آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 03 21 Analysis and measurement of creative city indicators in urban areas of Ahvaz تحلیل و سنجش شاخص های شهر خلاق در مناطق شهری اهواز 1 11 232292 10.22034/gahr.2025.485138.2294 FA سارا رحمانی دانشجوی کارشناسی ارشد رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه شهید چمران اهواز،اهواز، ایران سعید ملکی استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه شهید چمران اهواز،اهواز، ایران 0000-0001-6884-4259 فرشته شنبه پور مادوان دانشجوی دکتری رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه شهید چمران اهواز،اهواز، ایران Journal Article 2024 10 23 Creative city has been proposed as a strategic method in the field of thinking, planning and implementing urban plans. Given the very profound changes that are taking place in the urban environment, the creativity of officials, business owners, and city residents is a very vital factor in solving many city problems. This approach also addresses how citizens creatively enter different areas of facing city-related issues. The present study is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of method. The data collection method is library-survey. In the present study, the urban areas of Ahvaz have been classified based on 14 criteria of creative city indicators. The results indicate that the level of enjoyment of Ahvaz urban areas in terms of creative city indicators varies and there is a large gap between the regions. The best situation in terms of creative city indicators based on the WASPAS model is in region one with a weight of 0.416, in other words, in region one where the criteria are at a high level, the ground for realizing a creative city is much higher. In contrast, the lowest level of enjoyment is related to the eighth region with a weight of 0.224. Therefore, the eight regions of Ahvaz do not have the same status in terms of enjoying the creative city indicators. شهر خلاق به عنوان یک روش راهبردی در عرصه تفکر، برنامه ریزی و اجرای طرح های شهری مطرح شده است. با توجه به تغییرات بسیار عمیقی که در محیط شهر در حال وقوع است خلاقیت مسئولین، صاحبان مشاغل، ساکنین شهر یک عامل بسیار حیاتی در حل بسیاری از مسایل شهر به شمار می آید. همچنین این رویکرد به چگونگی ورود خلاقانه شهروندان به عرصه های مختلف مواجهه با مسائل مرتبط با شهر می پردازد. پژوهش حاضر از لحاظ هدف‌ کاربردی و از نظر روش‌ به صورت توصیفی- تحلیلی است. روش گردآوری داده‌ها به صورت کتابخانه‌ای ـ پیمایشی می‌باشد. در پژوهش حاضر مناطق شهری اهواز بر اساس 14 معیار از شاخص‌های شهر خلاق سطح‌بندی شده‌اند. نتایج حاکی از آن است میزان برخورداری مناطق شهری اهواز از لحاظ شاخص‌های شهر خلاق متفاوت است و شکاف بسیاری بین مناطق وجود دارد. بهترین وضعیت از لحاظ شاخص‌های شهر خلاق بر اساس الگوی واسپاس را منطقه یک با وزن 416/0 دارد، به‌عبارتی در منطقه یک که معیارها در سطح بالا هستند، زمینۀ تحقق شهر خلاق به مراتب بالاتر است. در مقابل کمترین میزان برخورداری مربوط به منطقه هشت با وزن 224/0 می‌باشد. بنابراین مناطق هشت‌گانه شهر اهواز به لحاظ برخورداری از شاخص‌های شهر خلاق از وضعیت یکسانی برخوردار نیستند. شهرهای خلاق کیفیت زندگی مناطق شهری اهواز https://www.gahr.ir/article_232292_a9c0b1d8439e84ccac6d51cdc71c505b.pdf
آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 03 21 Investigating and analyzing the distribution and dispersion of gold and jewelry trade units in Ardabil city using spatial analysis capabilities in GIS environment. بررسی و تحلیل توزیع و پراکندگی واحدهای صنفی طلا و جواهر در سطح شهر اردبیل با استفاده از قابلیتهای تحلیل فضایی در محیط ArcGIS 12 28 198355 10.22034/gahr.2024.459704.2145 FA رویا هدایتی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی، دانشکده علوم اجتماعی، اردبیل، ایران عطا غفاری گیلانده استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری و روستایی، دانشگاه محقق اردبیلی، دانشکده علوم اجتماعی، اردبیل، ایران 0000-0002-8145-4818 نوید غفاری چنذانق کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی، دانشکده علوم اجتماعی، اردبیل، ایران 0009-0005-6755-1661 محمدحسن یزدانی استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری و روستایی، دانشگاه محقق اردبیلی، دانشکده علوم اجتماعی، اردبیل، ایران 0000-0001-8088-6910 Journal Article 2024 05 17 Since the optimal use of land as well as urban planning based on efficiency, environmental protection, and social justice are the main issues of urban planning, the location selection and spatial distribution pattern of city uses should be in line with meeting the needs. All sections of the society and for the well-being of the citizens. Therefore, it is important to measure the qualitative and quantitative uses in the spatial organization of the city and the spatial fit of the uses in the specified area. The gold and jewelry markets in the cities are always considered important, prosperous ,well-known commercial centers in the cities. Considering the importance of this type of use in the commercial and economic outlook of cities, including Ardabil, which is also located as the capital of the province,, in the present study, the distribution of gold and jewelry units with a variety of related services and activities was tried in the spatial container of Ardabil city. This research was conducted with to investigate the distribution of gold and jewelry units in Ardabil city based on spatial analysis models and spatial statistics. To achieve the research goal, different spatial analysis models were used in the ArcGIS environment such as hot spot, abundance weight, nearest neighborhood average model, and finally the distance from the center of gravity of the city was analyzed in distance circles. Part of the obtained results showed that trade units of gold and jewelry in region 1 of Ardabil city and collected in districts 1 and 2 are concentrated and other regions and city districts are empty of these business units, this shows that the mentioned trade unions are clustered and concentrated in certain places in the city. از آنجا که استفاده بهینه از زمین و همچنین ساماندهی کالبد شهری بر اساس کارایی، حفظ محیط زیست، عدالت اجتماعی موضوع اصلی برنامه ریزی شهری می باشد، مکان گزینی و الگوی پراکنش فضایی مکانی کاربری های شهری باید در راستای تامین نیاز تمام اقشار جامعه و به منظور رفاه و آسایش حال شهروندان باشد. بنابراین سنجش کیفی و کمی کاربری ها در سازمان فضایی شهر و تناسب مکانی فضایی کاربری ها در پهنه مشخص شده مهم است، بازار طلا و جواهرات در سطح شهرها همیشه جزء مراکز تجاری مهم، پر رونق و با نام و نشان در شهرها به حساب می آیند. با توجه به اهمیت این فقره از کاربری ها در چشم انداز تجاری و اقتصادی شهرها از جمله شهر اردبیل که به عنوان مرکز استان نیز واقع شده است، در پژوهش حاضر سعی شد پراکندگی واحدهای طلا و جواهرات با تنوع خدمات و فعالیت های مربوطه در ظرف فضایی شهر اردبیل از زاویه ملاحظات تحلیل فضایی مورد بررسی قرار گیرد. این پژوهش با هدف بررسی پراکندگی واحدهای طلا و جواهرات در سطح شهر اردبیل بر اساس مدل های تحلیل فضایی و آمار فضایی، انجام گرفت. برای رسیدن به هدف تحقیق از مدل های تحلیل فضایی مختلفی در محیط ArcGIS همچون لکه داغ، وزنه فراوانی، مدل میانگین نزدیکترین همسایگی استفاده گردید و در نهایت فاصله از مرکز ثقل شهر در حلقه های فاصله ای، مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت، قسمتی از نتایج به دست آمده نشان دهنده این بود که واحدهای صنفی طلا و جواهرات در منطقه 1 شهر اردبیل و در نواحی 1 و 2 جمع شده و متمرکز هستند و سایر مناطق و نواحی شهر خالی از این واحدهای تجاری هستند، این امر نشان دهنده خوشه ای بودن و متمرکز بودن واحدهای صنفی مذکور در سطح شهر در نقاطی خاص بوده است. تحلیل فضایی پراکندگی کاربری ها طلا و جواهرات نقره فروشی شهر اردبیل https://www.gahr.ir/article_198355_d225709a14b81631a423080d56cb7c76.pdf
آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 03 26 Factors affecting border control and management affected by the expansion of the Turkmen ethnic group on both sides of the border between Iran and Turkmenistan عوامل مؤثر بر کنترل و مدیریت مرزها متاثر از گسترش گروه قومی ترکمن در دو سوی مرز ایران و ترکمنستان 29 49 198439 10.22034/gahr.2024.461779.2166 FA منصور رحمتی دانشیارگروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری و روستایی، دانشگاه محقق اردبیلی، دانشکده علوم اجتماعی،گروه جغرافیا (اردبیل، ایران 0000-0002-4413-5789 مناف خانزاده کارشناسی ارشد برنامه ریزی آمایش سرزمین -دانشگاه تبریز- تبریز - ایران سمیرا نوبخت کارشناسی ارشد جغرافیای سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد. (مشهد، ایران) ساجد بهرامی جاف پژوهشگر پسادکتری جغرافیای سیاسی دانشگاه تربیت مدرس تهران 0000-0003-3616-9433 Journal Article 2024 06 09 The subject of the present research is to examine the importance and effect of establishing a single ethnic group on both sides of the border in controlling the border with an emphasis on the Turkmen people. This research evaluates the effects of the establishment of ethnic groups in border control through the descriptive-analytical method by collecting data from both library and field departments. Ensuring national security and preventing insecurity and war are among the important goals of border control, and for this purpose, the importance of the establishment of ethnic groups on both sides of the border has been investigated, especially with an emphasis on the Turkmen people as part of the local community. The research findings are divided into two theoretical and field parts. In the theoretical part, relying on theories related to border control and ethnicity, six components and 27 variables have been introduced as the main subjects of the research. In the field section, data was collected using a questionnaire and with the participation of 30 border experts and analyzed and analyzed using SMART-PLS software. The results show that the political dimension with a coefficient of 0.898 is one of the effective factors in controlling The border is impressive. In this variable, political and ethnic discriminations and the lack of political actors have an important effect on the importance of the political dimension in controlling the Iran-Turkmenistan border. These findings show that in formulating policies and programs related to border control, the need to pay attention to political and ethnic factors is of potential importance. موضوع تحقیق حاضر به بررسی اهمیت و تأثیر استقرار گروه واحد قومی در دو سوی مرز در کنترل مرز با تأکید بر قوم ترکمن پرداخته است. این تحقیق از طریق روش توصیفی-تحلیلی با جمع‌آوری داده‌ها از دو بخش کتابخانه‌ای و میدانی به ارزیابی و تحلیل اثرات و تأثیرات استقرار گروه‌های قومی در کنترل مرز می‌پردازد. تأمین امنیت ملی و جلوگیری از ناامنی و جنگ از جمله اهداف مهم کنترل مرزها است و به این منظور، اهمیت استقرار گروه‌های قومی در دو سوی مرز به ویژه با تأکید بر قوم ترکمن به‌عنوان جزء از جامعه محلی مورد بررسی قرار گرفته است. یافته‌های تحقیق به دو بخش نظری و میدانی تقسیم می‌شوند. در بخش نظری، با تکیه بر نظریات مرتبط با کنترل مرز و قومیت، شش مؤلفه و 27 متغیر به عنوان گویه‌های اصلی تحقیق معرفی شده‌اند. در بخش میدانی نیز با استفاده از پرسش‌نامه و با مشارکت 30 نفر از متخصصان مرز از جمله اساتید دانشگاه و دانشجویان دکتری در حوزه های جغرافیای سیاسی، برنامه‌ریزی شهری و علوم سیاسی، داده‌ها جمع‌آوری شده و با استفاده از نرم‌افزار SMART-PLS تحلیل و بررسی شده‌اند.نتایج نشان می‌دهد که بعد سیاسی با ضریب 0.898 به عنوان یکی از عوامل مؤثر در کنترل مرز تأثیرگذار است. در این متغیر، تبعیضات سیاسی و قومی و عدم بازیگری سیاسی تأثیر مهمی در اهمیت بعد سیاسی در کنترل مرز ایران و ترکمنستان دارد. این یافته‌ها نشان می‌دهند که در تدوین سیاست‌ها و برنامه‌های مرتبط با کنترل مرز، نیاز به توجه به عوامل سیاسی و قومی از اهمیت بالقوه برخوردار است. قومیت مرز کنترل مرز گروه قومی ترکمن Smart-pls https://www.gahr.ir/article_198439_b03d8174d4677eb0299c12699854ca7e.pdf
آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 03 27 Using morphometric parameters in the analysis of the evolutionary process of glacial cirques (case study: Dalamper catchment) بهره گیری از پارامترهای مورفومتریک در تحلیل روند تکاملی سیرکهای یخچالی (مطالعه موردی: حوضه آبریز دالامپر) 49 66 199300 10.22034/gahr.2024.461088.2158 FA مهدی فیض اله پور استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه زنجان 0000-0002-4126-0234 Journal Article 2024 06 04 Glacial cirques are among the forms of glaciers that can be used to identify the past climatic conditions, including the cold periods of the Pleistocene. In this research, 20 glacial cirques in Dalamper catchment were investigated. For this purpose, Arc Gis software, Portable googlemap server and Google earth were used. To check the morphometry of cirques, the parameters of area, perimeter, width, length, length-to-width ratio, length-to-floor height ratio and width-to-floor height ratio were used. Statistical indices of coefficient of variation, standard deviation, average, maximum and minimum were estimated for each of the above parameters. Finally, for the investigated parameters, the determination coefficient R2 was calculated and the Pearson correlation matrix was drawn. There are about 9 glacier cirques with a maximum height of 3200 meters in the geographical direction of the north. The largest area of 3 square kilometers belonged to cirque No. 9. Investigations show that the glacier cirques located in the southern part of the basin have a greater length-to-width ratio, and this indicates the cirque length, low depth, and low snow storage in them. Among all the parameters, the highest correlation between the width ratio and the floor width to height ratio was 0.98. There is also a high correlation of 0.87 between the area and width of cirques. According to the direction of the cirques, it can be argued that this situation was affected by the periods of high water in Lake Urmia in the Pleistocene period. سیرک های یخچالی از جمله اشکال یخچالی هستند که به واسطه آنها می توان شرایط اقلیمی گذشته از جمله دوره های سرد پلیستوسن را شناسایی نمود. در این تحقیق، 20 سیرک یخچالی در حوضه آبریز دالامپر مورد بررسی قرار گرفت. به این منظور از نرم افزار Arc Gis، Portable googlemap server و Google earth استفاده شد. برای بررسی مورفومتری سیرک ها نیز از پارامترهای مساحت، محیط، عرض، طول، نسبت طول به عرض، نسبت طول به ارتفاع کف و نسبت عرض به ارتفاع کف استفاده شد. برای هر یک از پارامترهای فوق نیز شاخص های آماری ضریب تغییرات، انحراف معیار، میانگین، ماکزیمم و مینیمم برآورد شد. در نهایت برای پارامترهای مورد بررسی، ضریب تعیین R2 محاسبه شده و ماتریس همبستگی پیرسون ترسیم شد. حدود 9 سیرک یخچالی با حداکثر ارتفاع 3200 متر در جهت جغرافیایی شمال قرار دارد. بیشترین مساحت نیز به میزان 3 کیلومتر مربع متعلق به سیرک شماره 9 بوده است. بررسی ها نشان می دهد که سیرک های یخچالی که در قسمت جنوبی حوضه واقع شده اند از نسبت طول به عرض بیشتری برخوردار بوده و این امر نشان دهنده کشیدگی سیرک، عمق کم و ذخیره کم برف در آنها می باشد. در بین تمامی پارامترها نیز بیشترین میزان همبستگی بین نسبت عرض با نسبت پهنا به ارتفاع کف به میزان 98/0 بوده است. بین مساحت و عرض سیرک ها نیز همبستگی بالایی به میزان 87/0 برخوردار بوده است. با توجه به جهت سیرک ها می توان استدلال نمود که این وضعیت متاثر از دوره های پرآبی دریاچه ارومیه در دوره پلیستوسن بوده است. سیرک یخچالی مورفومتری شرایط اقلیمی پلیستوسن دالامپر https://www.gahr.ir/article_199300_acc7c0cc14f7d27ba6dcbc3698c809ab.pdf
آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 03 21 "Theoretical Framework of Chaos-Complexity in Urban Good Governance: A Case Study of Sanandaj City" خوانش چارچوب نظری آشوب- پیچیدگی در حکمروایی خوب شهری (نمونه موردی: شهر سنندج) 50 72 240461 10.22034/gahr.2026.572426.2669 FA عطااله عرفانی دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0009-0005-6850-5050 حسن سجادزاده استاد گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. 0000-0002-3989-9389 محمود رحیمی دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0001-6893-7981 Journal Article 2025 12 28 Abstract<br><br><br><br>Contemporary cities, as complex and dynamic systems, require novel analytical approaches that transcend the limitations of linear models. Building upon the authors' previous research, this study applies chaos-complexity theory to urban good governance in Sanandaj. The central question addressed is how key components of chaos-complexity theory—including self-organization, nonlinear dynamics, and sensitivity to initial conditions—can be transformed into effective policymaking tools to address tangible urban management challenges in Sanandaj.<br><br>The research employs dynamic scenario-building and modeling of complex institutional interactions. Findings reveal that the indicators of the developed governance model for Sanandaj not only align with global urban good governance standards but also offer two key advantages: greater compatibility with local characteristics and enhanced capability to manage nonlinear urban dynamics. Through scenario-based analysis, the feasibility and implications of applying this theory to urban governance were examined.<br><br>The results demonstrate that this study not only proposes a tailored model for Sanandaj but also establishes a flexible framework adaptable to cities with similar conditions. This framework can assist urban decision-makers in fostering innovative problem-solving and managing the inherent uncertainties of urban systems. چکیده<br><br><br><br>شهرهای امروزی به مثابه سامانه‌های پیچیده و پویا، نیازمند رویکردهای تحلیلی نوینی هستند که از محدودیت‌های مدل‌های خطی فراتر روند. پژوهش حاضر در ادامه مطالعه پیشین نویسندگان و با هدف کاربست نظریه آشوب-پیچیدگی در حکمروایی خوب شهری سنندج پرداخت. پرسش محوری این مطالعه آن بود که مؤلفه‌های کلیدی نظریه آشوب-پیچیدگی، از جمله خودسازمان‌دهی، پویایی‌های غیرخطی و حساسیت به شرایط اولیه‌، چگونه می‌توانند در مواجهه با چالش‌های ملموس مدیریت شهری سنندج، به ابزارهای کارآمد سیاست‌گذاری تبدیل شوند؟ روش پژوهش سناریونویسی پویا و استفاده از مدل‌سازی تعاملات پیچیده‌ نهادی بود، یافته‌ها نشان داد، شاخص‌های مدل الگوی پارادایم حکمروایی خوب شهری سنندج، ضمن پوشش شاخص‌های جهانی حکمروایی خوب شهری، دو مزیت کلیدی تناسب بیشتر با ویژگی‌های محلی و قابلیت مدیریت بهتر پویایی‌های غیرخطی شهری را داشتند. در این راستا با به کارگیری روش سناریونویسی، امکان‌سنجی و پیامدهای کاربرد این نظریه در حکمروایی خوب شهری تحلیل شده است. یافته‌ها نشان داد شاخص‌های مدل توسعه‌یافته برای سنندج، ضمن پوشش شاخص‌های جهانی حکمروایی خوب شهری، دو مزیت کلیدی تناسب بیشتر با ویژگی‌های محلی و قابلیت مدیریت بهتر پویایی‌های غیرخطی شهری را داشتند. نتایج نشان داد این پژوهش نه تنها الگویی پیشنهادی برای شهر سنندج ارائه می‌دهد، بلکه چارچوبی انعطاف‌پذیر برای شهرهای با شرایط مشابه طراحی می‌کند که می‌تواند تصمیم‌گیران شهری را با نوآوری در حل مسائل و مدیریت عدم قطعیت‌های ذاتی سامانه‌های شهری یاری رساند. آشوب ‌-‌ پیچیدگی حکمروایی خوب شهری سنندج سیستم‌های پیچیده معادلات غیرخطی https://www.gahr.ir/article_240461_f24016caef420204a0bd7fbdd59121b6.pdf
آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 03 30 Spatial analysis of the distribution pattern of health indicators in rural areas of Mahabad Township with land surveying approach تحلیل فضایی الگوی توزیع شاخص های بهداشت و سلامت در مناطق روستایی شهرستان مهاباد با رویکرد آمایش سرزمین 73 92 200316 10.22034/gahr.2024.464751.2185 FA خدیجه فغانی گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران میرنجف موسوی استاد گروه جغرافیا، جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران 0000-0002-4814-5351 علیرضا جمشیدی گروه جغرافیا - دانشگاه ارومیه 0000-0002-3594-4365 Journal Article 2024 06 27 هدف پژوهش حاضر سنجش و تحلیل شاخص‌های بهداشت و سلامت در سه بخش (بهداشتی، درمانی و دامپزشکی) که در سلامت و توسعه روستاهای شهرستان مهاباد نقش مهمی دارند، می باشد. روش تحقیق مورد نظر از لحاظ هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی_ تحلیلی است. تجزیه و تحلیل یافته های پژوهش از طریق نرم افزارهای TOPSIS و GIS انجام گرفته و از داده های سال 1395 استفاده شده است. لازم به توضیح بوده که جهت وزن‌دهی شاخص‌های مورد مطالعه در مدل تاپسیس از روش آنتروپی شانون استفاده شده است. همچنین، در این مطالعه جهت بررسی توزیع فضایی شاخص‌های مورد مطالعه از آماره موران محلی و رگرسیون فضایی استفاده شده است. نتایج مدل تاپسیس در زمینه اولویت‌بندی دهستان‌های شهرستان مهاباد براساس شاخصهای بهداشتی نشان داد به ترتیب دهستان‌های منگور شرقی، کانی بازار، آختاچی غربی، مکریان غربی و مکریان شرقی در جایگاهی مناسب‌تر قرار دارند. به عبارتی دهستان‌های منگور شرقی و کانی بازار دارای جایگاه مناسبی هستند. همچنین، نتایج تحلیل فضایی وضعیت سکونتگاه های روستایی شهرستان مهاباد نشان داد، سکونتگاه‌های که به لحاظ شاخص بهداشت در وضعیت ناخوشه‌ای (تکدانه) با وضعیت کم در دهستان‌های مکریان شمالی و آختاچی غربی به صورت معنی‌داری قابل مشاهده هستند که این دهستان‌ها در بخش شمال شرقی و شرق شهرستان واقع شده‌اند. لازم به ذکر است که از بین 137 روستای شهرستان مهاباد فقط 22 روستا از نظر پراکندگی با شاخص بهداشتی دارای وضعیتی معنی‌دار (با I مثبت یا منفی) می‌باشند و بقیه 115 روستا فاقد این معنی‌داری (با I مثبت یا منفی) هستند. . The aim of the current research is to measure and analyze health indicators in three sectors (sanitary, medical and veterinary) which play an important role in the health and development of villages in Mahabad city. The intended research method is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of method. The analysis of the research findings was done through TOPSIS and GIS software and the data of 2015 was used. It is necessary to explain that the Shannon entropy method was used to weight the studied indicators in the TOPSIS model. Also, in this study, local Moran's statistic and spatial regression were used to examine the spatial distribution of the studied indicators. It should be mentioned that in this study, five villages and 137 villages in Mahabad city have been investigated. The results of the TOPSIS model in the field of prioritizing the districts of Mahabad city based on health indicators showed that the districts of Eastern Mangur, Kani Bazar, Western Akhtachi, Western Makarian and Eastern Makarian are in a more suitable position. In other words, Mangur East and Kani Bazar dehistans have a suitable position. Also, the results of the spatial analysis of the condition of rural settlements in Mahabad city showed that the settlements in terms of health index are in a non-clustered state with a low status in North Makrian and West Akhtachi villages. These villages are located in the northeast and east of the city. It should be noted that out of 137 villages in Mahabad city, only 22 villages have a significant status (with positive or negative I) in terms of distribution with health index, and the rest of 115 villages do not have this significance (with positive or negative I). بهداشت و سلامت تحلیل فضایی مهاباد آمایش سرزمین سکونتگاه های روستایی https://www.gahr.ir/article_200316_9c6d06d27fd0cee0120381d2d1de7133.pdf
آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 03 30 The role of climate on native architecture (Study of historical houses of the Qajar era of Rasht) نقش اقلیم بر معماری بومی (مطالعه موردی خانه های تاریخی عصر قاجار رشت) 93 112 202305 10.22034/gahr.2024.472598.2230 FA حبیب شهبازی شیران دانشیار و عضو هیئت علمی گروه باستان شناسی دانشگاه محقق اردبیلی، دانشکده علوم اجتماعی، اردبیل، ایران 0000-0003-4931-0977 متینه رستمی پور دانشگاه Journal Article 2024 08 09 In the formation of the architecture of each historical period of Iran, in addition to factors such as religion, economy, culture, and etc; geography and climate also have a direct effect on its styles and characteristics. These influences also show themselves in historical houses and it should be said that the two categories of architecture and nature (geographical features and climate of the region) are in complete relation with each other and they cannot be separated from each other. The current research is based on library studies and field investigations, which were carried out in order to identify the architectural elements affected by the climate and geography of the northern region of Iran on the historical houses of the Qajar period in Rasht city And in this regard, it pursues the following goals:<br><br>1. What is the architecture, artistic features and architectural plan of historical houses in Rasht?<br><br>2. To what extent has the weather, climate and geographical features of the region influenced the architectural elements in harmony with these factors?<br><br>The studies conducted show that the historical houses of the Qajar period in Rasht were built in accordance with the local architectural features of the region and also in accordance with the climate in the region and follow the principles of architecture. در شکل‌گیری معماری هر دوره از ادوار تاریخی ایران، علاوه بر عواملی همچون مذهب، اقتصاد، فرهنگ و... ، جغرافیا و اقلیم نیز به نوبه خود تاثیری مستقیم در سبک‌ها و ویژگی‌های آن دارد. این تاثیرات در خانه‌های تاریخی نیز خود را نمایان‌گر می‌سازد و باید گفت که دو مقوله معماری و طبیعت (ویژگی‌های جغرافیایی و اقلیم منطقه) در ارتباط کامل با یکدیگر قرار دارند و آنها را می‌توان امری جدایی‌ناپذیر از یکدیگر به شمار آورد. پژوهش حاضر که مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای و بررسی‌های میدانی است، به منظور تبیین و شناسایی عناصر معماری متاثر از اقلیم و جغرافیای منطقه شمال ایران بر خانه‌های تاریخی دوره قاجار شهرستان رشت به انجام رسیده است و در این راستا اهداف زیر را دنبال می‌کند:<br><br>1. معماری، ویژگی‌های هنری و پلان ساختارهای معماری خانه‌های تاریخی رشد چگونه است؟<br><br>2. آب و هوا، اقلیم و ویژگی‌های جغرافایی منطقه، تا چه اندازه در نمود عناصر معماری هماهنگ با این فاکتورها تاثیرگذار بوده است؟<br><br>مطالعات صرت گرفته نشان می‌دهد که خانه‌های تاریخی دوره قاجار در رشت متناسب با ویژگی‌های معماری بومی منطقه و همچنین متناسب با وضعیت اقلیم موجود در منطقه پی‌ریزی گشته و از اصول معماری متناسب با آن پیروی می‌کنند. اقلیم معماری بومی شمال ایران رشت خانه‌های تاریخی قاجار https://www.gahr.ir/article_202305_baa7b45fd22d995658e5cc1d77c6bbec.pdf
آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 03 21 Organizing the informal economy of urban peddlers ( case study : Salman Farsi Street in Ahvaz) ساماندهی اقتصاد غیر رسمی دستفروشان شهری ( مطالعه موردی خیابان سلمان فارسی شهر اهواز) 113 127 213788 10.22034/gahr.2025.500044.2365 FA احمد راه دار دانشجوی دکتری جغرافیا برنامه‌ریزی شهری،دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز ایران، سعید ملکی استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید چمران اهواز 0000-0001-6884-4259 Journal Article 2025 01 15 Informal employment is a kind of activity for survival and immunity from social deviations, which in Iran studies and recognition of informal sector is still not seriously addressed in the agenda of the policy makers, so that it is possible to understand them from fighting this sector at the city level. the government of Iran should try to improve it instead of fighting it and change the view of threat, because it causes the stability of the prices, the competitive market, and from all the low - to - local citizens ' market to offer the traditional products of villagers. the purpose of this research is organizing and empowerment of Salman Farsi street. the research method of this research is descriptive - analytical (documentary - survey), including library studies, library studies, design and completion of questionnaire and the method of data collection is the use of official sources for quantitative data (questionnaire and interview) and VIKOR model. The findings showed that since it seems practically impossible to eliminate this informal economic group, the best way to organize peddlers is to move them to a place outside Salman Farsi Street, of course, providing the conditions for the new location, including not collecting taxes and Rent, stalls can encourage peddlers to accept a new location. اشتغال غیر رسمی در واقع نوعی فعالیت برای زنده ماندن و مصون بودن از انحرافات اجتماعی است که در ایران مطالعه و شناخت بخش غیر رسمی هنوز به گونه جدی در دستور کار سیاست گذاران اقتصاد قرار نگرفته ،به طوری که درک آن ها از مبارزه با این بخش در سطح شهر می باشد . دولت ها می بایست به جای مبارزه با آن و تغییر نگاه از تهدید به فرصت جهت ارتقاء آن بکوشند زیرا باعث ثبات قیمت ها ،بازار رقابتی و از همه مهمتر بازار شهروندان کم بضاعت و محلی برای عرضه محصولات سنتی روستاییان می باشد.هدف از انچام پژوهش ساماندهی و توانمند سازی دستفروشان خیابان سلمان فارسی می باشد . روش تحقیق این پژوهش توصیفی-تحلیلی (اسنادی- پیمایشی)، مشتمل بر مطالعات کتابخانه‌ای، میدانی ،طراحی و تکمیل پرسشنامه و روش گردآوری اطلاعات استفاده از منابع رسمی برای داده‌های کمّی(پرسشنامه و مصاحبه) بوده و تکنیک کار مدل VIKOR است. یافته ها نشان داد از آنجا که حذف این گروه غیر رسمی اقتصادی عملا غیر ممکن به نظر می رسد بنابراین بهترین روش ساماندهی دستفروشان انتقال و جابجایی آنان به مکانی خارج از خیابان سلمان فارسی می باشد البته فراهم نمودن شرایط مکان جدید از جمله عدم اخذ مالیات و اجاره بها ،غرفه بندی می تواند باعث تشویق دستفروشان جهت پذیرش مکان جدید شود. اقتصاد غیر رسمی ساماندهی دستفروشان خیابان سلمان فارسی مدل VIKORT اهواز https://www.gahr.ir/article_213788_5ec36da63e134fba0885dcea8d4435f3.pdf
آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 03 31 Individual and economic factors on women's entrepreneurship عوامل فردی و اقتصادی مؤثر بر کارآفرینی زنان 128 149 209791 10.22034/gahr.2024.485547.2296 FA حسین رضا شهبازی دانشگاه تبریز Journal Article 2024 10 26 The development of entrepreneurship as an efficient strategy to solve the problem of unemployment, economic development, poverty alleviation and social justice is necessary, especially in rural communities. Entrepreneurship and, as a result, the development of rural women's entrepreneurship is a complex and multidimensional phenomenon and is influenced by various factors. In this research, an attempt has been made to identify the individual and economic factors and components affecting the development of women's entrepreneurship in the central part of Khodabandeh. The statistical community of the research of rural women entrepreneurs in the study area, which numbered 117 people, was investigated as a whole census. The validity of the operationalized framework of the research was investigated by using the opinions of experts, and the reliability of the tool was also calculated by calculating the Cronbach's alpha coefficient, which was calculated in the economic and individual parts as 81% and 87%, respectively. The findings of the research show that there is a significant relationship between personality traits (r=0.000, sig=668%) and women's economic status (r=420%, sig=0.000) with the level of entrepreneurship. توسعة کارآفرینی به عنوان راهبردی کارآمد برای حل معضل بیکاری، توسعة اقتصادی، فقرزدایی و عدالت اجتماعی به ویژه در جوامع روستایی ضرورت دارد. کارآفرینی و به تبع آن، توسعه کارآفرینی زنان روستایی پدیده‌ای پیچیده و چند بُعدی است و تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار می‌گیرد. در این پژوهش تلاش گردیده عوامل و مؤلفه‌های فردی و اقتصادی مؤثر بر توسعه کارآفرینی زنان در بخش مرکزی شهرستان خدابنده شناسایی شود. جامعة آماری پژوهش زنان کارآفرین روستایی منطقه مورد مطالعه بودنده که تعداد 117 نفر به صورت تمام سرشماری بررسی شدند. روایی چهارچوب عملیاتی شده پژوهش با بهره‌گیری از نظرات کارشناسان بررسی شد و پایایی ابزار نیز با محاسبه میزان ضریب آلفای کرونباخ انجام که مقدار آن در قسمت‌های اقتصادی و فردی به ترتیب 81% و 87% محاسبه شد. یافته‌های پژوهش بیان کنندة وجود رابطة معنادار بین ویژگی‌های شخصیتی (000/0 = sig ،668 %= r) و وضعیت اقتصادی زنان(000/0 = sig ،420 %= r) با سطح کارآفرینی است. توسعه روستایی کارآفرینی روستایی زنان روستایی بخش مرکزی خدابنده https://www.gahr.ir/article_209791_f982d65a5ee478446edf97c434941dca.pdf
آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 03 31 Investigating and analyzing the distribution and dispersion of mosques in the city of Ardabil using spatial analysis capabilities in GIS environment. بررسی و تحلیل توزیع و پراکندگی مساجد در شهر اردبیل با استفاده از قابلیت‌های تحلیل‌فضایی در محیط GIS 150 166 202118 10.22034/gahr.2024.467559.2205 FA حسین نظم فر دانشگاه محقق اردبیلی منصور رحمتی دانشیارگروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری و روستایی، دانشگاه محقق اردبیلی، دانشکده علوم اجتماعی،گروه جغرافیا، اردبیل، ایران 0000-0002-4413-5789 زهرا قیاسی اینی گروه برنامه ریزی شهری و روستایی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل ، ایران Journal Article 2024 07 12 The present study was conducted in order to investigate and analyze the distribution and dispersion of mosques in Ardabil city in the current situation. The main function of the study is to provide practical solutions suitable to the existing situation for balanced and fair distribution in the study area.<br><br>The mosque is a place to express servitude and gratitude to god and it is a place for the mosque to be in front of god in front of all material and spiritual blessings. One of the basic decisions in the proper planning of the city and its spatial organization is cgooding the right place for a specific activity in the city.<br><br>The mosque connects the social, religious and economic relations if the city and also has a significant impact on urban development. 5 criteria that should be taken into consideration in the planning and location of religious use are compatibility,c omfort , efficiency, desirability, health and safety standards. The main topic of the current research is to investigate the distribution and dispersion of mosques in the city in the current conditions.<br><br>The current researcg is applied descriptive and analytical based on data collection in the theoretical part with documentary and library studies and in the survey party of the field collection. In order to analyze the existing situation, the tools available in GIS Were used.<br><br><br><br>If there is on distribution of relhgious land use with the approach of sustainable urban development, it will not be beneficial to improve land ues per capita. According to the findings of the research, in allocating space and detrmining the needs of the city, the population criterion has not been taken intoconsideration.It is suggested to pay attention to the population criterion and needs based on the number of people in allocating resources and facilities. کاربری‌های مذهبی به‌خاطر اهمیت در تعالی شهروندی، در شهرها از اهمیت اساسی برخوردارند. بررسی نحوه پراکنش این نوع کاربری‌ها در شهر اردبیل نیازمند بررسی‌های توزیع و تحلیل فضایی می‌باشد. تحلیل فضایی داده‌ها تلاش می‌کند تا دانش پنهان در پخش داده‌های جغرافیایی یعنی؛ نظام، قوانین و الگوهای‌فضایی را کشف کند . تحقیق حاضر کاربردی و از نوع توصیفی- تحلیلی است که هدف آن تحلیل توزیع فضایی مساجد شهر اردبیل با استفاده از آمار‌فضایی در قالب سه مولفه‌ی توزیع‌عادلانه، دسترسی و رویکرد مدیریت‌شهری است.برای رسیدن به این هدف از ابزارهای موجود در آمارفضاییARC GIS 10.5 من جمله: جهت پراکنش مساجد، تراکم مساجد، پراکنش فضایی، مسافت استاندارد، میانگین مرکزی، میزان برخورداری مذهبی و سرانه مساحت مساجد و وضعیت توزیع مساجد شهر اردبیل مورد ارزیابی قرار گرفته و الگوی نابرابری فضایی در میزان برخورداری هریک از مناطق شهر اردبیل، از این کاربری بررسی گردید. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می‌دهد که مناطق مرکزی شهر که منطقه ۱ محسوب می‌شود دارای بیشترین تراکم مذهبی، همچنین دارای بیشترین برخورداری و سرانه ‌مذهبی است که توزیع مساجد در سطح شهر خوشه‌ای است و دسترسی به مساجد در این منطقه آسان است. اما با فاصله گرفتن از مرکز شهر تراکم کم و درمحدوده‌‍های پیرامونی بسیار پایین است. در قسمت جنوبی منطقه ۳و۴ تراکم مساجد کم است و به نسبت مساحت محدوده در سطح پایین قرار گرفته‌اند. سرانه مساجد در مناطق ۱ و ۵ بیشتر از حد متوسط شهر و در مناطق ۲، ۳ و ۴ کمتر از حد متوسط شهر است.با بررسی توزیع فضایی مساجد می‌توان نتیجه گرفت که مساجد در سطح مناطق مختلف اردبیل به‌صورت یکسان و برابر توزیع نشده‌اند. که نشان‌دهنده این است که در توزیع مساجد بی‌برنامگی و ناعدالتی وجود داشته است و روش پراکنش خدمات‌شهری به‌درستی صورت نگرفته است. "؛ تحلیل‌فضایی"؛ کاربری مذهبی"؛ اردبیل"؛ "؛ الگوی فضایی" https://www.gahr.ir/article_202118_e31538f00546e92318c1f67821507635.pdf
آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 04 01 Analyzing the knowledge and challenges of precision agricultural technologies diffusion in Fars and Bushehr provinces واکاوی دانش و چالشهای نشر فن‌آوری‌های کشاورزی دقیق در استان‌های فارس و بوشهر 167 186 208261 10.22034/gahr.2024.483344.2287 FA سمیه توحیدیان فر گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز. کورش رضائی مقدم بخش ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، ایران. 0000-0003-2661-453X Journal Article 2024 10 13 The aim of the present study is to analyze precision agricultural knowledge, identify its determinants and analyze the challenges of adoption and diffusion of these technologies. The present study is applied in terms of purpose and descriptive in terms of data collection. Stratified random sampling was used to select the study samples and 287 experts (115 experts from Bushehr province and 172 experts from Fars province) were interviewed. The results showed that the level of agricultural precision knowledge of the experts is not appropriate. Thus, the experts' knowledge of these technologies is average and low. The behavioral attitude plays the biggest role in explaining the experts' knowledge. The unavailability of equipment and facilities for precision agriculture, inadequate communication between extension and research institutions, lack of experts, especially local experts, and the unfavorable economic situation of farmers were identified by the experts as the major challenges for the diffusion of precision agriculture technologies. It is necessary to increase the level of information and knowledge of experts in this field so that they can transfer the technologies to the farm level after obtaining the necessary and sufficient information, and to promote the adoption of these technologies among farmers by creating the necessary conditions and facilities. Policy makers and agricultural planners in Iran should design strategic planning based on the results of this research in order to eliminate the barriers to the spread of precision agriculture. هدف مطالعه حاضر تحلیل دانش کشاورزی دقیق، شناسایی تعیین کننده های آن و واکاوی چالشهای پذیرش و نشر این فن‌آوری‌ها می باشد. مطالعه حاضر از نظر هدف کاربردی و از لحاظ نحوه جمع آوری دادها، توصیفی- پیمایشی است. از روش نمونه گیری تصادفی طبقه بندی شده برای انتخاب نمونه‌های پژوهش استفاده شد و با 287 نفر از کارشناسان جهاد کشاورزی (115 نفر از کارشناسان استان بوشهر و 172 نفر از استان فارس) مصاحبه صورت پذیرفت. نتایج مبین آن بود که سطح دانش کشاورزی دقیق کارشناسان مناسب نیست. به گونه ای که دانش کارشناسان جهاد کشاورزی در مورد این فن‌آوری‌ها متوسط و کم است. متغیر نگرش رفتاری بیشترین نقش را در تبیین دانش کارشناسان دارد. در دسترس نبودن تجهیزات و امکانات کشاورزی دقیق، مناسب نبودن ارتباط بین موسسات ترویجی و تحقیقی در کشور، کمبود متخصص به ویژه متخصصان محلی در کشور و وضع نامناسب اقتصادی کشاورزان به عنوان مهمترین چالشهای نشر فن‌آوری-های کشاورزی دقیق توسط کارشناسان بیان شده است. ضروری می باشد که آگاهی و دانش کارشناسان جهاد کشاورزی در این زمینه بهبود یافته تا بتوانند پس از کسب اطلاعات لازم و مکفی آن را به سطح مزرعه انتقال داده و با فراهم نمودن شرایط و امکانات مورد نیاز، پذیرش این فن‌آوری‌ها را در بین کشاورزان تسهیل و ترویج نمایند. سیاست گزاران و برنامه‌ریزان کشاورزی کشور بایستی یک برنامه‌ریزی راهبردی بر اساس نتایج این پژوهش برای رفع محدودیت‌های نشر کشاورزی دقیق اتخاذ نمایند. دانش کشاورزی دقیق کارشناسان نشر فن‌آوری https://www.gahr.ir/article_208261_ddfd3ac391091eac931ecbc2cf91c813.pdf
آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 03 21 The position of new cities and affordable housing in the balance of urban housing (Study example: new city of Sahand) جایگاه شهرهای جدید و مسکن قابل استطاعت در تعادل بخشی به مسکن شهری (نمونه مورد مطالعه: شهر جدید سهند) 187 203 206574 10.22034/gahr.2024.477427.2263 FA هادی حکیمی گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده برنامه ریزی علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران آِیلار حسین زاده جغرافیا و برنامه ریزی شهری/دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی/دانشگاه تبریز/تبریز/ایران Journal Article 2024 09 08 One of the ways to overcome the economic, political and cultural problems in big cities is to design, create and develop new cities around them. . Affordable housing is usually referred to as a housing that is accessible to special qualified families whose income is not enough to get decent housing in the market. Tabriz city there has been an overflow of population in surrounding villages and cities, which has created problems in the field of housing.Part of this problem has been solved with the affordable houses of Mahsaran Mehr. In this research, using the descriptive-analytical method, the current situation of the first phase of Sahand city has been investigated using the quantitative and qualitative data of the comprehensive plan of Sahand city. Among the data analysis tools, Moran's index was mentioned in Arc GIS software. The results obtained: the status of access to all kinds of urban services in the area of ​​phase 1 of new Sahand city is favorable and the residents of this phase have better access to all kinds of service uses.Also, in the state of distribution of various types of urban services, it was also determined that police administrative services, parks and green spaces and sports have a random distribution pattern, and educational use has a cluster pattern with low concentration. Due to the small number of therapeutic users, it does not have a special distribution pattern.Therefore, by using the obtained results, it is revealed that more attention should be given to unsuitable areas in terms of urban services, and it is obvious that unsuitable areas should be prioritized in planning to improve housing conditions and other programs in order to be able to A reasonable balance was achieved. یکی از شیوه‌های فائق آمدن بر مشکلات اقتصادی، سیاسی و فرهنگی موجود در کلان شهرها طراحی، ایجاد و توسعه شهرهای جدید در حوالی آنهاست. در این راستا پرداختن به موضوع مسکن قابل استطاعت، با هدف بهبود زندگی خانواده‌های کم درآمد در دستور کار بسیاری از دولت‌ها قرار گرفته است. مسکن قابل استطاعت معمولا به مسکنی گفته می‌شود که برای خانواده‌های خاص واجد شرایط که درآمد آن‌ها برای دستیابی به مسکن شایسته در بازار کافی نیست، قابل دسترسی باشد شهر تبریز طی چند دهه اخیر به علت موقعیت خاص اجتماعی و اقتصادی همه ساله سرریزه‌های جمعیتی روستاها و شهرهای پیرامونی شده که مشکلاتی را در زمینه مسکن به وجود آورده است. قسمتی از این مشکل با مساکن قابل استطاعت مسکن مهر مرتفع شده است. در این پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی به بررسی وضع موجود فاز اول شهر سهند با استفاده از داده های کمی و کیفی طرح جامع شهر سهند پرداخته شده است. از ابزار‌های تجزیه و تحلیل داده‌ها شاخص موران در نرم افزار Arc GIS اشاره کرد. نتایج به دست آمده: وضعیت دسترسی به انواع خدمات شهری در محدوده فاز 1 شهر جدید سهند مطلوب بوده و ساکنان این فاز از دسترسی مناسب تری به انواع کاربری‌های خدماتی برخوردارند. همچنین در وضعیت توزیع انواع خدمات شهری نیز مشخص گردید که خدمات اداری انتظامی، پارک و فضای سبز و ورزشی از الگوی توزیع تصادفی برخوردار هستند و کاربری آموزشی نیز از الگوی خوشه‌ای با تمرکز پایین برخوردار است. کاربری درمانی به دلیل تعداد کمی که دارد از الگوی توزیع خاصی برخوردار نیست. لذا با استفاده از نتایج حاصله توجه بیشتر به مناطق نامناسب از جهت برخورداری از خدمات شهری را آشکار می‌سازد و بدیهی است که باید در برنامه‌ریزی‌های بهبود وضعیت مسکن و سایر برنامه‌ها مناطق نامناسب را در اولویت قرار داد تا بتوان به تعادل منطقی دست یافت. مسکن مسکن قابل استطاعت شهر جدید تعادل شهری https://www.gahr.ir/article_206574_c668c51a3346488f70e96ef5fd9cc69e.pdf
آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 04 02 Analysis of the Role of Urban Management in Border Cities with a Focus on Sustainable Tourism Development (Case Study: The Border City of Sardasht) تحلیل نقش مدیریت شهری در شهرهای مرزی با تمرکز بر توسعه پایدار گردشگری (مطالعه موردی: شهر مرزی سردشت) 204 219 210049 10.22034/gahr.2024.487965.2304 FA محمد محمدنژاد دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت شهری، گروه شهرسازی، دانشکده معماری، شهرسازی و هنر، دانشگاه ارومیه. 0000-0003-1563-3946 سوما محمدی دانشجوی آموخته کارشناسی ارشد مدیریت شهری، دانشگاه ارومیه. 0009-0000-8142-1277 Journal Article 2024 11 09 Introduction and Objective: Tourism is not only considered a source of income but also a driver for strengthening infrastructure and creating job opportunities. Proper management and the identification of a region’s tourism potential can play a crucial role in attracting tourists and new investments. Sardasht, as a border city with the Kileh border and border markets, welcomes a large number of domestic and foreign travelers each year. The aim of this research is to identify Sardasht’s tourism potential and examine the problems of its central border market. <br><br>Research Methodology: This study is descriptive and analytical in nature and applied in terms of its objectives. The necessary data were collected through library, documentary, and field methods. Library studies were used to review related resources and documents, while field methods were employed to gather direct data from Sardasht. Data analysis was conducted using SPSS software to examine the relationship between variables and the current situation. <br><br>Findings: The findings show that Sardasht, with its border location, natural attractions such as forests and rivers, and rich local culture, has significant potential for sustainable tourism development. However, challenges such as inadequate infrastructure, transportation issues, lack of accommodation facilities, and weak marketing are major obstacles to tourism development in the area. Planning for infrastructure improvement, attracting investment, and involving local communities can contribute to the development of tourism. Local education and capacity-building efforts can also enhance the tourist experience and strengthen the region’s appeal. <br><br>Conclusion: To achieve sustainable tourism development in Sardasht, urban management must adopt a balanced approach to reconcile environmental preservation with economic benefits. This can transform the city into one of the country’s key tourism and economic hubs. مقدمه و هدف : گردشگری نه‌تنها به‌عنوان یک منبع درآمد، بلکه به‌عنوان محرکی برای تقویت زیرساخت‌ها و ایجاد فرصت‌های شغلی مطرح است. مدیریت صحیح و شناسایی ظرفیت‌های گردشگری هر منطقه، می‌تواند نقش مهمی در جذب گردشگر و سرمایه‌گذاری‌های جدید داشته باشد. سردشت به عنوان یک شهر مرزی با دارا بودن مرز کیله و بازارچه‌های مرزی، هر ساله پذیرای شمار زیادی از مسافران داخلی و خارجی است. هدف این پژوهش، شناسایی ظرفیت‌های گردشگری سردشت و بررسی مشکلات بازارچه مرکزی آن است.<br><br>روش تحقیق: این پژوهش از نظر ماهیت، توصیفی و تحلیلی و از نظر هدف، کاربردی است. داده‌های لازم از طریق روش‌های کتابخانه‌ای، اسنادی و میدانی جمع‌آوری شده‌اند. در این راستا، از مطالعات کتابخانه‌ای برای بررسی منابع و مستندات مرتبط و از روش‌های میدانی برای جمع‌آوری داده‌های مستقیم از سردشت استفاده شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS انجام شد تا ارتباط بین متغیرها و وضعیت موجود بررسی شود.<br><br>یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهند که سردشت با داشتن موقعیت مرزی، جاذبه‌های طبیعی مانند جنگل‌ها و رودخانه‌ها، و فرهنگ بومی غنی، ظرفیت بالایی برای توسعه گردشگری پایدار دارد. با این حال، نبود زیرساخت‌های مناسب، مشکلات حمل‌ونقل، کمبود امکانات اقامتی، و ضعف در بازاریابی از چالش‌های اصلی توسعه گردشگری در این منطقه محسوب می‌شوند. برنامه‌ریزی برای بهبود زیرساخت‌ها، جذب سرمایه‌گذاری، و مشارکت جوامع محلی می‌تواند به توسعه گردشگری کمک کند. آموزش و توانمندسازی محلی نیز می‌تواند تجربه گردشگران را بهبود بخشد و جذابیت منطقه را تقویت کند.<br><br>نتیجه‌گیری: برای دستیابی به توسعه پایدار گردشگری در سردشت، مدیریت شهری باید با اتخاذ رویکردهای متوازن، میان حفظ محیط‌زیست و منافع اقتصادی تعادل برقرار کند. این امر می‌تواند این شهر را به یکی از قطب‌های گردشگری و اقتصادی کشور تبدیل کند. مدیریت شهری شهر مرزی گردشگری شهر مرزی سردشت https://www.gahr.ir/article_210049_81049ddd3be9e09d2decd132fc473804.pdf
آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 03 21 Explaining the Strategies for a Sustainable Smart Age-Friendly City (Case Study: Semnan City) تبیین راهبردهای شهر هوشمند پایدار دوستدار سالمند (مطالعه موردی: شهر سمنان) 220 253 242328 10.22034/gahr.2026.578563.2694 FA هادی رضائی راد استادیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. علیرضا مولائی دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. 0000-0002-9760-9474 Journal Article 2026 02 12 Aging has emerged as one of the fundamental challenges of recent decades, with prominent thinkers and sociologists warning of the alarming onset of the aging crisis. They predict a significant increase in the number of elderly individuals compared to other age groups in the coming decades. The elderly have different needs and desires during this period compared to their pre-aging years. On the other hand, with the advancement of technology and smart technologies, we witness the introduction of the concept of the smart city and subsequently the sustainable smart city. It is likely that future generations of the elderly will be far more involved with modern technologies. Accordingly, this research seeks to explain the strategies for a sustainable smart age-friendly city in Semnan and to extract the possible commonalities between the concepts of an age-friendly city and a sustainable smart city. This is an applied research study that employs a descriptive-analytical method. For data collection, library research and the study of existing documents were utilized. Furthermore, the MAXQDA software was used to analyze the obtained data. In this process, documents obtained from various sources were entered into the software after an initial evaluation to undergo coding. After the coding process was completed, four factors along with their corresponding sub-criteria were extracted, which represent the common criteria between the two concepts of the age-friendly city and the sustainable smart city. These criteria are: intelligent transportation for the elderly, intelligent health for the elderly, intelligent participation of the elderly, and intelligent infrastructure along with age-friendly spaces. This research concluded that the two concepts of the age-friendly city and the sustainable smart city are not entirely separate; they share commonalities, indicating that these two concepts are complementary. In this research, strategies and policies are proposed for implementation in the city of Semnan. سالمندی به عنوان یکی از چالش‌های اساسی چند دهه‌ی اخیر بروز پیدا کرده است و اندیشمندان و جامعه‌شناسان بزرگ از به صدا درآمدن زنگ خطر بحران سالمندی می‌گویند. آنها از پیش‌بینی افزایش چشمگیر تعداد افراد سالمند نسبت به سایر افراد در دهه‌های آینده خبر می‌دهند. سالمندان در این دوران دارای نیازهای و خواسته‌های متفاوتی با دوران قبل از سالمند شدن می‌باشند. از طرفی با پیشرفت فناوری و تکنولوژی‌های هوشمند شاهد طرح مفهوم شهر هوشمند و پس از آن شهر هوشمند پایدار هستیم و احتمالاً سالمندان نسل‌های آتی به مراتب بیشتر درگیر تکنولوژی‌های روز خواهند بود. بر این اساس این پژوهش در پی آن است تا به تبیین راهبردهای شهر هوشمند پایدار دوستدار سالمند در شهر سمنان بپردازد و اشتراکات احتمالی بین دو مفهوم شهر دوستدار سالمند و شهر هوشمند پایدار را استخراج نماید. این پژوهش که از نوع کاربردی می‌باشد و روش مورد استفاده در آن توصیفی-تحلیلی است؛ برای گردآوری اطلاعات از روش کتابخانه‌ای و مطالعه اسناد موجود بهره جسته شده است و همچنین جهت تحلیل داده‌های بدست آمده از نرم افزار MAXQDA استفاده نموده است. بدین صورت که اسناد بدست آمده از منابع مختلف پس از ارزیابی اولیه وارد نرم افزار شده اند تا کدگذاری بر آنها اعمال شود. پس از پایان کدگذاری چهار عامل با زیرمعیارهای متناظر آنها استخراج گردید که معیارهای مشترک میان دو مفهوم شهر دوستدار سالمند و شهر هوشمند پایدار می‌باشند. این معیارها عبارتند از: حمل و نقل هوشمند سالمندان، سلامت هوشمند سالمندان، مشارکت هوشمند سالمندان و زیرساخت‌های هوشمند و فضاهای دوستدار سالمند. این پژوهش به این نتیجه رسید که دو مفهوم شهر دوستدار سالمند و شهر هوشمند پایدار دو مفهوم کاملاً جدا از هم نیستند و دارای اشتراکاتی می‌باشند که این اشتراکات بیانگر مکمل بودن این دو مفهوم می‌باشد. در پایان پژوهش، راهبردها و سیاست‌هایی جهت اجرا در شهر سمنان پیشنهاد گردیده است. سالمند شهر دوستدار سالمند شهر هوشمند پایدار شهر هوشمند پایدار دوستدار سالمند سمنان https://www.gahr.ir/article_242328_33d0d499b39ab60a53ae3d6d27bb83c6.pdf
آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 04 16 Providing a Model on the Role of Sports Tourism Development in Job Creation ارائه مدل نقش توسعه گردشگری ورزشی بر اشتغال‌زایی 254 268 216660 10.22034/gahr.2025.505428.2389 FA رضا آریایار مدیریت ورزشی، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. 0009-0007-5941-2076 فاطمه نگهداری گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس، بندرعباس، ایران. 0009-0001-9434-8432 آرزو محمدزاده مدیریت ورزشی، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. 0009-0003-1907-2610 Journal Article 2025 01 10 The aim of this study was to provide a model for the role of sports tourism development in job creation. The research method was descriptive in nature, correlational in type, and data was collected through a field study. The statistical population of the study included all sports management professors, tourism professors, and sports business specialists, and the sample was selected from the population using a convenience sampling method (100 participants). The research tool was a researcher-designed questionnaire, and its content and face validity were confirmed by 10 sports management and tourism professors. The composite reliability was also validated through structural equation modeling. Data analysis was conducted using statistical methods, including frequency percentage, mean, convergent validity, divergent validity, composite reliability, and factor loading, with the help of PLS software version 4. The findings of the study indicated that sports tourism has a positive effect on direct job creation, indirect job creation, and all of their dimensions, particularly in sectors such as transportation services, hospitality, restaurants, tour guides, and stores related to sports equipment. Moreover, sports tourism can lead to the creation of new job opportunities in less developed areas and contribute to their economic and social development. These results suggest that the expansion of sports tourism can serve as a key factor in reducing unemployment rates and creating sustainable job opportunities. هدف از تحقیق حاضر ارائه مدل نقش توسعه گردشگری ورزشی بر اشتغال‌زایی بود. روش تحقیق حاضر، به لحاظ ماهیت توصیفی از نوع همبستگی و جمع‌آوری اطلاعات به صورت میدانی انجام گرفت. جامعه آماری تحقیق حاضر شامل تمامی اساتید مدیریت ورزشی، اساتید گردشگری و متخصصان کسب و کار در ورزش بودند و نمونه آماری از بین اعضای جامعه با بهره‌گیری از روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند (100 نفر). ابزار تحقیق پرسشنامه محقق ساخته بود که روایی صوری و محتوایی آن توسط 10 نفر از اساتید مدیریت ورزشی و اساتید گردشگری و پایایی مرکب نیز از طریق آزمون معادلات ساختاری مورد تأیید قرار گرفت. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از روش‌های آماری درصد فراوانی، میانگین، روایی همگرا، واگرا، پایایی مرکب و بار عاملی با استفاده از نرم‌افزار PLS نسخه 4 انجام گرفت. یافته‌های تحقیق نشان داد که گردشگری ورزشی اثر مثبتی بر اشتغال‌زایی مستقیم، اشتغال‌زایی غیرمستقیم و تمامی ابعاد آن‌ها دارد؛ این تأثیرات به‌ویژه در بخش‌هایی مانند خدمات حمل‌ونقل، هتل‌داری، رستوران‌ها، راهنمایان تور و فروشگاه‌های مرتبط با تجهیزات ورزشی مشهود است. علاوه بر این، گردشگری ورزشی می‌تواند باعث ایجاد فرصت‌های شغلی جدید در مناطق کمتر توسعه‌یافته شده و به توسعه اقتصادی و اجتماعی آن‌ها کمک کند؛ این نتایج نشان می‌دهد که گسترش گردشگری ورزشی می‌تواند به‌عنوان یک عامل کلیدی در کاهش نرخ بیکاری و ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار کمک کند. گردشگری گردشگری ورزشی اشتغال‌زایی مستقیم اشتغال‌زایی غیرمستقیم https://www.gahr.ir/article_216660_1be1ff2186724bae2337a9b1d68cae31.pdf
آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 03 21 Investigating the role of urban growth patterns in creating heat islands in cities (Case study: Arak city) بررسی نقش الگوی رشد شهری در ایجاد جزایر حرارتی در شهرها (مورد مطالعه: شهر اراک) 269 286 240378 10.22034/gahr.2026.572982.2672 FA نوید عبدی کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی 0009-0003-4271-8926 Journal Article 2026 01 30 Rapid urban growth has led to an increase in the density of buildings, asphalt, and concrete, which absorb and retain heat. This causes the formation of urban heat islands; areas where the temperature is higher than the surrounding villages or green areas. The removal of green spaces and the reduction of natural air flow disrupt natural evaporation and cooling. As a result, urban night temperatures increase and energy consumption for cooling and ventilation also increases. The aim of the present study is to investigate the role of urban growth patterns in the creation of heat islands in cities (case study: Arak city). This study is applied-theoretical in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of method. The required information and data were collected through library and field methods. The ISM model method was used in this study. The analysis results show that the horizontal and unplanned expansion of the city, land use change, especially the replacement of green areas with impermeable surfaces such as asphalt and concrete, play a key role in increasing the temperature of the earth's surface. Also, the high density of buildings and the lack of natural ventilation have intensified the accumulation of heat in the central areas of the city. The ISM model with its hierarchical structure showed that variables such as land use patterns, the physical development of the city, and the amount of vegetation cover have the most direct impact on the heat island phenomenon. Therefore, optimal management of urban growth through monitoring thermal changes, revitalizing green spaces, and controlling excessive urban development can play a fundamental role in reducing the effects of "heat islands" in the city of Arak. رشد سریع شهری منجر به افزایش تراکم ساختمان‌ها، آسفالت و بتون شده که گرما را جذب و نگه‌داری می‌کنند. این امر باعث شکل‌گیری جزایر حرارتی شهری می‌شود؛ مناطقی که دمای آن‌ها نسبت به اطراف روستاها یا مناطق سبز بالاتر است. حذف فضاهای سبز و کاهش جریان هوای طبیعی، تبخیر و خنک‌سازی طبیعی را مختل می‌کند. در نتیجه، دمای شب‌های شهری افزایش یافته و مصرف انرژی برای سرمایش و تهویه نیز بیشتر می‌شود. هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش الگوی رشد شهری در ایجاد جزایر حرارتی در شهرها (مورد مطالعه: شهر اراک) می باشد. این پژوهش ازنظر هدف، کاربردی - نظری و ازنظر روش، توصیفی– تحلیلی است. اطلاعات و داده های موردنیاز از طریق روش کتابخانه ای و میدانی جمع آوری شده است. در این پژوهش از روش مدل ISM استفاده شده است. نتایج تحلیل نشان می‌دهد که گسترش افقی و بی‌برنامه شهر، تغییر کاربری اراضی، به‌ویژه جایگزینی مناطق سبز با سطوح نفوذناپذیر همچون آسفالت و بتن، نقش کلیدی در افزایش دمای سطح زمین دارد. همچنین تراکم بالای ساختمان‌ها و نبود تهویه طبیعی، سبب تشدید تجمع حرارت در مناطق مرکزی شهر شده است. مدل ISM با ساختار سلسله‌مراتبی خود نشان داد که متغیرهایی مانند الگوی کاربری زمین، نحوه توسعه کالبدی شهر و میزان پوشش گیاهی بیشترین تأثیر مستقیم را بر پدیده جزایر حرارتی دارند. بنابراین، مدیریت بهینه رشد شهری از طریق پایش تغییرات حرارتی، احیای فضاهای سبز، و کنترل توسعه بی‌رویه شهری می‌تواند در کاهش اثرات «جزایر حرارتی» در شهر اراک نقشی اساسی ایفا کند. الگوی رشد شهری جزایر حرارتی شهرها شهر اراک مدل ISM https://www.gahr.ir/article_240378_210d10240c9bc5eb882ef794b5cf1f52.pdf
آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 03 21 Identifying and Prioritizing the Dimensions and Strategies for Developing Religious Tourism in Ahvaz City with an Emphasis on Holy Shrines شناسایی و اولویت‌بندی ابعاد و راهبردهای توسعه گردشگری مذهبی در شهر اهواز با تاکید بر بقاع متبرکه 286 306 242423 10.22034/gahr.2026.578766.2701 FA مسعود صفایی پور استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران محمود عبیات دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران Journal Article 2026 03 30 Religious tourism, as a vital sub-sector of cultural tourism, not only holds a significant global position but can also act as an economic and social driving force, bringing about substantial benefits through increased revenue and improved infrastructure, particularly in less-developed and marginal areas. Iran, owing to its numerous religious attractions, including the Holy Shrine of Ali Ibn Mahziar Ahvazi, which is one of the important religious hubs in Khuzestan Province, is an appealing destination for pilgrims and possesses high potential for attracting tourists. Recognizing this importance, the current study was conducted with the aim of identifying and prioritizing the dimensions and strategies for developing religious tourism in Ahvaz City, with an emphasis on this holy shrine. This study employed a mixed-methods research approach (qualitative and quantitative); in the qualitative phase, four main dimensions and eighteen sub-strategies were identified through thematic analysis of interviews with experts. In the quantitative phase, the identified dimensions and strategies were prioritized by tourism industry experts using a survey method and data analysis via the Intuitionistic Fuzzy Analytic Hierarchy Process (AHP). The research results indicated that, from the perspective of the experts, the four vital dimensions in the development of religious tourism, in order of importance, are: "Marketing Strategies," "Training and Human Resource Development," "Strengthening Executive Management Structures," and "Implementation of Information Technology." Finally, based on this prioritization, executive and research proposals were presented to enhance Ahvaz's standing in religious tourism. گردشگری مذهبی، به عنوان زیرشاخه‌ای حیاتی از گردشگری فرهنگی، نه تنها جایگاه مهمی در سطح جهانی دارد، بلکه می‌تواند به عنوان موتور محرک اقتصادی و اجتماعی عمل کرده و از طریق افزایش درآمد و بهبود زیرساخت‌ها، به‌ویژه در نواحی کمتر توسعه‌یافته و حاشیه‌ای، منافع قابل توجهی را به ارمغان آورد. ایران به دلیل جاذبه‌های مذهبی فراوان، از جمله بقعه متبرکه علی بن مهزیار اهوازی که یکی از قطب‌های مذهبی مهم استان خوزستان است، مقصدی جذاب برای زائران محسوب می‌شود و پتانسیل بالایی برای جذب گردشگران دارد. با درک این اهمیت، پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویت‌بندی ابعاد و راهبردهای توسعه گردشگری مذهبی در شهر اهواز با تأکید بر این بقعه متبرکه انجام شده است. این مطالعه از روش تحقیق آمیخته (کیفی و کمی) استفاده کرده است؛ در مرحله کیفی، با تحلیل مضمون مصاحبه‌ها با صاحب‌نظران، چهار بُعد اصلی و هجده راهبرد فرعی شناسایی شدند. در مرحله کمی، با استفاده از روش پیمایشی و تحلیل داده‌ها از طریق فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی فازی شهودی(Intuitionistic Fuzzy AHP)، ابعاد و راهبردهای شناسایی‌شده توسط کارشناسان صنعت گردشگری اولویت‌بندی شدند. نتایج پژوهش نشان داد که از دیدگاه متخصصان، چهار بُعد حیاتی در توسعه گردشگری مذهبی به ترتیب اهمیت عبارتند از: «راهبردهای بازاریابی»، «آموزش و توسعه منابع انسانی»، «تقویت ساختارهای مدیریت اجرایی» و «پیاده‌سازی فناوری اطلاعات» در نهایت، بر اساس این اولویت‌بندی، پیشنهادهای اجرایی و پژوهشی برای ارتقاء جایگاه گردشگری مذهبی اهواز ارائه گردید. گردشگری مذهبی بقعه علی بن مهزیار اهوازی توسعه اقتصادی و اجتماعی اولویت‌بندی راهبردها و فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی فازی شهودی https://www.gahr.ir/article_242423_6e0257a62467aa072eab54106b4c46b7.pdf
آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 03 21 Assessing the Status of Components and Indicators Affecting Urban Space Security in Urban Tourism Development (A Case Study: Shahrekord City) ارزیابی وضعیت مؤلفه‌ها و شاخص‌های مؤثر بر امنیت فضاهای شهری در توسعه گردشگری شهری (مطالعه موردی: شهر شهرکرد) 307 340 238382 10.22034/gahr.2026.567500.2643 FA ستار صادقی ده‌چشمه دانشیار گروه مدیریت جهانگردی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. جعفر سعیدی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران احمد یوسفی هفشجانی دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری، مؤسسه آموزش عالی نور هدایت، شهرکرد، ایران Journal Article 2025 12 20 Security of urban spaces, as a cornerstone of sustainable urban tourism development, is an inevitable prerequisite for attracting tourists and ensuring the continuity of this industry. Investment in improving urban safety and security, in addition to improving the quality of life of citizens, becomes a key factor in strengthening the competitive advantage of the destination, improving the urban image, and attracting investment. Therefore, scientific analysis of the role of security as a strategic prerequisite makes it more obvious than ever to include it in the focus of urban tourism policies and macro-planning. The aim of this study was to evaluate the status of indicators and components affecting the security of urban spaces in Shahrekord, which is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of method. Data were collected using library studies and field surveys. The statistical population in the survey section included all users of Shahrekord tourism spaces over 15 years of age (148,617 people), of which 383 people were selected using the Cochran formula using simple random sampling. SPSS software was used to analyze the data. Findings from the assessment of the status of components and indicators showed that the physical security component with an average of 3.10 is in a medium to low state, indicating weaknesses in key indicators such as technical supervision, spatial design, and access to emergency services. In contrast, environmental security with an average of 3.13 was assessed as relatively favorable, indicating that basic infrastructure partially meets the basic needs of tourists. Economic security with an average of 3.35 and social security with an average of 3.72 were in a favorable and very favorable state, respectively. امنیت فضاهای شهری به عنوان سنگ بنای توسعه گردشگری پایدار شهری، پیش‌شرطی غیرقابل اجتناب برای جذب گردشگر و تضمین تداوم فعالیت این صنعت محسوب می‌شود. سرمایه‌گذاری در ارتقای ایمنی و امنیت شهری، علاوه بر ارتقای کیفیت زندگی شهروندان، به عاملی کلیدی در تقویت مزیت رقابتی مقصد، بهبود تصویر شهری و جذب سرمایه‌گذاری تبدیل می‌شود. بنابراین، واکاوی علمی نقش امنیت به عنوان یک پیش‌نیاز راهبردی، ضرورت گنجاندن آن در کانون سیاست‌ها و برنامه‌ریزی‌های کلان گردشگری شهری را بیش از پیش آشکار می‌سازد. هدف این پژوهش ارزیابی وضعیت شاخص‌ها و مؤلفه‌های مؤثر بر امنیت فضاهای شهری شهرکرد بوده که از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی-تحلیلی است. داده‌ها با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای و پیمایش میدانی گردآوری شد. جامعه آماری در بخش پیمایش شامل کلیه کاربران فضاهای گردشگری شهرکرد بالای ۱۵ سال (۱۴۸٬۶۱۷ نفر) بود که با استفاده از فرمول کوکران، ۳۸۳ نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. جهت تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار SPSS استفاده گردید. یافته‌های سنجش وضعیت مؤلفه‌ها و شاخص‌ها نشان داد مؤلفه امنیت کالبدی با میانگین ۳.۱۰ در وضعیت متوسط به پایین قرار دارد که حاکی از ضعف در شاخص‌های کلیدی مانند نظارت فنی، طراحی فضایی و دسترسی به خدمات اضطراری است. در مقابل، امنیت محیطی با میانگین ۳.۱۳ در حد نسبتاً مطلوب ارزیابی شد که نشان می‌دهد زیرساخت‌های پایه تا حدی نیازهای اولیه گردشگران را برآورده می‌کنند. امنیت اقتصادی با میانگین ۳.۳۵ و امنیت اجتماعی با میانگین ۳.۷۲ به ترتیب در وضعیت مطلوب و بسیار مطلوب قرار داشتند. امنیت توسعه گردشگری فضاهای شهری گردشگری شهری شهر شهرکرد https://www.gahr.ir/article_238382_295ab2f289cf26fda9ec8990c8158666.pdf
آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 03 21 Evaluation of land use changes and their effects on soil erosion after dam construction (Sahand Hashtrood Dam) ارزیابی تغییرات کاربری و اثرات آن در فرسایش خاک بعد از احداث سد (سد سهند هشترود) 341 362 239684 10.22034/gahr.2026.551809.2605 FA مریم بیاتی خطیبی گروه سنجش از دور دانشگاه تبریز نگین راکعی دانش آموخته دانشگاه تبریز مهرداد جیهونی گروه سنجش از دور دانشگاه تبریز Journal Article 2025 10 07 Soil erosion is one of the fundamental challenges in sustainable natural resource management, with multiple adverse impacts including the decline of soil fertility, ecosystem degradation, and reduced lifespan of hydraulic structures such as dams.، This study aims to assess land use/land cover (LULC) changes and their effects on soil erosion in the Sahand Dam watershed (Hashtroud) after dam construction, employing the empirical EPM model. The required datasets including elevation classes, slope, land use/land cover, lithology, precipitation, NDVI index, and soil texture—were compiled from various sources and processed using ArcGIS and ENVI software. The results indicate a high potential for soil erosion in the basin due to its physiographic characteristics, such as a large catchment area (874 km²), considerable elevation difference (1,989 m), and steep slopes. LULC change analysis during the period 1996–2024 revealed a reduction in the extent of poor and moderate rangelands, alongside an expansion of rainfed and irrigated agricultural lands, mainly driven by anthropogenic pressures, climate change, and management practices. The EPM model outputs demonstrated an increasing trend in soil erosion intensity (from 581.86 to 1221.43 m³ yr⁻¹ km⁻²) and specific sediment yield (from 221.37 to 426.66 m³ yr⁻¹), consistent with rising precipitation and erosion intensity coefficients. The findings further showed that steep slopes and unstable land uses, particularly degraded rangelands, are the principal factors exacerbating erosion processes. Overall, this study underscores the urgent need for integrated natural resource management strategies, with a particular emphasis on soil conservation and optimized land use planning, in order to mitigate erosion risks and sustain ecosystem stability. فرسایش خاک یکی از چالش‌های اساسی در مدیریت پایدار منابع طبیعی است که تأثیرات منفی متعددی از جمله کاهش حاصلخیزی خاک، تخریب اکوسیستم‌ها، و کاهش عمر سازه‌های هیدرولیکی مانند سدها را به دنبال دارد. این پژوهش با هدف ارزیابی تغییرات کاربری اراضی و اثرات آن بر فرسایش خاک در حوضه آبریز سد سهند (هشترود) پس از احداث سد، با استفاده از مدل تجربی EPM انجام شده است. داده‌های مورد نیاز شامل طبقات ارتفاعی، شیب زمین، کاربری اراضی، لیتولوژی، بارش، شاخص NDVIو بافت خاک از منابع مختلف گردآوری و با استفاده از نرم‌افزارهای ArcGIS و ENVI پردازش شدند. نتایج نشان‌دهنده پتانسیل بالای فرسایش خاک در این حوضه به دلیل ویژگی‌های فیزیوگرافیکی نظیر مساحت گسترده (۸۷۴ کیلومتر مربع)، اختلاف ارتفاع قابل‌توجه (۱۹۸۹ متر)، و شیب‌های تند است. بررسی تغییرات کاربری اراضی طی سال‌های ۱۹۹۶ تا ۲۰۲۴ نشان‌دهنده کاهش مساحت مراتع ضعیف و متوسط و افزایش اراضی کشاورزی دیم و آبی است که عمدتاً ناشی از فشارهای انسانی، تغییرات اقلیمی، و اقدامات مدیریتی است. نتایج مدل EPM حاکی از افزایش شدت فرسایش خاک (از 86/581 به 43/1221 متر مکعب در سال به ازای هر کیلومتر مربع) و دبی رسوب ویژه (از 37/221 به 66/426 متر مکعب در سال) است که با افزایش بارندگی و ضریب شدت فرسایش همخوانی دارد. تحلیل‌ها نشان داد که شیب‌های تندتر و کاربری‌های ناپایدار مانند مراتع، عوامل اصلی تشدید فرسایش هستند. این مطالعه بر ضرورت اتخاذ راهبردهای جامع مدیریت منابع طبیعی با تأکید بر حفاظت خاک و بهینه‌سازی کاربری اراضی برای کاهش فرسایش و حفظ پایداری اکوسیستم‌ها تأکید دارد. فرسایش خاک کاربری اراضی مدل EPM رسوب حوضه سد سهند هشترود https://www.gahr.ir/article_239684_6ceac7f3ddb1fd95f40a0573e3b5f120.pdf
آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 04 30 Non-governmental organizations as a strategic approach in empowering urban informal settlements and deprived rural areas: A conceptual analysis with emphasis on mechanisms of action in metropolitan geographical contexts and the Sistan region. سازمان‌های مردم‌نهاد به مثابه رهیافتی راهبردی در توانمندسازی سکونتگاه‌های غیررسمی شهری و عرصه‌های روستایی محروم: واکاوی مفهومی با تأکید بر مکانیزم‌های عمل در بافت‌های جغرافیایی کلان‌شهری و منطقه سیستان 363 376 236437 10.22034/gahr.2025.565318.2636 FA مطهره صالحی دانشجوی دکترا مدیریت دولتی گرایش تصمیم گیری و خط مشی گذاری عمومی ، گروه مدیریت دولتی، دانشکده اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان محمد قاسمی دانشیارگروه مدیریت دولتی دانشکده اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران( نویسنده مسئول ) حبیب الله سالارزهی استاد گروه مدیریت دولتی دانشکده اقتصاد و علوم اداری ، دانشگاه سیستان و بلوچستان-زاهدان-ایران. زهرا وظیفه دانشیار گروه مدیریت مالی دانشکده اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران Journal Article 2025 12 09 The rapid expansion of marginalization in metropolitan areas and the continuation of the cycle of deprivation in underprivileged villages (with an emphasis on the Sistan region) are a reflection of the inefficiency of the spatial planning system in Iran. This study aims to present an analytical model of the role of non-governmental organizations as intermediate actors in empowering these two geographical areas, using a descriptive-analytical method and based on an in-depth documentary and library study, to examine the background, mechanisms of action, and theoretical framework of these institutions. The findings show that despite the differences in urban and rural contexts, non-governmental organizations mainly operate through three key mechanisms: social capacity building, institutional facilitation, and the production and redistribution of social capital. In urban informal settlements, the focus is on social reconnection and creating collective agency to influence urban governance; Meanwhile, in the deprived villages of Sistan, the role of these institutions is focused on integrated management of natural resources in drought conditions, diversifying livelihoods, and increasing ecological-social resilience.<br><br>By drawing an integrated conceptual model using NET DRAW software, the article explains the dynamic interaction between "macro-supportive structures", "non-governmental organizations as the central core", "four local capitals", and "development outputs" in the form of a positive feedback system. In conclusion, it is emphasized that the transition from sectoral and cross-sectional approaches to an "integrated neighborhood-based development model" relying on the potential of non-governmental organizations is not only possible, but also an inevitable necessity for the realization of spatial justice and territorial sustainability. گسترش پرشتاب حاشیه‌نشینی در کلان‌شهرها و تداوم چرخه محرومیت در روستاهای کمتربرخوردار (با تأکید بر منطقه سیستان)، بازتابی از ناکارآمدی نظام برنامه‌ریزی فضایی در ایران است. این پژوهش با هدف ارائه یک الگوی تحلیلی از نقش سازمان‌های مردم‌نهاد به عنوان کنشگران میانی در توانمندسازی این دو عرصه جغرافیایی، با روش توصیفی-تحلیلی و بر پایه مطالعه اسنادی و کتابخانه‌ای عمیق، به واکاوی پیشینه، مکانیزم‌های عمل و چارچوب نظری این نهادها می‌پردازد.<br><br>یافته‌ها نشان می‌دهد سازمان‌های مردم‌نهاد با وجود تفاوت در بافت‌های شهری و روستایی، عمدتاً از طریق سه مکانیزم کلیدی ظرفیت‌سازی اجتماعی، تسهیل‌گری نهادی و تولید و بازتوزیع سرمایه اجتماعی عمل می‌کنند. در سکونتگاه‌های غیررسمی شهری، تمرکز بر بازپیوند اجتماعی و ایجاد عاملیت جمعی برای تأثیرگذاری بر حکمروایی شهری است؛ حال آنکه در روستاهای محروم سیستان، نقش این نهادها معطوف به مدیریت یکپارچه منابع طبیعی در شرایط خشکسالی، تنوع‌بخشی به معیشت و افزایش تاب‌آوری اکولوژیک-اجتماعی است.<br><br>مقاله با ترسیم یک مدل مفهومی یکپارچه با استفاده از نرم‌افزار NET DRAW))، تعامل پویا بین «ساختارهای کلان حمایت‌گر»، «سازمان مردم‌نهاد به عنوان هسته مرکزی»، «سرمایه‌های چهارگانه محلی» و «برون‌دادهای توسعه‌ای» را در قالب یک سیستم بازخوردی مثبت تبیین می‌کند. در نتیجه‌گیری تأکید می‌شود که گذار از رویکردهای بخشی و مقطعی به سمت «مدل توسعه یکپارچه محله‌محور» با تکیه بر پتانسیل سازمان‌های مردم‌نهاد، نه تنها امکان‌پذیر، بلکه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای تحقق عدالت فضایی و پایداری سرزمینی است. سازمان‌های مردم‌نهاد توانمندسازی سکونتگاه‌های غیررسمی توسعه روستایی سیستان https://www.gahr.ir/article_236437_9c7ccf9c3edfdae6713a22cf2a826646.pdf
آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 03 21 The impact if Climate change (Temperature, Precipitation. And Humidity) on Land Subsidence: A Case Study of 13 Stations in Kermanshah Province تاثیر تغییرات جوی (دما و بارش و رطوبت) بر روند فرونشست زمین در استان کرمانشاه: مطالعه موردی 13 ایستگاه 394 377 242931 10.22034/gahr.2026.579070.2707 FA سمیه محمودی چشمه کبود فارغ التحصیل کارشناسی ارشد دانشگاه شهید بهشتی 0009-0006-0516-1219 حسن لشکری استاد تمام گروه جغرافیای طبیعی دانشگاه شهید بهشتی 0000-0002-6007-7275 Journal Article 2025 12 09 Natural phenomena have always played a fundamental role in determining human quality of life, and one of the significant manifestations of these phenomena is the change in the shape and displacement of the Earth’s surface, including subsidence. Given the extensive consequences of climate change on natural systems and its position as one of the most important global challenges, a thorough examination of climatic mechanisms is considered an inevitable necessity. Climate, as the central pillar of ecosystems, is highly sensitive to even minor changes, and these changes can have significant effects on biological and environmental components. In the present research, the trend of monthly and annual changes in climatic elements, including minimum temperature, maximum temperature, average temperature, relative humidity, and precipitation, has been analyzed across 13 synoptic stations in Kermanshah province over a ten-year statistical period. To delineate spatial patterns and estimate values, the Inverse Distance Weighting (IDW) interpolation method was employed. The results from the analysis of isothermal maps indicate that the Kangavar station experiences the lowest minimum temperature due to its higher altitude; while the low-altitude Sumar station has the highest minimum temperature. In terms of monthly precipitation, Javanroud station was identified as the wettest and Sumar station as the driest point in the region. The overall precipitation pattern in the province shows a decreasing trend from north to south, with Ravan sar and Javanroud stations identified as the main precipitation cores. Furthermore, relative humidity decreased with decreasing latitude, with the highest amount observed at Kangavar station and the lowest at Sumar station, indicating the role of altitudes and water sources at higher latitudes. پدیده‌های طبیعی همواره در تعیین کیفیت زندگی انسان نقشی بنیادین داشته‌اند و یکی از جلوه‌های مهم این پدیده‌ها، تغییر شکل و جابه‌جایی سطح زمین از جمله فرونشست است. با توجه به گستردگی پیامدهای تغییر اقلیم بر سامانه‌های طبیعی و جایگاه آن به‌عنوان یکی از مهم‌ترین چالش‌های جهانی، بررسی دقیق سازوکارهای اقلیمی ضرورتی اجتناب‌ناپذیر محسوب می‌شود. اقلیم به‌عنوان رکن محوری اکوسیستم‌ها، نسبت به تغییرات حتی اندک، حساسیت بالایی دارد و این تغییرات می‌توانند اثرات قابل توجهی بر مؤلفه‌های زیستی و محیطی برجای گذارند. در پژوهش حاضر، روند تغییرات ماهانه و سالانه عناصر اقلیمی شامل دمای حداقل، دمای حداکثر، دمای میانگین، رطوبت نسبی و بارش در ۱۳ ایستگاه سینوپتیک استان کرمانشاه طی یک دوره آماری ده‌ساله تحلیل شده است. به‌منظور پهنه‌بندی و برآورد مقادیر مکانی، از روش میان‌یابی وزن‌دهی معکوس (IDW) بهره گرفته شد. نتایج حاصل از تحلیل نقشه‌های هم‌دما نشان می‌دهد که ایستگاه کنگاور، به دلیل ارتفاع بیشتر، کمترین مقدار دمای حداقل را تجربه می‌کند؛ در حالی‌که ایستگاه کم‌ارتفاع سومار بیشترین دمای حداقل را داراست. از نظر بارش ماهانه، ایستگاه جوانرود به‌عنوان پربارش‌ترین و ایستگاه سومار به‌عنوان کم‌بارش‌ترین نقطه در منطقه شناخته شدند. الگوی کلی بارش در استان روندی کاهشی از شمال به جنوب دارد و ایستگاه‌های روانسر و جوانرود به‌عنوان هسته‌های بارشی اصلی شناسایی شدند. همچنین رطوبت نسبی با کاهش عرض جغرافیایی، کاهش یافته و بیشترین مقدار آن در ایستگاه کنگاور و کمترین مقدار در ایستگاه سومار مشاهده شد که بیانگر نقش ارتفاعات و وجود منابع آبی در عرض‌های بالاتر است. تغییر اقلیم بارش دما‌ رطوبت فرونشست https://www.gahr.ir/article_242931_78c4a39d0b52edaff8c2255da87399ba.pdf
آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 05 01 Comparative Analysis of Green Building Rating Systems in the Middle East: Challenges and Strategies for Performance Improvement تحلیل تطبیقی نظام‌های ارزیابی ساختمان سبز در خاورمیانه: چالش‌ها و راهکارهای ارتقاء عملکرد 395 407 239415 10.22034/gahr.2025.556794.2618 FA حسنی سادات شمس دولت‌آبادی گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران همایون فهیمی فام مهندسی معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. Journal Article 2025 11 01 The rapid growth of urban populations and the rise in energy consumption have made the building industry one of the main contributors to environmental stress and climate change. In response, the concept of green buildings and associated assessment systems such as LEED and BREEAM have emerged globally. However, in Middle Eastern countries, due to hot and arid climatic conditions, limited resources, and specific institutional structures, these systems often lack efficiency and face a persistent gap between design intent and actual performance. The main objective of this study is to conduct a comparative analysis and localization of green building assessment systems in selected Middle Eastern countries. The secondary objectives include: (1) identifying the structure and key indicators of international systems, (2) examining localized frameworks in the UAE, Saudi Arabia, Jordan, and Lebanon, (3) comparing them in terms of adaptation to regional climate and culture, and (4) identifying institutional, technical, and operational challenges. The research employs a qualitative–analytical and comparative review method. A systematic review of scientific sources and reports was carried out using databases such as Scopus, Web of Science, ScienceDirect, SpringerLink, and national databases (SID, IranDoc) covering 2005–2024. A two-stage screening process was applied, and the extracted data—categorized by publication year, system type, thematic focus, and other criteria—were analyzed through frequency tables. Findings indicate that international systems, when applied without redesigning to fit local conditions, demonstrate limited effectiveness. Weak supervision, insufficient post-occupancy data, lack of independent certification bodies, and absence of economic incentives are among key challenges. Conversely, regional experiences such as LGBC in Dubai and SAB in Saudi Arabia show potential for contextual adaptation. Finally, the proposed MENA–GBRS model, structured in three layers—basic, performance, and innovative indicators—and incorporating technologies such as BIM, IoT, and artificial intelligence, offers a framework for enhancing evaluation systems and fostering regional integration. رشد سریع جمعیت شهری و افزایش مصرف انرژی، صنعت ساختمان را به یکی از اصلی‌ترین عوامل فشار بر محیط‌زیست و تغییرات اقلیمی تبدیل کرده است. در پاسخ به این چالش، مفهوم ساختمان سبز و نظام‌های ارزیابی مرتبط نظیر LEED و BREEAM در سطح جهانی مطرح شده‌اند. هرچند، در کشورهای خاورمیانه به‌دلیل شرایط اقلیمی گرم و خشک، محدودیت منابع و ساختارهای نهادی خاص، این نظام‌ها کارایی لازم را ندارند و با شکاف میان طراحی و عملکرد واقعی مواجه‌اند. هدف اصلی پژوهش حاضر، تحلیل تطبیقی نظام‌های ارزیابی ساختمان سبز در کشورهای منتخب خاورمیانه و ایران است. در این راستا، شناسایی ساختار و شاخص‌های کلیدی نظام‌های بین‌المللی، مقایسه تطبیقی از نظر انطباق با اقلیم و فرهنگ منطقه و شناسایی چالش‌های نهادی، فنی و اجرایی می‌باشد. روش پژوهش در نهایت کیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مرور تطبیقی است؛ مروری نظام‌مند بر منابع علمی و گزارش‌ها در پایگاه‌هایی چون Scopus، Web of Science، ScienceDirect، SpringerLink و پایگاه‌های داخلی (SID، IranDoc) انجام شد (پوشش زمانی: ۲۰۰۵–۲۰۲۴). فرایند غربالگری دو مرحله‌ای اجرا و داده‌های استخراجی بر اساس سال نشر، نوع نظام، محورهای مورد بررسی و غیره در جداول فراوانی ارائه و تحلیل گردید. یافته‌ها نشان می‌دهد اگر نظام‌های بین‌المللی بدون در نظر گرفتن ویژگی‌های محلی به کار گرفته شوند، کارایی آن‌ها در تحقق پایداری کاهش می‌یابد.؛ ضعف نظارت، کمبود داده‌های عملکردی، نبود نهادهای گواهی‌دهنده مستقل و فقدان مشوق‌های اقتصادی از مهم‌ترین موانع شناسایی‌شده‌اند. در مقابل، تجربه‌هایی مانند LGBC در دبی و SAB در عربستان ظرفیت‌هایی برای بومی‌سازی فراهم ساخته‌اند. در نهایت، مدل پیشنهادی MENA–GBRS با سه لایه شاخص‌های پایه، عملکردی و نوآورانه و با بهره‌گیری از فناوری‌هایی مانند BIM، IoT و هوش مصنوعی معرفی شده که می‌تواند زمینه‌ساز ارتقای نظام‌های ارزیابی در منطقه باشد. ساختمان سبز پایداری نظام ارزیابی بومی‌سازی خاورمیانه https://www.gahr.ir/article_239415_686aadcad086c324fed0a8ab2935b343.pdf
آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 03 21 Analysis of the role of geomorphological factors in the process of physical Development of cities (Case study: Ilam city) تحلیل نقش عوامل ژئومورفولوژی در روند توسعه فیزیکی شهرها (مطالعه موردی: شهر ایلام) 408 423 242390 10.22034/gahr.2024.493814.2328 FA اعظم ابراهیمی کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز ،ایران 0009-0001-5859-0571 سعید امان پور دانشیارگروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه شهید چمران اهواز.اهواز . ایران 0000-0001-9771-5632 Journal Article 2024 12 13 The increasing trend of population and migration from the village to the city has caused the physical development of many cities, including the city of Ilam. Considering that the city of Ilam has many limitations in terms of geomorphology, in this research, the physical development process of this city has been investigated in recent years, as well as the role of geomorphological factors in the physical development of this city. In this research, SRTM 30 meters high digital model, Landsat satellite images and digital information layers are used as research data. The most important research tools are ArcGIS, ENVI and IDRISI, which use ArcGIS software to prepare the desired maps, ENVI software to prepare land use maps, and IDRISI software to analyze land use changes. The land has been used. This research has been done in 3 stages, in the first stage, the geomorphology of the region has been studied. In the second stage, land use maps of the region have been prepared, and in the third stage, the development process of residential areas and the role of geomorphological factors have been analyzed. Based on the results, the residential areas of the study area in 1992 were 7.3 square kilometers, which increased to 10.6, 17.7, and 20.7 square kilometers in 2002, 2012, and 2022, respectively. Is. Based on this, the urban area and the urban periphery of Ilam have faced up to 13.4 square kilometers of physical development during the years 1992 to 2022. The investigation of the development directions of Ilam city shows that the highest level of development has been related to the western and northwestern regions of this city, because the city of Ilam leads to the mountainous unit from the north, northeast, east and southeast, and this Unit has prevented the development of this city. روند افزایشی جمعیت و مهاجرت از روستا به شهر سبب توسعه فیزیکی بسیاری از شهرها از جمله شهر ایلام شده است. با توجه به اینکه شهر ایلام از نظر ژئومورفولوژی داری محدودیت‌های زیادی است لذا، در این پژوهش به بررسی روند توسعه فیزیکی این شهر طی سال‌های اخیر و همچنین نقش عوامل ژئومورفولوژی در جهات توسعه فیزیکی این شهر پرداخته شده است. در این تحقیق از مدل رقومی ارتفاعی 30 متر SRTM، تصاویر ماهواره لندست و لایه‌های رقومی اطلاعاتی به‌عنوان داده‌های میدانی استفاده شده است. مهم‌ترین ابزارهای تحقیق ArcGIS، ENVI و IDRISI بوده است که از نرم‌افزار ArcGIS برای تهیه نقشه‌های مورد نظر، از نرم‌افزار ENVI برای تهیه نقشه‌های کاربری اراضی و از نرم افزار IDRISI برای آنالیز تغییرات کاربری اراضی استفاده شده است. این تحقیق در 3 مرحله انجام شده است که در مرحله اول به بررسی وضعیت ژئومورفولوژی منطقه پرداخته شده است. در مرحله دوم، نقشه‌های کاربری اراضی منطقه تهیه شده است و در مرحله سوم نیز به آنالیز روند توسعه نواحی سکونتگاهی و نقش عوامل ژئومورفولوژی در آن پرداخته شده است. از جمله مهم‌ترین یافته‌های این تحقیق این که؛ نواحی سکونتگاهی محدوده مطالعاتی در سال 1992، 3/7 کیلومترمربع وسعت داشته است که این میزان طی سال‌های 2002، 2012 و 2022 به ترتیب به 6/10، 7/17 و 7/20 کیلومترمربع افزایش یافته است. بر این اساس، محدوده شهری و حاشیه شهری ایلام طی سال‌های 1992 تا 2022 تا 4/13 کیلومترمربع توسعه فیزیکی مواجه شده است. بررسی جهات توسعه یافتگی شهر ایلام بیانگر این است که بیش‌ترین میزان توسعه یافتگی مربوط به مناطق غربی و شمال غربی این شهر بوده است چراکه شهر ایلام از سمت شمال، شمال شرق، شرق و جنوب شرق به واحد کوهستانی منتهی می‌شود و این واحد مانع از توسعه یافتگی این شهر شده است. ژئومورفولوژی توسعه فیزیکی شهر ایلام تصاویر ماهواره‌ای IDRISI https://www.gahr.ir/article_242390_3c6bdfb9fa7ab9413560b21969ada984.pdf
آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 05 01 Conceptual modification of the experience of rural management (Case of study: Baringan village, South Khorasan) بازسازی معنایی تجربه مدیریت روستایی (مورد مطالعه: روستای بارنجگان خراسان جنوبی) 423 442 206474 10.22034/gahr.2024.479287.2277 FA حسین قدرتی گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران. محمود بهروزی دانشجوی کارشناسی ارشد پژوهشگری اجتماعی دانشگاه حکیم سبزواری شفیعه قدرتی دانشیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه حکیم سبزواری مسعود سامیان پژوهشگر پسا دکتری گروه علوم اجتماعی دانشگاه حکیم سبزواری علیرضا اسلام استادیار گروه جامعه شناسی دانشگاه بیرجند Journal Article 2024 09 18 Paying attention to the management structure in rural communities is considered one of the basic issues in the analysis of rural development issues in the country. Rural management in Iran has been one of the most important challenges for planners and experts in recent decades. The need to pay attention to rural management is more necessary with regard to new management theories, so in this research, we seek to reconstruct the meaning of rural management experience. The aim of the present study was to understand the semantic and mental system of rural managers, which was achieved using the contextual theory and semi-structured interview technique. Sampling was done in a targeted manner among village managers (members of councils and villagers from 1375-1401) of Baranjagan village in South Khorasan province, and 15 people were interviewed until theoretical saturation was reached. The text of the interviews was coded in the form of more than 200 concepts, 17 major sub-categories and one core category. The result of this research, which comes in the form of an existential category, indicates that the meaning of rural management varies over time and from person to person. This study showed that factors such as service to the people, reward in the afterlife, ambition, desire for the homeland, ethnicism, family management background, administrative influence and low education of the population sometimes lead some people to rural management. The most important attractions of the village administration, which causes some to enroll to accept this post despite all the mental, psychological and physical injuries and adverse social consequences, include being seen more and the power of words in the office. After entering the field of management, people are immediately absorbed in management groups and align themselves with the group هدف پژوهش حاضر درک نظام معنایی و ذهنی مدیران روستایی بود که برای تحقق آن از نظریه زمینه‌ای و تکنیک مصاحبه نیمه ساختاریافته استفاده شد. نمونه‌گیری به صورت هدفمند از بین مدیران روستایی (اعضای شوراها و دهیاران از سال 1401 - 1375) روستای بارنجگان از استان خراسان جنوبی انجام شد و تا رسیدن به اشباع نظری با تعداد 15 نفر مصاحبه شد. متن مصاحبه‌ها در قالب بیش از 200 مفهوم، 17 مقوله عمده فرعی و یک مقوله هسته‌ای کدگذاری شده است. نتیجه این پژوهش که در قالب مقوله هستی‌ای آمده، حاکی از آن است که معنای مدیریت روستایی در گذر زمان و از فردی به فرد دیگر متفاوت است. این مطالعه نشان داد که عواملی چون خدمت به خلق، پاداش اخروی، جاه‌طلبی، عرق به وطن، قومیت‌گرایی، پیشینه مدیریت خانوادگی، نفوذ اداری و تحصیلات پایین اهالی در برخی زمان‌ها برخی افراد به‌سمت مدیریت روستایی می‌کشاند. مهم‌ترین جادبه‌های مدیریت روستا که باعث می-شود علی‌رغم تمام آسیب‌های روحی، روانی و جسمی و پیامدهای نامطلوب اجتماعی بازهم تعدادی برای پذیرفتن این پست نام‌نویسی کنند شامل بیشتر دیده شده شدن و قدرت کلام در ادارت می‌باشد. افراد پس از ورود به عرصه مدیریت، بلافاصله در گروه‌های مدیریتی جذب می‌شوند و خود را با گروه هماهنگ و همرنگ می‌کنند. آنها در جمع خود مناسک و آداب خاصی دارند که در جهت تقویت و انسجام گروهی و کاهش سختی‌های کارهاست. اعضای شورا و دهیار علی‌رغم تعلق فراوانی که به گروه دارند، در یک دوراهی می‌مانند از یک‌سو نگاه جامعه به آن‌ها برحسب اعتماد است و از سوی دیگر برچسب‌های دیگران به آن‌ها آزاردهنده است. در این برزخ فکری، مدیران راهبردهای برای اداره و کنترل شرایط دارند. آن‌ها عمدتا مدیریت روستایی را از طریق شفاف سازی‌ها و تکریم بزرگان طوایف توجیه می‌کنند و یا آن‌را موقتی می‌دانند. آسیب‌های روحی، روانی و جسمی شدید از پیامدهای مدیریت روستایی است. مدیریت روستایی بازسازی معنایی روش کیفی نظریه برخاسته از داده ها خراسان جنوبی https://www.gahr.ir/article_206474_45dc0858e371eb08df9d21f4ed473bc7.pdf
آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 03 21 Rivalry and Cooperation at the Heart of Middle Eastern Storms: The Geopolitics of Iranian and Saudi Energy Amidst Regional Climate Crisis and Drought رقابت و همکاری در قلب طوفان‌های خاورمیانه: ژئوپلیتیک انرژی ایران و عربستان در هم‌تنیدگی با بحران اقلیم و خشکسالی منطقه 443 452 242832 10.22034/gahr.2026.579332.2710 FA فاطمه سعیدی ویری دانشگاه تهران سمیه محمودی چشمه کبود فارغ التحصیل دانشگاه شهید بهشتی 0009-0006-0516-1219 Journal Article 2025 09 19 Energy geopolitics in the Middle East has traditionally been dominated by the rivalry between Iran and Saudi Arabia over export routes, oil market share, and regional influence. However, this article argues that the climate crisis and migration-inducing droughts have transformed the dynamics of this competition. Transcontinental sand and dust storms, originating from cross-border desiccated basins, have transcended their status as a marginal environmental issue to become a strategic variable redefining the energy calculations of both nations. The objective of this research is to investigate how drought and the climate crisis, as a shared threat, have simultaneously intensified geopolitical competition over scarce water and energy resources, while also creating unspoken opportunities for cooperation in managing dust storms. Employing a descriptive-analytical approach, this study gathered information through qualitative analysis of international documents, environmental reports from transnational organizations, and official statements and declared positions of Iran and Saudi Arabia. The findings indicate that drought and dust storms have undermined the water and food security of both countries, increasing the cost of pure competition over energy. The climate crisis has emerged as a leverage point, blurring traditional lines of confrontation and fostering cooperation based on shared urgency, without eradicating the fundamental competition for oil market share and geopolitical influence. Consequently, the entanglement of climate and energy geopolitics in Iran and Saudi Arabia has shaped a pattern of “competition intertwined with emergency cooperation. ژئوپلیتیک انرژی در خاورمیانه به طور سنتی صحنه رقابت ایران و عربستان سعودی بر سر مسیرهای صادرات، سهم بازار نفت و نفوذ منطقه‌ای بوده است. با این حال، این مقاله استدلال می‌کند که بحران اقلیمی و خشکسالی‌های مهاجرت‌زا، پویایی این رقابت را دگرگون کرده‌اند. طوفان‌های گسترده گرد و غبار که از مناطق خشک فرامرزی برمی‌خیزند، از یک مسئله زیست‌محیطی حاشیه‌ای فراتر رفته و به یک متغیر راهبردی تبدیل شده‌اند که محاسبات انرژی این دو کشور را بازتعریف می‌کنند. هدف این پژوهش، بررسی این موضوع است که چگونه خشکسالی و بحران اقلیمی، ضمن ایجاد تهدیدی مشترک، همزمان رقابت ژئوپلیتیک بر سر منابع کمیاب آب و انرژی را تشدید کرده و در عین حال، فرصت‌هایی برای همکاری ناگفته در مدیریت طوفان‌های گرد و غبار فراهم آورده‌اند. این مطالعه با اتخاذ رویکردی توصیفی-تحلیلی، اطلاعات خود را از طریق تحلیل کیفی اسناد بین‌المللی، گزارش‌های محیط زیستی سازمان‌های فراملی، و بیانیه‌های رسمی ایران و عربستان گردآوری کرده است. یافته‌ها حاکی از آن است که خشکسالی و طوفان‌های گرد و غبار، امنیت آبی و غذایی هر دو کشور را به چالش کشیده و هزینه‌های رقابت صرف بر سر انرژی را افزایش داده است. بحران اقلیم به عاملی بدل شده که مرزهای تقابل سنتی را کمرنگ کرده و زمینه‌ساز همکاری مبتنی بر ضرورت مشترک شده است، بدون آنکه رقابت اساسی بر سر سهم بازار نفت و نفوذ ژئوپلیتیک از میان برود. در نتیجه، هم‌تنیدگی اقلیم و ژئوپلیتیک انرژی در ایران و عربستان، الگویی نوظهور از «رقابت در هم تنیده با همکاری اضطراری» را پدید آورده است. ژئوپلیتیک انرژی بحران اقلیم خشکسالی طوفان‌های فراقاره‌ای همکاری اضطراری https://www.gahr.ir/article_242832_2928802c906de7859dc07d643142fb75.pdf
آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 05 07 Analyzing Citizens' Attitudes Towards the Impacts of Tourism Development on 'Managerial-Infrastructural' and 'Environmental' Indicators (Case Study: Ashkezar City) تحلیل نگرش شهروندان به اثرات توسعه‌گردشگری بر شاخص‌های «مدیریتی- زیرساختی» و «محیط‌طبیعی» (مطالعه موردی: شهر اشکذر) 453 467 219301 10.22034/gahr.2025.513433.2429 FA مهرانگیز رضائی گروه جغرافیا، دانشگاه یزد، یزد، ایران سیدعلی حسینی پور عزآبادی گروه جغرافیا، دانشگاه یزد، یزد، ایران Journal Article 2025 03 23 In this research, an attempt has been made to analyze and examine the attitudes of the citizens of Ashkezar, which is one of the main tourist destinations in Yazd province, towards the effects of tourism on the "management-infrastructure" and "natural environment" indicators. This research, in terms of method, is of the survey type based on the use of questionnaires and subjective indicators. Using Cochran's formula, the desired sample size was estimated to be 100 people, and statistical methods were used for analysis in the SPSS software. Based on the research findings, it can be stated that in the natural environment factor, "tourism development" in the city of Ashkezar has no effect on 4 items and has a positive effect on the rest. Additionally, in the managerial-infrastructural factor, "tourism development" in this city has a positive effect on all items. Therefore, it can be said that the management of the city of Ashkezar has been successful in these two factors. The results of this research indicated that "tourism development" has an impact on the "quality of life" of the people in the city of Ashkezar, and this impact is positive. Additionally, the hypothesis regarding the effect of "tourism development" on the two factors of "natural environment" and "management and infrastructure" was confirmed in a positive direction. Considering that no research has been conducted on the effects of tourism development in the city of Ashkezar so far, the results of this study in examining and evaluating the impacts of tourism development on the quality of life can be important and effective for both urban managers and tourism officials in the city of Ashkezar for successful planning. شرایط اجتماعی، زیرساختی و طبیعی مقاصد گردشگری، نقش اساسی در توانایی یک مقصد برای ارائه تجربیات گردشگری با کیفیت دارد. توجه به مسائل مربوط به کیفیت‌زندگی و اثرگذاری برنامه‌های توسعه گردشگری برآن اهمیت ویژه‌ای دارد زیرا تجربیات گردشگری باکیفیت به جمعیت میزبان پذیرا و محیط طبیعی جذاب بستگی دارد. بنابراین در این پژوهش سعی‌شده است، نگرش شهروندان شهراشکذرکه از مقاصد اصلی گردشگری استان یزد است، به اثرات گردشگری بر شاخص‌های «مدیریتی- زیرساختی» و «محیط‌طبیعی» تحلیل و بررسی شود.این تحقیق به لحاظ روش، از نوع پیمایشی مبتنی بر استفاده از پرسشنامه و شاخص‌های ذهنی است. با استفاده از قاعده‌ی کوکران مقدار حجم نمونه‌ی مورد نظر 100 نفر برآورد شده و به منظور تحلیل از روش‌های آماری در نرم‌افزار SPSS استفاده شده است. بر مبنای یافته‌های تحقیق می‌توان عنوان کرد که در عامل محیط طبیعی، «توسعه‌ی گردشگری» در شهر اشکذر بر روی 4 گویه‌ی « افزایش آلودگی بصری، آلودگی خاک، بهم خوردن اکوسیستم منطقه و آسیب‌رسانی به بافت طبیعی شهر» بی‌تأثیر بوده است. این بی‌تأثیری جنبه مثبت دارد چرا که هر 4 مورد جزء عوامل تخریب‌کننده و منفی برای اثرات توسعه‌ی گردشگری در هر شهری هستند. همچنین، در عامل مدیریتی-زیرساختی، «توسعه‌ی گردشگری» در این شهر بر روی 8 گویه‌ی مد نظر تأثیر مثبت داشته است. بنابراین می‌توان گفت مدیریت شهر اشکذر در این دو عامل موفق عمل کرده‌ است. به طورکلی، نتایج این پژوهش حاکی از این بود که اثر «توسعه‌ی گردشگری» بر دو عامل «محیط طبیعی» و «مدیریتی و زیرساختی» مردم شهر اشکذر اثرگذار و این اثر در جهت مثبت است. نتایج این پژوهش در بررسی و ارزیابی اثرات توسعه گردشگری بر کیفیت زندگی می‌تواند هم برای مدیران شهری و هم برای مسئولان گردشگری شهر اشکذر برای برنامه‌ریزی موفق مهم و موثر باشد. بُعد مدیریتی-زیرساختی بُعد محیط طبیعی کیفیت زندگی مقصد گردشگری شهر اشکذر https://www.gahr.ir/article_219301_1deb2699e8f3ba8f8d548e0d8a46a7b4.pdf
آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 03 21 Feasibility Study of Developing Photography Tourism in Gilan Province with Emphasis on Environmental Capacities and PESTEL Analysis امکان‌سنجی توسعه فتوتوریسم در استان گیلان با تأکید بر ظرفیت‌های محیطی و تحلیل " PESTEL 468 494 232677 10.22034/gahr.2025.553052.2612 FA حبیب محمودی چناری پژوهشکده محیط زیست جهاد دانشگاهی . گروه مطالعات ناحیه ای. رشت - خیابان ملت - ضلع غربی باغ محتشم - میدان سیادتی- کوچه کشاورز- سیده فاطمه میرثابت‌نظر دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران. محمد علیزاده استادیار گروه ایران‌شناسی، دانشکده ایران‌شناسی، دانشگاه ولی‌عصر رفسنجان، رفسنجان، ایران 0000-0002-1043-2996 Journal Article 2025 10 13 This research aims to conduct a feasibility study for the development of photography tourism (phototourism) in Gilan Province, focusing on the assessment of environmental capacities and essential prerequisites. Applied in purpose and descriptive-analytical in nature, this study employed a mixed-methods approach (qualitative and quantitative) through a three-phase design: documentary analysis, expert interviews, and administration of a researcher-developed questionnaire. Data were analyzed using the PESTEL framework and evaluation of six key environmental capacity indicators—landscape diversity, natural phenomena, astronomical photography potential, historical architecture, engineering structures, and cultural-economic dynamism. Findings reveal that Gilan Province exhibits exceptional environmental capacities, including diverse landscapes, unique natural phenomena, and cultural richness. PESTEL analysis identified the social dimension (mean: 3.14) as the primary strength and conducive foundation for development, while the technological (mean: 1.96) and political (mean: 1.94) dimensions emerged as the main challenges; furthermore, a strong correlation between technology and legislation (r = 0.82) underscores the necessity for concurrent reforms in both domains. The study concludes that despite unparalleled environmental capacities, sustainable phototourism development in Gilan urgently requires strengthening technological infrastructure, ensuring policy stability, and establishing transparent legal frameworks. هدف این پژوهش، امکان‌سنجی توسعه گردشگری عکاسی (فتوتوریسم) در استان گیلان با تمرکز بر سنجش ظرفیت‌های محیطی و پیش‌شرط‌های لازم برای ترویج آن می باشد. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی-تحلیلی است که با رویکرد آمیخته (کیفی و کمی) و در قالب یک طرح سه‌مرحله‌ای (مطالعه اسنادی، مصاحبه با متخصصان و تکمیل پرسشنامه محقق‌ساخته) انجام شده است. داده‌ها با استفاده از مدل PESTEL و ارزیابی شش شاخص کلیدی ظرفیت محیطی (تنوع منظر، پدیده‌های طبیعی، عکاسی نجومی، معماری تاریخی، سازه‌های مهندسی و پویایی فرهنگی-اقتصادی) تحلیل شده اند. یافته‌ها پژوهش نشان می دهد، استان گیلان از ظرفیت‌های محیطی استثنایی (مانند چشم‌اندازهای متنوع، پدیده‌های طبیعی منحصربه‌فرد و غنای فرهنگی) برخوردار می‌باشد. از سوی دیگر تحلیل مدل PESTEL نشان داد که در ارتباط با توسعه گردشگری عکاسی، بُعد اجتماعی (با میانگین 3/14) به عنوان نقطه قوت اصلی و بستر مساعد برای توسعه عمل خواهد کرد، در حالی که ابعاد فناوری (1/96) و سیاسی (1/94) به عنوان اصلی‌ترین چالش‌های توسعه فتوتوریسم می باشند. همچنین نتایج تحقیق نشان داد وجود همبستگی قوی بین فناوری و قوانین (0/82) بر ضرورت اصلاح همزمان این دو حوزه تأکید دارد. در مجموع نتایج این پزوهش نشان داد، با وجود ظرفیت‌های بی‌نظیر محیطی، توسعه پایدار فتوتوریسم در استان گیلان مستلزم تقویت فوری زیرساخت‌های فناورانه، ثبات در سیاست‌گذاری و تدوین چارچوب‌های قانونی شفاف است. کلمات کلیدی: گردشگری عکاسی فتوتوریسم ظرفیت محیطی مدل PESTEL استان گیلان https://www.gahr.ir/article_232677_46c6766033c4c0072458699deafc10aa.pdf
آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 03 21 Consequences of Sports Tourism Development under Sanctions پیامد های توسعه گردشگری ورزشی در شرایط تحریم 495 508 243118 10.22034/gahr.2026.579957.2713 FA سید سجاد محمدی زاد دانشجوی کارشناسی ارشد گروه مدیریت ورزشی، دانشکده علوم ورزشی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران اسماعیل ویسیا دانشیار گروه مدیریت ورزشی، دانشکده علوم ورزشی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران 0000-0003-4860-4682 مریم کریمی استادیار گروه مدیریت ورزشی، دانشکده علوم ورزشی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران Journal Article 2026 02 28 The aim of this study is to identify and explain the consequences of sports tourism development under international sanctions and to utilize this capacity as a means for Iran to overcome its sanctions situation. This research is qualitative in nature. Data were collected through semi-structured interviews with 14 experts and specialists in the field of sports tourism in Iran from January to April 2025, continuing until theoretical saturation was achieved. Data analysis led to the identification of five core categories of consequences of sports tourism development under sanctions: economic consequences (growth of non-oil foreign exchange earnings, sustainable job creation, attraction of domestic and collective capital); socio-cultural consequences (national cohesion, reduction of psychological pressure, hope generation, reduction of social anomalies); international-political consequences (rebuilding Iran's image in foreign media, reducing Iran phobia, sports diplomacy as a lever of soft power); infrastructural-environmental consequences (improvement of transportation, enhancement of environmental standards, reorganization of dilapidated urban fabric); media and branding consequences (enhancement of national brand, production of inspirational content, regional competitiveness). Unlike previous studies that have mainly focused on the negative consequences of sanctions, the findings of this research indicate that sports tourism, by creating informal communication channels, rebuilding the national brand through reverse public diplomacy, and fostering endogenous and resilient development, can act as an intelligent geopolitical strategy, transforming the threat of sanctions into an opportunity for sustainable development. Targeted and cross-sectoral investment in this field can play a key role in helping Iran navigate its sanctions situation. هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تبیین پیامدهای توسعه گردشگری ورزشی در شرایط تحریم‌های بین‌المللی و بهره‌گیری از این ظرفیت در جهت برون‌رفت ایران از وضعیت تحریمی است. این پژوهش از نوع کیفی انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۴ نفر از خبرگان و متخصصان حوزه گردشگری ورزشی در ایران طی ژانویه تا آوریل ۲۰۲۵ جمع‌آوری و تا حد اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده‌ها منجر به شناسایی پنج مقوله محوری از پیامدهای توسعه گردشگری ورزشی در شرایط تحریم شد: پیامدهای اقتصادی (رشد درآمدهای ارزی غیرنفتی، اشتغال‌زایی پایدار، جذب سرمایه‌های داخلی و جمعی)؛ پیامدهای فرهنگی-اجتماعی (انسجام ملی، کاهش فشار روانی، امیدآفرینی و کاهش ناهنجاری‌های اجتماعی)؛ پیامدهای بین‌المللی-سیاسی (بازسازی تصویر ایران در رسانه‌های خارجی، کاهش ایران‌هراسی، دیپلماسی ورزشی به‌عنوان اهرم نفوذ نرم)؛ پیامدهای زیرساختی-محیطی (بهبود حمل‌ونقل، ارتقای استانداردهای زیست‌محیطی، ساماندهی بافت فرسوده)؛ پیامدهای رسانه‌ای و برندینگ (ارتقای برند ملی، تولید محتوای الهام‌بخش، رقابت‌پذیری منطقه‌ای). برخلاف پژوهش‌های پیشین که عمدتاً بر پیامدهای منفی تحریم متمرکز بوده‌اند، یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که گردشگری ورزشی می‌تواند با ایجاد کانال‌های ارتباطی غیررسمی، بازسازی برند ملی از طریق دیپلماسی عمومی معکوس، و توسعه درون‌زا و تاب‌آور، به‌عنوان یک راهبرد ژئوپلیتیکی هوشمندانه عمل کرده و تهدید تحریم را به فرصتی برای توسعه پایدار تبدیل نماید. سرمایه‌گذاری هدفمند و میان‌بخشی در این حوزه می‌تواند نقش کلیدی در عبور ایران از شرایط تحریمی ایفا کند. گردشگری ورزشی تحریم‌های بین‌المللی پیامدهای توسعه دیپلماسی ورزشی اقتصاد مقاومتی https://www.gahr.ir/article_243118_0bb07e438213a8dbff6092c78480b770.pdf
آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 03 21 Climate change monitoring and groundwater salinity in Gilan province شوری آب زیرزمینی در روند تغییر اقلیم استان گیلان 509 523 241998 10.22034/gahr.2026.498320.2354 FA امیر فرج پور دانشجوی دکتری علوم مهندسی آب، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران جلال بهزادی استادیار، گروه کشاورزی، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران. ابراهیم امیری استادیار، گروه کشاورزی، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران. Journal Article 2025 01 06 The water potential of each region can be estimated through water balance methods such as Thund White. With the increase in population and the increasing development of industry and the endless discharge of urban wastewater, and climate change, in recent years has caused salinity of groundwater and salinity can be studied through the effective elements. In this study, 30-year statistics of climatic elements of Guilan province were prepared and studied through the climate change of stations and using the climatic elements of the water balance of Guilan province was also estimated. Water quality elements of wells have been prepared and classified for the last 16 years and the most effective elements in salinity of Nacl, Ec, Na, Cl, Sar were analyzed. As a result of climate change and mutations and the number of wet and dry years were estimated and arranged, interpolation was done through data, which is the most concentrated elements to the east of Gilan. According to Torrent White method, using the elements of precipitation and temperature, modified and unmodified evapotranspiration, excess water and soil moisture consumption of the province's power and water, the highest water power is related to groundwater in East Gilan. Also, the influential qualitative data on salinity were interpolated separately and finally, through the algebra icon in the gis environment, all quality maps were combined and the final map was obtained. Climate change map, water balance, salinity were almost coincident from Astana to Rudsar coast continues. Climate change (precipitation), especially by jumping in the negative and dry sector and the influx of elements affecting salinity and seawater due to the weakening of the boundary line between the Caspian Sea and coastal freshwater in East Gilan, increases the salinity crisis of groundwater. آب زیرزمینی به‌عنوان بستر تغییر و تحولات تحت عوامل تاثیر گذار بررسی گردد. توان آبی هر منطقه از طریق روش‌های بیلان آبی ناشی از اقلیم و هجوم انسانی قابل برآورد است. افزایش جمعیت و توسعه‌ی روزافزون صنعت و تخلیه‌ی بی‌حد و حصر پساب‌های شهری، و تغییر اقلیم، از سال‌های گذشته موجب نوسانات شدید آب زیرزمینی شده و بمراتب نه تنها کمییت آب زیرزمینی بلکه کیفیت آنرا تحت تاثیر قرار می دهد. آمار30 ساله عناصر اقلیمی استان گیلان تهیه و از طریق روش منکندال و psiتغییر اقلیم ایستگاه‌ها بررسی و تعداد سال‌های و دوره‌های تر و خشک برآورد و درون‌یابی شد، بیشترین تغییرات اقلیمی در شرق گیلان و بیشترین تاثیرات را بر روی آب زیرزمینی را نیز در همین منطقه برجای گذارده است. از طرف دیگر با برداشت بی رویه آب زیرزمینی استان گیلان بیشترین نوسانات آب زیرزمینی مربوط به شرق گیلان است. و تاثیراتی شگرف بر عناصر کیفی آب چاه‌ها به مدت 16 سال اخیر داشته؛ مؤثرترین عناصر در شوری Nacl، Ec، Na، Cl، Sar دسته‌بندی آنالیز و درون‌یابی شد. در نتیجه نقشه تغییر اقلیم، نوسانات آب زیرزمینی وکیفی (شوری) تقریباً برهم منطبقند که بیشترین همبستگی را در شرق گیلان نشان می‌دهد. تغییر اقلیم GIS عناصر شوری شرق گیلان https://www.gahr.ir/article_241998_68a562c6da88b22bd0036194aaf82a2d.pdf
آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 03 21 Assessment of thermal comfort in various textures of Tabriz city (row, ring, irregular); case study: Shahriar Tabriz. ارزیابی آسایش حرارتی در بافت‌های مختلف طراحی شده شهر تبریز (ردیفی، حلقه‌ای، نامنظم)؛ نمونه موردی: شهریار تبریز 524 550 213873 10.22034/gahr.2025.496653.2344 FA ایرج تیموری گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. 0000-0002-3167-5583 مریم نجف علیلو دانشگاه تبریز اکبر رحیمی دانشگاه تبریز عارفه کاراداغ دانشگاه اگه، دانشکده جغرافیا، گروه جغرافیا، ازمیر، ترکیه، Journal Article 2024 12 29 Climate change and global warming have highlighted the importance of addressing thermal issues in urban environments. Thermal comfort is crucial for citizens' use of these spaces. This study aims to evaluate thermal comfort in a specific urban design by analyzing components that affect it. Utilizing meteorological data from Metronome software and simulations with Envi-Mat 5.6.1, we assessed thermal comfort using the UTCI and SET models. Simulations focused on the coldest (January 22, 2022) and hottest (July 16, 2022) days and key hours from MetNorm software. Results show that on the hottest day, UTCI values ranged from 31 to 43 degrees, indicating significant heat stress in the area, with only regions with adequate vegetation showing lower discomfort levels. The SET criterion corroborated that the area is predominantly outside the comfort range. Conversely, on the coldest day, UTCI values spanned from -21 to 8 degrees, reflecting extreme cold outside the comfort zone, except in areas near buildings with vegetation, which offered some thermal comfort due to urban wind patterns. . در این مطالعه، پارامترهای هواشناسی از نرم‌افزار مترونوم و برای شبیه‌سازی مدل بافت شهری و ارزیابی آسایش حرارتی با مدل UTCI و SET از نرم‌افزار انوی - مت 5.6.1 استفاده شده است. در این مطالعه بافت طراحی شده موردمطالعه در نرم‌افزار انوی مت شبیه‌سازی شده و داده‌های هواشناسی در سردترین (2022.1.22)و گرم‌ترین (2022.7.16) روز سال و بحرانی‌ترین ساعت از روز از نرم‌افزار متونورم استخراج گردیده و نهایتاً آسایش حرارتی در بافت موردمطالعه در 2 روز از سال بررسی می‌شود. نتایج حاکی از آن است در گرم‌ترین روز سال، کمترین و بیشترین میزان UTCI، به ترتیب، 31 و 43 درجه می‌باشد که نشانگر آن است که فشار و گرمای زیادی در محدوده موردمطالعه حس می‌شود و این محدوده خارج از آسایش حرارتی می‌باشد، تنها در قسمت‌هایی که پوشش گیاهی نسبتاً مناسبی را شامل می‌شود، میزان نارضایتی و عدم آسایش کمتر است. از لحاظ معیار SET، همانند نتایج حاصل از معیار UTCI، محدوده موردمطالعه کاملاً خارج از محدوده آسایش قرار گرفته و کل سایت دارای هوای بسیار گرم می‌باشد، باید توجه کرد که در قسمت‌هایی که سایه ساختمان‌ها بر روی معابر اطراف افتاده است و همچنین قسمت‌هایی که دارای پوشش گیاهی نسبتاً مناسبی می‌باشد، میزان نارضایتی و گرمای آزاردهنده کمتر و نزدیک به محدوده آسایش حرارتی می‌باشد. در سردترین روز سال، با بررسی نقشه‌های خروجی UTCI، می‌توان نتیجه گرفت که کمترین و بیشترین میزان UTCI، به ترتیب، 21- و 8 می‌باشد که نشان می‌دهد در محدوده هوای بسیار سرد و خارج از محدوده آسایش را شاهد هستیم و تنها در بخش‌هایی از محدوده از جمله فضاهای پیرامونی ساختمان‌ها که فضای ایجاد شده گردابه جریان غالب باد شهری و شامل پوشش گیاهی هستیم، نسبتاً آسایش برای شهروندان برقرار است و این بخش‌ها دارای آسایش حرارتی نسبی هستند. کلمات کلیدی: آسایش حرارتی بافت طراحی شده انوی مت UTCI SET https://www.gahr.ir/article_213873_5ede0452c49d236a2ca388bc814d4818.pdf
آئیژ عزمی جغرافیا و روابط انسانی 2645-3851 9 1 2026 04 07 Analysis of Urban Development Uncertainties Using a Foresight and Spatial Scenario Planning Approach (Case Study: Khorramshahr City) تحلیل عدم قطعیت های توسعه شهری با رویکرد آینده پژوهی و سناریو نویسی فضایی (مطالعه موردی؛ شهر خرمشهر) 551 569 242971 10.22034/gahr.2026.579563.2712 FA مجید گودرزی دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران 0000-0001-7982-8027 زهرا سلطانی دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران 0000-0001-5876-0473 دانیال لطفعلی زاده دانش آموخته کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران Journal Article 2026 02 28 Urban development in border cities and war-affected areas is confronted with high levels of structural, economic, social, and spatial uncertainties that cannot be adequately addressed through linear and short-term planning approaches. Khorramshahr, as one of the most significant border cities in southwestern Iran, has faced complex challenges in its urban development trajectory in recent decades, rooted in geopolitical conditions, economic transformations, infrastructural deficiencies, and environmental instabilities. The present study aims to analyze the key uncertainties influencing urban development in Khorramshahr and to formulate future spatial scenarios using a foresight-based approach supported by advanced statistical analyses. In terms of purpose, the research is applied, and methodologically it adopts a mixed quantitative–analytical design. Data were collected through a researcher-designed questionnaire with the participation of experts in urban geography, urban planning, and urban management. Data analysis was conducted using SPSS software and statistical techniques including Exploratory Factor Analysis (EFA), Confirmatory Factor Analysis (CFA), and Structural Equation Modeling (SEM). The findings indicate that economic, institutional, and geopolitical uncertainties exert the greatest influence on the future spatial development of Khorramshahr. Based on the identified key driving forces, three spatial scenarios were developed: the Sustainable Port Development Scenario, the Continuation of the Status Quo Scenario, and the Spatial Decline Scenario. The results provide a scientific basis for strategic decision-making and urban development policymaking under conditions of uncertainty. توسعه شهری در شهرهای مرزی و آسیب دیده از جنگ با سطوح بالایی از عدم قطعیت های ساختاری، اقتصادی، اجتماعی و فضایی مواجه است که برنامه ریزی خطی و کوتاه مدت قادر به پاسخ گویی به آن ها نیست. شهر خرمشهر به عنوان یکی از مهم ترین شهرهای مرزی جنوب غرب ایران، در دهه های اخیر با چالش های پیچیده ای در مسیر توسعه شهری روبه رو بوده است که ریشه در شرایط ژئوپلیتیکی، تحولات اقتصادی، ضعف زیرساخت ها و ناپایداری های محیطی دارد. هدف پژوهش حاضر تحلیل عدم قطعیت های مؤثر بر توسعه شهری خرمشهر و تدوین سناریوهای فضایی آینده با استفاده از رویکرد آینده پژوهی و تحلیل های آماری پیشرفته است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش شناسی ترکیبی از روش های کمی و تحلیلی است. داده های پژوهش از طریق پرسشنامه محقق ساخته و با مشارکت متخصصان حوزه جغرافیای شهری، برنامه ریزی شهری و مدیریت شهری گردآوری شده است. تحلیل داده ها با بهره گیری از نرم افزار SPSS و استفاده از آزمون های آماری شامل تحلیل عاملی اکتشافی، تحلیل عاملی تأییدی و مدل سازی معادلات ساختاری انجام شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که عدم قطعیت های اقتصادی، نهادی و ژئوپلیتیکی بیشترین تأثیر را بر آینده توسعه فضایی خرمشهر دارند. بر اساس پیشران های کلیدی شناسایی شده، سه سناریوی فضایی شامل سناریوی توسعه پایدار بندری، سناریوی تداوم وضعیت موجود و سناریوی افول فضایی تدوین شده است. یافته های پژوهش می تواند به عنوان مبنایی علمی برای تصمیم گیری راهبردی و سیاست گذاری توسعه شهری در شرایط عدم قطعیت مورد استفاده قرار گیرد. توسعه شهری آینده پژوهی سناریو نویسی فضایی شهر خرمشهر https://www.gahr.ir/article_242971_4c8ead4be8a19123d30de6b027814737.pdf