Geography and Human Relationships

Geography and Human Relationships

Analysis of Gender-Segregated Dimensions of Urban Spaces with Emphasis on Women in Sabzevar (Case Study: Sanat Boulevard, Sabzevar)

Document Type : Original Article

Authors
1 M.A. Student in Geography and Urban Planning, Hakim Sabzevari University
2 hakim sabzevari
10.22034/gahr.2025.524154.2479
Abstract
In recent decades, contemporary urban planning approaches have emphasized the importance of addressing the needs of specific social groups especially women in the design and organization of urban spaces. The present study aims to analyze the gender-segregated dimensions of urban spaces from the perspective of women on Sanat Boulevard in Sabzevar. The research follows a descriptive-analytical methodology based on field data. Data were collected via a questionnaire comprising 55 items across 11 indicators: safety, physical design, functional diversity, street furniture, transportation, accessibility, presence, vitality, urban management, participation and culture, and environmental health. Questionnaire construct validity was confirmed through exploratory factor analysis (EFA), yielding a KMO value of 0.903 and a significant Bartlett’s test (Sig = 0.000), indicating sampling adequacy and the suitability of factor analysis. The factor analysis results revealed that the 11 extracted factors together explained 66.5% of the total variance. Additionally, a one-sample t-test indicated that the quality of the studied space, from women’s viewpoints, does not meet satisfactory levels in most indicators. Accordingly, the findings underscore the necessity of revising urban policies with a gender-focused approach and increasing women’s participation in the design of public spaces
Keywords

Subjects


-    نظم فر, حسین و وفاداری کمارعلیا, داود . (1404). سنجش تغییرات بازدید شهروندان از پارک های شهری در دوره های قبل از کرونا، کرونا و پساکرونا. جغرافیا و روابط انسانی, 7(4), 21-38. doi: 10.22034/gahr.2023.421190.1969
-    رهنما، محمدرحیم، شاددل، لیا، و خوارزمی، امیدعلی. (1397). برنامه ریزی شهری جهت ارتقای سلامت بانوان در مشهد با بهره گیری از ویتامین G. پژوهش های جغرافیای برنامه ریزی شهری، 6(2 )، 385-404. SID. https://sid.ir/paper/261211/fa
-    زعیم دار، سولماز و زعیم دار، مژگان،1395،ارزیابی فاکتورهای طراحی و برنامه ریزی شهر دوستدار زنان به عنوان شهروندان با حقوق شهروندی برابر،همایش بین المللی زنان و زندگی شهری،تهران،https://civilica.com/doc/593947
-    احمدی کلیجی، مهشید و اسدی، ایرج،1396،استفاده از دیدگاه های جنسیتی در برنامه ریزی فضاهای عمومی شهری (برنامه ریزی حساس به جنسیت)،اولین کنفرانس ملی پژوهش های کاربردی درعلوم و مهندسی،مشهد،https://civilica.com/doc/692104
-        غلامحسینی، رحیم،1393،بررسی رویکرد عدالت جنسیتی در ساخت فضاهای شهری،هفتمین کنگره انجمن ژئوپلیتیک ایران (جغرافیای سیاسی شهر)،تهران،https://civilica.com/doc/371238
-        رفعت جاه, مریم , شارع پور, محمود و رهبری, لادن . (1393). امنیت و جنسیت در فضاهای شهری: مطالعه کیفی حق زنان به شهر. فصلنامه علمی مطالعات امنیت اجتماعی, 5(37), 129-153.
-        رضازاده, راضیه و محمدی, مریم . (1388). بررسی عوامل محدود کننده حضور زنان در فضاهای شهری. نشریه هنرهای زیبا: معماری و شهرسازی, 1(38), 105-114.
-        اسدی محل چالی، مسعود و پیربابایی، محمدتقی و مقصودی، منیژه،1398،تبیین فرهنگ جنسیتی فضا در گذرهای شهر اسلامی- ایرانی،https://civilica.com/doc/1492232
-        زمانی دارانی، فاطمه و مقصودی، سوده،1397،درآمدی بر بعد جنسیتی فضای شهری،کنفرانس عمران، معماری و شهرسازی کشورهای جهان اسلام،تبریز،https://civilica.com/doc/776688
-        فرزانه, فرانک . (1390). درآمدی بر تعامل مفاهیم جنسیت و فضا. صفه, 21(2), 99-110.
-        نقدی، اسداله، و دارابی، سارا. (1393). دسترسی زنان به فضاهای شهری (مطالعه موردی: زنان شهر ایلام). زن در فرهنگ و هنر (پژوهش زنان)، 6(4)، 461-470. SID. https://sid.ir/paper/160579/fa
-        سادات سیادتی، فریال، و ماجدی، حمید. (1394). رهیافتی انتقادی بر تبارشناسی جنسیت زدگی شهر در رویکردهای فمنیستی با تاکید بر ارتقاء جایگاه زنان. مدیریت شهری، 14(41)، 29-48. SID. https://sid.ir/paper/92120/fa
-        بیگ بابایی، بشیر و توفیقی، بهزاد،1397،فضاهای شهری و نابرابری های جنسیتی در تعاملات اجتماعی ( مطالعه موردی: شهر میاندوآب ، کوی زرندی )،کنفرانس بین المللی امنیت، پیشرفت و توسعه پایدار مناطق مرزی، سرزمینی و کلانشهرها، راهکارها و چالش ها با محوریت پدافند غیر عامل و مدیریت بحران،تهران،https://civilica.com/doc/890730
-        احمدی کلیجی، مهشید و اسدی، ایرج،1396،گسترش دامنه ی جنسیت در برنامه ریزی شهری؛ قرآیندی جهت کاهش محدودیت های زنان در استفاده از فضاهای شهری،کنفرانس بین المللی عمران،معماری و شهرسازی ایران معاصر،تهران،https://civilica.com/doc/709968
-    عزیزی, محمد مهدی و پیرکار, رضا . (1402). نقش فضاهای عمومی درون محله ای در ارتقای مشارکت اجتماعی مطالعۀ موردی: محلۀ کوی نصر تهران. صفه, 33(3), 79-98. doi: 10.48308/sofeh.2023.229956.1222
-        صمدی, رضا , خاکپور, براتعلی , رهنما, محمدرحیم و خوارزمی, امیدعلی . (1400). برنامه‌ریزی و آمایش راهبردهای تحقق شهر شبانه در کلان‌شهر مشهد با تأکید بر شاخص‌های سرزندگی شهری. مجله آمایش جغرافیایی فضا, 11(41), 1-22. doi: 10.30488/gps.2020.110898
-        پورحسین روشن، حمید و پورجعفر، محمدرضا و صارمی، حمیدرضا،1400،تبیین و بازتولیدقدرتهایموثر بر افزایش کیفیت حضورپذیری بانوان با رویکرد ایرانی-اسلامی (نمونه موردی: فضای شهری پیرامونبقاع متبرکه)،https://civilica.com/doc/1187015
-        آراسته، مجتبی، پورحسن زاده، محمدحسین، و علیزاده، رضا. (1399). مطلوبیت سنجی امنیت فضاهای عمومی شهری جهت حضورپذیری زنان (نمونه موردی: منطقه یک شهر شیراز). مطالعات امنیت اجتماعی، 11(64 )، 97-122. SID. https://sid.ir/paper/955899/fa
-        امیری, سید نورالدین , رستمی, محمدحسین و دانایی, سمانه . (1401). ارزیابی عوامل موثر بر حس تعلق شهروندان به فضاهای شهری مطالعه موردی: میدان انقلاب بندر بوشهر. پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری, 10(2), 149-164. doi: 10.22059/jurbangeo.2022.337599.1653
-        اسدپور, هاجر , ریاحی دهکردی, علی , & اسدپور, علی . (1399). تحلیل عوامل مؤثر بر کیفیت زندگی اجتماعی شهروندان در فضاهای شهری معاصر (نمونه مورد مطالعه: میدان فرهنگ شهر یزد). مطالعات ساختار و کارکرد شهری, 7(24), 7-32. doi: 10.22080/usfs.2020.17010.1852
-        صالحی، زهرا، و حسینی، سیدهادی. (1400). بررسی عوامل محیطی موثر بر احساس امنیت زنان در شهر سبزوار. زن و جامعه (جامعه شناسی زنان)، 12(3 (مسلسل 47) )، 205-222. SID. https://sid.ir/paper/1000237/fa
-        ملک حسینی, عباس , روستائی شاهوردی, مهدیه و گنجهء, فاطمه . (1397). بررسی تأثیر فرهنگ شهروندی بر امنیت اجتماعی زنان در شهر ملایر. فصلنامه جغرافیا (برنامه ریزی منطقه ای), 8(31), 255-275.
-        دانشوری نسب، عبدالحسین. (1400). واکاوی کیفی محدودیت های نشاط اجتماعی زنان در شهر کرمان. آموزش بهداشت و ارتقای سلامت ایران، 9(3 )، 311-322. SID. https://sid.ir/paper/966831/fa
-        شارع پور، محمود، تقوی، سیده زینب، و سلیمانی بشلی، محمدرضا. (1391). بررسی جامعه شناختی احساس امنیت زنان در شهر آمل. زن و مطالعات خانواده، 5(17)، 91-106. SID. https://sid.ir/paper/206359/fa
-        شریعتی مزینانی, سعید و فروغ زاده, سیمین . (1396). فضاهای عمومی و امنیت زنان در شهر مشهد. پژوهش های راهبردی مسائل اجتماعی, 6(4), 71-90. doi: 10.22108/ssoss.2018.100985.1007
-    کاظمی، م. (1388 ) "رویکرد تحلیلی به مقوله جنسیت و تاثیر آن در کیفیت فضا"، هویت شهر، سال 8، شماره 4
-    قشقایی، رضا، موحد، خسرو و محمدزاده، حجتاله. )1395(. ارزیابی حس تعلق به مکان با تأکید بر عوامل کالبدی و محیطی در سواحل شهری )مطالعه موردی: ساحل بوشهر(. نشریه پژوهشهای جغرافیای برنامهریزی شهری، 4(2) .261-282
-    فرهمندیان، ح. ( 1387 ) "مشور اروپایی زنان در شهر"، جستارهای شهرسازی، سال 1، شماره 24 27
-    اکبری، م. تاجدار، و. ( 1387 ) "زنان و حکمروایی خوب شهر"، جستارهای شهرسازی، سال 7، شماره 52 52
-    تمدن، ر. ( 1387 )"زنان و فضا های شهری"، جستار های شهرسازی، سال 7، شماره 52 52
-    رضازاده، ر. محمدی، م. )1387 ) "طراحی فضای محله ای با تاکید بر رویکرد عدالت جنسیتی و چارچوب اصول اخلاقی مراقبتی"، فصلنامه دانشگاه هنر، سال 87، شمار1
-    نورانی، س. نورانی، ف. پورمحمدی، م. (1391 ) "شهر دوستدار زنان مطالعه موردی مرکز شهر اردبیل"، فصلنامه آمایش محیط، شماره19.
-    شکیبایی، ف. مجتبی، ر. ( 1392 )" ارزیابی تطبیقی مطلوبیت فضاهای عمومی شهری با رویکرد جنسیت مبنا"، همایش معماری و شهرسازی در گذر زمان، 30اردیبهشت، قزوین، ایران.
-    کارمونا، م. دی ماگلس، ک. هاموند، ل. ( 1396 ) " فضای عمومی ابعاد مدیریتی "ترجمه ایرج اسدی و مهدی عباس زاده،  تهران،انتشارات سازمان مطالعه وتدین کتب علوم انسانی دانشگاه ها ، سمت، چاپ اول.
-    حبیبی، م. علیپور شجاعی، ف. (1394 ) " بررسی تطبیقی فضاهای عمومی ویژه زنان با فضاهای عمومی شهری در میزان پاسخگویی به نیازهای بانوان"، هنرهای زیبا معماری و شهرسازی، دوره 21 ، شماره1.
-    مدنی پور،علی (1379) "طراحی فضای شهری:نگرشی بر فرآیند اجتماعی و مکانی"،ترجمه فرهاد مرتضایی،تهران،شرکت پردازش و برنامه ریزی شهری
-    علینژاد،سهیلا،سرائی،حسن(1386) "زن در عرصه عمومی،مطالعه ای در مورد فضاهای عمومی در دسترس زنان شهری و تغییرات آن"،نامه علوم اجتماعی،شماره30،ص149-123.
-    ضابطیان،الهام و همکاران (1387) "درآمدی بر فضاهای امن شهری با رویکرد جنسیتی".جستارهای شهرسازی،شماره25-24 ، ص55-48.
-    خلیلی، احمد، حیدرزاده، احسان و سعید صداقتنیا )1393(. سنجش اصول رویکرد نوشهرسازی و ارائه راهکارهای مداخله در مقیاس واحدهای همسایگی )نمونه موردی: محله شهرک ساحلی بابلسر(. نشریه معماری و شهرسازی آرمانشهر، 7 (13)، 292 .
-        Gargiulo, I., Garcia, X., Benages-Albert, M., Martinez, J., Pfeffer, K., & Vall-Casas, P. (2020). Women’s safety perception assessment in an urban stream corridor: Developing a safety map based on qualitative GIS. Landscape and Urban Planning, 198, 1-13.
-        Tandogan, O., & Ilhan, B. S. (2016). Fear of crime in public spaces: From the view of women living in cities. Procedia engineering, 161, 2011-2018. Retrieved from: doi: 10.1016/jproeng.2016. 795.
-        Vaiou, D,Lykogianni,R.(2006). Women, Neighborhoods And Everyday Life. Urban Studies, Number 4;731-743. doi.org/10.1080/00420980600597434.
-        Fenster, T. (2005), Identity Issues and Local Governance: Women's Everyday Life in the City, Social Identities, 11:1, 23-39.
-        Beebeejaun. Y., (2017). Gender, urban space, and the right to everyday life. Journal of Urban Affairs, 39(3), 323-334.
-        Lynch, K. (1981). A theory of good city form. Cambridge, MA: The MIT Press
-        Jacobs, J. (1961/2007). The death and life of great American cities. Vintage Books.
-        Appleyard, D., Gerson, M. S., & Lintell, M. (1981). Livable Streets. Berkeley, CA: University of California Press.
-        Boyle, J. Findlay, C. leslie, F. (2004) An investigation into womens perception of fear and the design of the urban environment. The research centre for inclusive access to outdoor environments, In www.openspace.eca.ac.uk.
-        Paumier, Cy,(2007). “ Creating a Vibrant City Center”, (ULI)Urban Land Institute, Washington, C.
-        Donoso, C. (2016). Feminist critical human security: Women’s (in) security and smuggling on Ecuador’s borders (Doctoral dissertation). University of British Columbia. http://hdl.handle.net/2429/59656
-        Gargiulo, I., Garcia, X., Benages-Albert, M., Martinez, J., Pfeffer, K., Vall-Casas, P. (2020). Women’s safety perception assessment in an urban stream corridor. Developing a safety map based on qualitative GIS.
-        Ceccato, V. (2017). Women’s victimisation and safety in transit environments. Crime Prevention & Community Safety, 19, 163–167. https://doi.org/10.1057/s41300-017-0024-5
-        Koskela, H. Pain, R. (2000) “Revisiting Fear and Place: Women's Fear of Attack and The Builtenvironment”, Geoforum May, 31(2):269-280.
-        Pain, R. (1997) “Social Geographies of Women's Fear of Crime”, Transactions of The Institute of British Geographers, 22: 231-244
-        Wong, D. W. S., & Shaw, S.-L. (2011). Measuring segregation: An activity space approach. Journal of Geographical Systems, 13(2), 127–145. https://doi.org/10.1007/s10109-010-0112-x
-        Marshal Gordon(Ed), (7991 ,)A Dictionary of Sociology ,Oxford university press.
-        Irschik, E. , Kail, E. , Klimmer-Pölleritzer, A. , Nuss, A. , Puscher, G. , Schönfeld, M. and Winkler, A (2013) . Manual for Gender Mainstreaming in Urban Planning and Urban Development, Urban.
-        Sepahvand R, Jafari S. The e ffect of feeling of social security on capital and social vitality. Social Capital Management.2016;3(4):541-521.
-        Ghaffari Gh, Shirali E. The study and prevalence of social vitality among ci tizens and its rela tionship with the feeling of social security. "Journal of Social Security Studies.2016;45:57-33
-        Karimi F, Abdullahi AA. Crea ting sidewalks to promote vitality and vitality in urban spaces, Spa tial Planning Quarterly.2017;7(1):100-81.
-        Mushfeghi S, Mousavi SA. Inves tiga ting the consequences of gender discrimina tion in the workplace and how it a ffects employee life sa tisfac tion. Interna tional Conference on Humani ties and Behavioral Studies, Tehran. 2014.
-        Sarukhani B, Yousri M. Reproduc tion of unequal sexuality in the family: A study of the adapta tion of working and housewives in Ilam. Social Research. 2008; 1(1):61-47
-        Lewis, D. A., & Maxfield, M. G. (1980). Fear in the Neighborhoods: An Investigation of the Impact of Crime. Journal of Research in Crime and Delinquency, 17(2), 160-189. https://doi.org/10.1177/002242788001700203
-        Khavari C, Sajjadi H, Habibpour K, Talebi M. The rela tionship between the dimensions of gender inequality and mental health. Social Welfare Quarterly. 2013;48:13-113.
Volume 8, Issue 3 - Serial Number 31
Autumn 2025
Pages 620-651

  • Receive Date 17 May 2025
  • Revise Date 28 May 2025
  • Accept Date 26 June 2025