاهای شهری از منظر افراد سالمند در شهر سمنان انجام شده است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و از نوع کاربردی می-باشد. اطلاعات مورد نیاز از طریق منابع اسنادی-کتابخانه‌ای و ابزار پرسشنامه گردآوری شده به گونه‌ای که ابتدا با مطالعه‌ی اسناد موجود، شاخص‌های کیفیت محیطی فضاهای شهری سالمندان از منابع گوناگون استخراج گردید و پرسشنامه‌ مرتبط با آن تهیه شد. مطابق فرمول کوکران، 384 پرسشنامه در 32 محله مطالعاتی، که محدوده‌ی آنها بر اساس طرح جامع شهر سمنان مشخص شده است، توزیع و توسط سالمندان تکمیل گردید. برای اطمینان از کفایت حجم نمونه، از تکنیک کفایت نمونه برداری (KMO) و برای تحلیل یافته ها از روش تحلیل عامل اکتشافی استفاده شد. این اطلاعات وارد نرم افزار SPSS شدند که پس از تحلیل به 6 عامل برای سنجش کیفیت محیطی فضاهای شهری از منظر سالمندان منتهی شدند. سپس با محاسبات فرمول شاخص مرکب، نقشه‌ی شاخص کیفیت محیطی فضاهای شهری از منظر سالمندان در بین محلات نیز تولید شده است و محله‌هایی که به توجه بیشتری نیاز دارند مشخص گردیدند و در آخر پیشنهادهایی برای افزایش سطح کیفیت محیطی فضاهای شهری جهت افزایش رضایت سالمندان ارائه شده است. https://www.gahr.ir/article_247822_8d7a4e209afa556aff0ec52b0d1fea27.pdf