تحلیلی بر پراکنش فضایی مدارس در محلات منطقه 2 شهرداری اردبیل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی

2 دانشجوی دکتری، دانشگاه محقق اردبیلی، دانشکده علوم اجتماعی، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، اردبیل، ایران

چکیده

توزیع فضایی متوزارن و متناسب امکانات و خدمات آموزشی در برنامه‌ریزی شهری اهمیت زیادی دارد. زیرا تنها در صورت وجود تعادل در توزیع خدمات و کاربری‌ها، این امکان برای اقشار مختلف فراهم می‌گردد که از آنها بهره مطلوب ببرند. هدف این تحقیق، تحلیلی بر پراکنش فضایی مدارس در محلات منطقه 2 شهرداری اردبیل است.روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی مبتنی بر داده‌ها و اطلاعات مستخرج از مرکز آمار ایران و شهرداری اردبیل می‌باشد. در تحلیل الگوی توزیع فضایی از تکنیک‌های، میانگین مرکزی و منحنی انحراف استاندارد، شاخص نزدیک‌ترین همسایگی، تحلیل لکه‌های داغ، شاخص موران جهانی و تحلیل تراکم کرنل برای تجزیه و تحلیل چگونگی الگوی توزیع فضایی کاربری آموزشی( مدارس)، پلیگون‌های تیسن برای مطلوبیت شعاع عملکردی این خدمات در سیستم اطلاعات جغرافیایی به کار گرفته شدند.یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که الگوی پراکنش مدارس در منطقه 2 شهر اردبیل به صورت خوشه‌ای توزیع یافته است. ارزیابی تاثیرگذاری الگوی توزیع فضایی این خدمات بر میزان شعاع عملکردی بیانگر نامطلوبی محلات پیرامونی در منطقه 2 شهر اردبیل از کاربری آموزشی( مدارس) است. که نشان دهنده توزیع نامناسب مدارس و تجمع آن‌ها در مرکز منطقه و عدم توجه به نیاز شهروندان در راستای توزیع مدارس را می‌باشد. در مجموع نتایج تحقیق حاکی از نابرابری‌های اجتماعی و نبود عدالت فضایی در توزیع خدمات آموزشی( مدارس در مقاطع مختلف) در سطح محلات منطقه 2 شهر اردبیل می باشد.پژوهش حاضر برای اولین بار در محدوده مورد مطالعه انجام شده است و میزان نابرابری در توزیع فضایی مدارس دربین محلات منطقه را نشان می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

An analysis of the spatial distribution of schools in the districts of the 2nd district of Ardabil municipality

نویسندگان [English]

  • mohammad hasan yazdani 1
  • Samira Saeidi zaranji 2
1 Department of Geography and Urban Planning, Faculty of Social Sciences, Mohaghegh Ardabili University
2 ph.d student, Mohaghegh Ardabili University, Faculty of Social Sciences, Department of Geography and Urban Planning, Ardabil, Iran
چکیده [English]

Parallel and appropriate spatial distribution of educational facilities and services is very important in urban planning. Because only if there is a balance in the distribution of services and uses, it will be possible for different strata to benefit from them. The purpose of this research is to analyze the spatial distribution of schools in the neighborhoods of Region 2 of Ardabil Municipality. The research method is descriptive-analytical based on data and information extracted from Iran Statistics Center and Ardabil Municipality. In the analysis of the spatial distribution pattern of the techniques, central mean and standard deviation curve, nearest neighbor index, hot spots analysis, global Moran index and kernel density analysis to analyze how the spatial distribution pattern of educational use (schools), Thiessen polygons for the usefulness of the functional radius These services were used in the geographic information system. The findings of the research show that the distribution pattern of schools in the 2nd district of Ardabil city is distributed in clusters. The evaluation of the impact of the spatial distribution pattern of these services on the amount of functional radius indicates the undesiredness of the peripheral neighborhoods in the 2nd district of Ardabil city from the educational use (schools). which shows the inappropriate distribution of schools and their accumulation in the center of the region and the lack of attention to the needs of citizens in terms of the distribution of schools. In total, the results of the research indicate social inequalities and the lack of spatial justice in the distribution of educational services (schools at different levels) at the level of neighborhoods in the 2nd district of Ardabil city

کلیدواژه‌ها [English]

  • spatial justice
  • spatial distribution
  • educational services
  • region 2 of Ardabil municipality
  • احدنژاد روشتی، محسن، مولائی قلیچی، محمد، جوادزاده اقدم، هادی، حاتمی، افشار (1391)، تحلیل الگوی پراکنش فضایی مراکز آموزشی و ساماندهی مناسب کالبدی آن با استفاده از (GIS) (مطالعه موردی: منطقه 8 تبریز)، پژوهش و برنامه ریزی شهری، دوره سوم، شماره 8 :8 ـ 1.
  • احدنژاد روشتی، محسن، موسوی، میرنجف، محمدی حمیدی، سمیه، ویسیان، محمد (139۵). بررسی و تحلیل عدالت اجتماعی در برخورداری از خدمات شهری (مورد مطالعه: دسترسی به خدمات آموزشی مقطع راهنمایی شهر میاندوآب)، جغرافیا و توسعه فضای شهری، دوره سوم، شماره1: 33-۵1.
  • بافقی زاده، محمد؛ آبیار، شهناز؛ شریفی، عبدالنبی(1393)، ارزیابی تناسب مکانی کاربری آموزشی با استفاده از تلفیق مدلFDAHP در محیط GIS مطالعه موردی: دبیرستان های منطقه 2 و 4 شهر اهواز، پژوهش های بوم شناسی شهری سال پنجم پاییز و زمستان 1393 شماره2( پیاپی10).
  • پور محمدی، محمدرضا، (1382)، برنامه ریزی کاربری اراضی شهری، انتشارات سمت، چاپ اول، تهران.
  • حدیدی، مسلم؛ نادری، کاوه؛ مرآتی، انسیه، سوزنی، بیتا(1396)، بررسی و تحلیل الگوی بهینه پراکنش مراکز آموزشی با استفاده از روش تصمیم گیری چند معیاره(MADM) در محیط GIS مورد شناسی: آموزش و پرورش ناحیه یک کرمانشاه، مجله جغرافیا و آمایش شهری- منطقه ای، سال هفتم بهار1396، شماره22.
  • غضنفرپور، حسین، کریمی، صادق، مصطفی خبازی، پورخسروانی، محسن(1400)، تحلیل وضعیت فضاهای آموزشی مدارس ناحیه2 کرمان. نشریه کاوش های جغرافیایی مناطق بیابانی. سال 1400. دوره9.شماره1.
  • درخشان زاده، محمد؛ دادرس، بیژن(1397)، تحلیل فضایی و مکان یابی مراکز آموزشی( مدارس متوسطه) با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی((GIS (شهر دهدشت استان کهگیلویه و بویر احمد)، مجله جغرافیا و روابط انسانی، دوره1، شماره2، شماره پیاپی2، مهر1397، صص18-1.
  • رضویان، محمدتقی (1381)، برنامه ریزی کاربری اراضی شهری، تهران: انتشارات منشی.
  • روستایی، شهریور، نعیمی، کیومرث، محمودی، سلمان )1395)، تحلیلی فضایی بر نابرابریهای آموزشی و نقش آن در پایداری اجتماعی شهری با روشهای آمار فضایی )مطالعه موردی: شهر سقز)، رفاه و فصلنامه برنامه توسعه اجتماعی، دوره هفتم، شماره 26 :99-61.
  • سبکبار، فرجعلی و سید حسین ثنایی نژاد،1378، کاربرد( (GISدر برنامه ریزی شهری و منطقه ای، انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد.
  • سرور، هوشنگ،(1383)، مدیریت و مکان یابی فضاهای آموزشی با استفاده از سیستم های اطلاعات جغرافیایی(GIS) نمونه موردی: منطقه هفت تهران، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران.
  • سرایی، محمدحسین، دستا، فرزانه، حاضری مهین (1395). تحلیل توزیع فضایی خدمات آموزشی سطح شهر یزد، فصلنامه علمی پژوهشی تحقیقات جغرافیایی، دوره سی و یکم، شماره 2 :7۵-62.
  • سلطانی، علی (139۵) برنامه ریزی کاربری زمین شهری، شیراز: انتشارات دانشگاه شیراز.
  • شکوئی، حسین، 1373، دیدگاه های نو در جغرافیای شهری، انتشارات سمت، تهران.
  • فاضل نیا، غریب، سید یاسر حکیم دوست و یدالله بلیانی( 1391).راهنمای جامع مدل های کاربردی( GIS) در برنامه ریزی شهری، روستایی و محیطی. تهران، انتشارات آزادپیما.
  • فصیحی، حبیب اله(1398)، تحلیل توزیع فضایی و دسترسی به مدارس در منطقه 20 شهرداری تهران، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال1398، دوره19، شماره55.
  • مهدیزاده، جواد (1379) برنامه ریزی کاربری زمین از دیدگاه توسعه پایدار، مهندسین مشاور فرنهاد، نشریه جستارهای برنامه ریزی و طراحی شهری، تهران.
  • مولائی هشجین، نصرالله؛ اکبرنژاد توچاهی، غزاله؛محمدی کنارسری، مریم؛ مرادنیا، مدیحه؛(1397)، بررسی و تحلیل مکان یابی مدارس متوسطه کلانشهر رشت( مطالعه موردی: دبیرستان های دخترانه ناحیه دو). مجله مهندسی جغرافیایی سرزمین، بهار و تابستان1397، شماره3.
  • وارثی، حمیدرضا؛ رضایی، نعمت الله،(1391)، تحلیل فضایی و مکان یابی مراکز آموزشی( مقطع راهنمایی) با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی( GIS)( نمونه موردی: منطقه3 شهر اصفهان). مجله علمی تخصصی برنامه ریزی فضایی، سال اول، شماره چهارم،( پیاپی4) بهار1391.
  • هاشمی معصوم آباد، رضا، غفاری گیلانده، عطا (1396)، تحلیلی بر وضعیت کالبدی- کانون های محله ای فضایی و ارائه راهکارهای مناسب (پژوهش موردی: محدوده محله پیرمادر، شهر اردبیل)، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه محقق اردبیلی.
  • Eide A et al (eds.) 3rd Economic and Social Rights Report (2002) Martinus Nijhoff, Dordrecht.147 pages
  • Okan,E(2012),Aplication of Geographic Information System (GIS) in Education, Journal of Technical Science and Technologies, No.1(2): pp.53-58.
  • Hall, james, (2004), Development of an implementation plan for a geographic information system: case of Lincoln County, University Plaza, USA.
  • Mapuva Loveness and Mapuva Jephias. (2016). The dilemma of children’s right to education in the era of fast track land reform program in Zimbabwe revisited, Cambridge Scholars’ Publication, 86 pages.
  • (2016).The report about global monitoring of education in 2016. Translator to Persian: Mostashari, Kaveh. UNESCO National Committee of Iran, 69 pages.
  • (2014). Access to school and the learning environment I - Physical, Information and communication, Webinar 10 - Companion Technical Booklet, 48 pages.
  • S. Department of Transportation. (2008). Travel to school: The distance factor, Retrieved from: http://nhts.ornl.gov/briefs/Travel%20To%20School.pdf, 2018/2/15.