اثرگذاری جریان های روستایی- شهری بر تحولات اجتماعی سکونتگاه های روستایی شهرستان دماوند

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

چکیده

جریان های روستایی ـ شهری برمبنای نظریه داگلاس دربرگیرنده جریان افراد، سرمایه، کالا ، اطلاعات و فناوری است. این جریان ها در گذر زمان از عوامل بنیادین تحولات اجتماعی سکونتگاه های روستایی بشمار می آید. بنابراین، جریان های فضایی به مثابه ظرفیتی است که موجب دگرگونی سازگار در بعد اجتماعی سکونتگاه های روستایی می‌شود. ولی، اگردر برنامه‌ریزی‌ها به این جریان‌ها کم توجهی شود؛ و دوگانه‌انگاری در نظام برنامه ریزی شهری و روستایی انجام گیرد. جریان‌های فضایی چنان‌که بایسته است دگرگونی‌های سازگار در بعد اجتماعی سکونتگاه های روستایی ناحیه مورد مطالعه ایجاد نخواهد کرد. براین مبنا، پژوهش حاضر با آرمان واکاوی این موضوع به روش کمی و با بهره‌گیری از شیوه توصیفی ـ تحلیلی در 370 خانوار نمونه تصادفی و در 29روستایی نمونه از مجموع 83 روستای شهرستان دماوند انجام شد. یافته‌های پژوهش آشکارساخت ، رابطه معناداری بین جریان‌های فضایی با بعد اجتماعی در سطح روستاهای مورد مطالعه وجود دارد. بدین‌سان، برای بهبوداثرگذاری همه ابعاد جریان‌های فضایی بر تحولات اجتماعی سکونتگاه‌های روستایی توجه به رویکرد برنامه‌ریری یکپارچه روستایی ـ شهری به جای برنامه‌ریزی جداگانه روستایی ـ شهری پیشنهاد می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Impact of Rural-Urban Currents on the Social Developments of Rural Settlements Damavand County

نویسندگان [English]

  • fatemeh zangeneh
  • naser shafiei
shahid beheshti university
چکیده [English]

Abstract

Rural-urban flows, according to Douglas's theory, include the flow of people, capital, goods, information, and technology. These currents over time are considered as the fundamental factors of social changes in rural settlements. Therefore, spatial flows are a capacity that causes consistent change in the social dimension of rural settlements. However, if these flows are neglected in planning; And dualism in urban and rural planning system. Spatial flows will not, as they should, bring about adaptive changes in the social dimension of the rural settlements in the study area. Based on this, the present study was conducted with the aim of investigating this issue in a quantitative manner and using a descriptive-analytical method in 370 random sample households and in 29 sample villages out of a total of 83 villages in Damavand city. Findings of the study revealed that there is a significant relationship between spatial flows and social dimension in the studied villages. Thus, in order to improve the impact of all dimensions of spatial flows on the social developments of rural settlements, it is suggested to pay attention to the integrated rural-urban planning approach instead of separate rural-urban planning

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rural-urban flows
  • social developments
  • rural settlements
  • Damavand county
  • افتخاری، عبدالرضا ؛ بدری، سید علی؛ سجاسی قیداری، حمدالله (1390)، بنیان‌های نظریه‌ای برنامه‌ریزی کالبدی مناطق روستایی، انتشارات بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، تهران.
  • افراخته، حسن, عزیزپور فرهاد, زمانی محدثه.(1393) پیوندهای کلانشهری و تحولات کالبدی-فضایی روستاهای پیرامون مطالعه موردی: دهستان محمدآباد کرج.‎
  • بهرامی، سمیه ، خرازی قدیم، فرشته.(1398) بازآفرینی بافت‌های تاریخی با رویکرد گردشگری فرهنگی (موردی: محله فیض‌آباد شهرکرمانشاه).جغرافیا و روابط انسانی, 1(4), 124-136.‎
  • رحمانی ، بیژن ، شفیعی ثابت ، ناصر ، مزارزهی یعقوب .(1398) نقش جریانهای فضایی در تحولات اقتصادی سکونتگاههای روستایی ( مورد: روستاهای پیرامونی شهر زاهدان) ، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 8(29), 33-50.‎
  • سعیدی عباس (1390) . روابط و پیوندهای روستایی _ شهری در ایران ، تهران ، انتشارات مهر مینو
  • شفیعی ثابت، ناصر. (1392). اشتغال کشاورزی و غیر کشاورزی: چالش‌ها، فرصت‌ها و ناپایداری سکونتگاه‌های روستایی در منطقه تهران و البرز.پژوهشهای دانش زمین, 4(1), 1-16.‎
  • شفیعی ثابت ، ناصر و براتی طرقی، ابوالقاسم( 1388) .نقش بازارچه های هفتگی روستایی در تحولات اقتصادی روستاهای استان تهران. روستا و توسعه, 12(1), 29-52.‎
  • شفیعی ثابت ، ناصر و دوستی ، بهزاد و قربانی، معصومه (1395) ارزیابی میزان آسیب پذیری سکونتگاه های روستایی از پدیده خشکسالی با استفاده از مدل تصمیمگیری چند شاخصه کوپراس ( مطالعه موردی: شهرستان دلفان. جغرافیای طبیعی, 9(31), 119-134.‎
  • شفیعی‌ثابت ، ‌ناصر، اسماعیل‌زاده ، حسن. (1392). پیوندهای روستایی ـ شهری، شبکه بازارهای دوره‌ای و توسعه ناحیه‌ای (مورد مطالعه: سکونت‌گاه‌های پیرامونی کلانشهر تهران). آمایش سرزمین, 11(6), 283-308.‎

  • Douglass, M. (1998). A regional network strategy for reciprocal rural-urban linkages: an agenda for policy research with reference to Indonesia. Third world planning review, 20, 1-34.
  • Friedmann, J. (2004). Strategic spatial planning and the longer range. Planning Theory & Practice, 5(1), 49-67.
  • Friedmann, J., & Douglass, M. (1978). Agropolitian development: towards a new strategy for regional planning in Asia. In Growth pole strategy and regional development policy (pp. 163-192). Pergamon.
  • Kammeier, D. H. (2003). Rural-urban and sub-regional linkages in the Mekong region. ADB. Bankok, 9-22.
  • Kothari, S. P., Shu, S., & Wysocki, P. D. (2009). Do managers withhold bad news? Journal of accounting research, 47(1), 241-276.
  • Muloi, D. M., Wee, B. A., McClean, D. M., Ward, M. J., Pankhurst, L., Phan, H., & Fèvre, E. M. (2022). Population genomics of Escherichia coli in livestock-keeping households across a rapidly developing urban landscape. Nature Microbiology, 1-9.
  • Shafieisabet, N., & Mirvahedi, N. (2021). The role of rural–urban linkages in perceived environmental effects of farmers for participation in sustainable food security plans. Agriculture & Food Security, 10(1), 1-26.
  • Sabet, N. S., & Azharianfar, S. (2017). Urban-rural reciprocal interaction potential to develop weekly markets and regional development in Iran. Habitat international, 61, 31-44
  • Tacoli, C. (2003). Changing rural-urban in Mali, Nigeria, and Tanzania, Journal Environment and urbanization. v.15 (1), p.13-24.
  • Tacoli, C, Satterthwaite, D. (2004). Rural-Urban Change, Boundary Problems and Environmental Burdens–Gordon McGranahan.
  • Tacoli, C, Mabala, R. (2010). Exploring mobility and migration in the context of rural-urban linkages: why gender and generation matter, Journal Environment and Urbanization, v.22 (2), 389-395.
  • Tacoli, C. (2002). Rural-Urban Interaction in Sub-Saharan Africa and Their Impact On livelihoods, I.I.E.D, Briefing Paper Series on Rural-Urban Interaction, n.6, London.
  • Tacoli, C. (1998). Rural-urban interactions: a guide to the literature. Environment and urbanization, 10(1), 147-166
  • Tacoli, C. (2004). Rural-urban linkages and pro-poor agricultural growth: An overview. In Prepared for OECD DAC POVNET Agriculture and Pro-Poor Growth Task Team Helsinki Workshop (pp. 17-18).
  • Tacoli, C, Agergaard, J. (2017). Urbanization, rural transformations, and food systems: the role of small towns. (P. 17)
  • Tacoli, C. (2003). "The Links between urban and rural development" Environment and urbanization Vol15 No1 published by SAGE (pp.1-17).
  • Tostensen, A. (2004). Towards feasible social security systems in sub-Saharan Africa. Chr. Michelsen Institute