جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

تحلیل و شناسایی ظرفیت‌های ژئوتوریستی و ژئوموفوسایت‌های شهرستان خوی

نوع مقاله : طرح پژوهشی

نویسندگان
1 استاد گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی
2 دانشجوی دکتری گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
چکیده
ژئوتوریسم شکلی از گردشگری است که موجب رشد و پایداری جغرافیایی منطقه، محیط زیست، فرهنگ، میراث تاریخی و زیبایی شناختی آن و همچنین بهبود زندگی ساکنین آن منطقه می‌گردد. هدف از این پژوهش واکاوی پتانسیل‌های ژئوتوریستی و مقاصد ژئومورفولوژیکی شهرستان خوی با استفاده از مدل پائوولوا و دینامیکی می‌باشد. مدل دینامیکی به‌وسیله شاخص‌های ارزش علمی و ارزش‌های مازاد آن مکان ژئوتوریستی برآورد می‌شود. در این مدل رقابت‌پذیری مقاصد و پتانسیل‌های ژئوتوریستی شناسایی و عوامل رقابت‌پذیری تعیین می‌گردد. براساس مدل پائوولوا نتایج حاصل نشان‌ می‌دهد منطقه ژئوتوریستی خوی با بیشترین امتیازدهی در عوامل مثبت ارتقا دهنده رقابت‌پذیری مقاصد ژئوتوریستی شامل ثروت طبیعی با امتیاز (5/8) بوده و بیشترین مقدار درمیان گویه‌های منفی رقابت‌پذیری، کسری بودجه و عدم وجود متخصصان ماهر با امتیاز (5) بیشترین تاثیر منفی را در جذب گردشگران در منطقه ایجاد می‌کند همچنین طبق نتایج حاصله از مدل دینامیکی باتوجه به بررسی ارزش‌های علمی و مازاد طبق نظر کارشناس و گردشگر نتایج حاصل نشان‌داد، بیشترین امتیاز از نظر ارزش علمی تنوع در اشکال ژئومورفولوژی دارای امتیاز 23/4 در بین کارشناسان بوده و دربین ارزش مازاد بیشترین امتیاز بامجموع امتیاز 14/4 از بین کارشناسان شاخص امکان سازماندهی برای برخی از رویدادهای فرهنگی خاص محاسبه گردید. بنابراین نتیجه‌گیری می‌شود با ارزیابی و شناسایی پتانسیل‌های ژئوتوریستی و توسعه توانمندی‌ها منجر به توسعه منطقه ژئوتوریستی خوی و جذب گردشگر خواهد شد. در نهایت پیشنهاد می‌گردد در مطالعات آتی برای بررسی بهتر از نرم‌افزارهای جدیدتری هم‌چون هوش مصنوعی نیز استفاده گردد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Analysis and identification of geotourism capacities and geomorphic sites of Khoy city

نویسندگان English

Fariba Esfandyari 1
Behrouz nezafat taklhe 2
1 Professor of Geomorphology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.
2 PhD Student in Natural Geography Department, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.
چکیده English

Geotourism is a form of tourism that causes the geographical growth and stability of the region, its environment, culture, historical and aesthetic heritage, and also improves the lives of the residents of that region. The purpose of this research is to analyze the geotourism potentials and geomorphological destinations of Khoi city using the Paulova and dynamic model. The dynamic model is estimated by the indicators of scientific value and surplus values of that geotourist place. In this competitiveness model, geotourism destinations and potentials are identified and competitiveness factors are determined. Based on Paulova's model, the results show that Khoi geotourism area with the highest score in the positive factors promoting the competitiveness of geotourist destinations includes natural wealth with a score of (8.5) and the highest value among the negative items of competitiveness is deficit. The budget and lack of skilled specialists with a score of (5) creates the most negative impact on attracting tourists in the region. Also, according to the results of the dynamic model, according to the examination of scientific and surplus values, according to the opinion of experts and tourists, the results showed The highest score in terms of the scientific value of diversity in geomorphological forms has a score of 4.23 among the experts, and among the experts, the highest score with a total score of 14.4 among the experts was calculated as the indicator of the possibility of organizing for some special cultural events. Therefore, it can be concluded that by evaluating and identifying the geotourism potentials and developing capabilities, it will lead to the development of the geotourism area of Khoy and attract tourists. Finally, it is suggested to use newer software such as artificial intelligence in future studies for a better investigation.

کلیدواژه‌ها English

identification
potential
geotourism
geomorphosite
Khoi city
ابراهیم پور، ح، نعمتی، و، نظافت تکله، ب،(1401)، شناسایی پتانسیل های ژئوتوریستی شهرستان سرعین با استفاده از مدل پارک ملی و مدل. فصلنامه جغرافیا و روابط انسانی، دوره: 5، شماره: 3
ابراهیم پور، ح، نعمتی، و، نظافت تلکه، ب، (1401) بررسی توانمندی‌های ژئوتوریستی استان اردبیل با استفاده از مدل کوبالیکوا و مدل فیولت جغرافیا و روابط انسانی(3).144-161
ابراهیمی، ع، مختاری، د، روستایی، ش، (1400)، ارزیابی نقش منابع کارستیک توسعه‌یافته در توانمندی‌های ژئوتوریسمی شهرستان کامیاران، پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمی، شماره 39، صص18-1.
اسدی، ر، و محمودی میمند، م. (1388). بررسی ژئو توریسم کمربند ماگمایی ارومیه - بزمان در محدوده شهرستان شهر بابک. جغرافیای طبیعی، 2(6)، 91-105.
اسفندیاری درآباد، ف، نظافت تکله، ب، حسن‌زاده، م، پاسبان، ا م. (1401)، ارزیابی و تحلیل توان گردشگری و رقابت‌پذیری استان اردبیل با استفاده از مدل پائوولوا و مدل دینامیکی هادزیک (مطالعه موردی: هیر، خلخال، سرعین)، فصلنامه مطالعات محیط زیست، دوره 7، شماره 3، صص 5201-5188.
اصغری سراسکانرود، ص، نظافت تکله، ب، (1399) .توان ژئوتوریستی و تحلیل رقابت پذیری مناطق ژئوتوریستی منطقه سرعین، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، دوره 35 ،شماره 3 ،صص 203-193
اکبری، م، بوستان احمدی، و، انصاری، م، سهرابی، و، (1401)، سنجش جایگاه کشورهای اسلامی از نظر شاخص‌های رقابت‌پذیری جهانی سفر و گردشگری با استفاده تکنیک ماباک (MABAC)، فصلنامه علمی برنامه‌ریزی منطقه‌ای، دوره 12، شماره 45، صص 18-1.
پورجعفری، م؛ امیراحمدیان، ب؛ رضازاده شفارودی، م؛ پورصفر قصابی‌نژاد، ع؛ شکری، گ، (۱۳۸۱). «تالش (یا طالش)». در حداد عادل، غلامعلی. دانشنامه جهان اسلام. ج. ۶. تهران: بنیاد دایرةالمعارف اسلامی. شابک ۹۷۸-۰۰۵-۰۳۳۸-۵۶-۸
پورصفر قصابی‌نژاد، ع، (۱۳۸۹). «خانات تالش». در حداد عادل، غلامعلی. دانشنامه جهان اسلام. ج. ۱۴. تهران: بنیاد دایرةالمعارف اسلامی. شابک ۶۰۰-۴۴۷-۰۱۵-۵.
جعغری، ش؛ شایسته، ف؛ عبدلی، ع، (۱۳۸۵). «تالش». در موسوی بجنوردی، کاظم. دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. ج. ۱۴. تهران: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. صص. ۳۴۶–۳۵۳. شابک ۹۶۴-۷۰۲۵-۵۴-۸
حجازی، س، و جوادی، م. (1398). توان سنجی پتانسیل های ژئو توریستی جهت توسعه پایدار گردشگری با استفاده از مدل تاپسیس فازی سلسله مراتبی (مطالعه موردی: پارک ملی کنتال). جغرافیایی سرزمین، 16(62 )، 133-145.
حسام، م. (1395)، سنجش نگرش جامعه میزبان به تأثیرات اقتصـادی، اجتمـاعی و محیطزیسـتی توسـعه گردشگری. مطالعه موردی: روستاهای بخش لاریجـان شهرستان آمل، سال 6 ،شماره 21 ،صص 60-45
خدایی، ی، گارگر، ب، سرور، ر. (1401). گردشگری شهری رویکردی نو به سوی بازآفرینی شهری (مطالعه موردی شهر زنجان)، فصلنامه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری چشم‌انداز زاگرس، دوره 14، شماره 52، صص 81-49.
رحیمی، م، هنری، ف، رومیانی، ا، (1401)، برنامه‌ریزی و آینده‌نگاری توسعه پایدار گردشگری استان خوزستان، فصلنامه علمی برنامه‌ریزی منطقه‌ای، دوره 12، شماره 45، صص 66-51.
رین‌نیا، ا، (۱۳۸۹). «آستارا». در موسوی بجنوردی، کاظم. دانشنامه ایران. ج. ۳. تهران: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. صص. ۸۷–۹۰. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۷۰۲۵-۹۵-۹.
زمان زاده، س م.، قدیری معصوم، م.، فرجی سبکبار، ح، واعضی.، ه. (1395). بررسی تأثیر مخاطرات بر توسعه گردشگری شهرستان سرعین. جغرافیا و مخاطرات محیطی، شماره 20، 151-135.
زندمقدم، م ر. (1388)، بررسـی توانمنـدی‌هـای دشت کویر به‌عنوان ژئوپارک ایران مرکزی و نقـش آن در توسعه پایدار اسـتان سـمنان، فصـلنامه جغرافیـایی آمایش محیط، سال 2 ،شماره 6 ،صص 20-1.
طاهری، ک، حسینی، آ، امیری، ا. (1401). بررسی پیامدهای فعالیت های گردشگری براکوسیستم‌های طبیعی. جغرافیا و روابط انسانی، 5(1), 369-382.
عسگرنژاد نوری، ب، نعمتی، و، فانی، م، صائب نیا، س. (1401). یادگیری حاصل از گردشگری کودکان در توسعۀ پایدار گردشگری: نقش تعدیل‌گر ویژگی‌های جمعیت‌شناختی خانواده. گردشگری و توسعه، 11(4)، 1-18.
عون‌اللهی، سید آقا (بهمن و اسفند ۱۳۷۳). «آستارا». گیله‌وا. صومعه‌سرا: توکل. ۳ (۳۰–۲۹): ۱۲–۱۳. شاپا 1023-8735.
عیاشی، ا. 1391. ارزیابی سطح ریسک در فرایند توسعه سیستمهای گردشگری (مطالعه موردی: شهرستان خرم آباد). پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران.
قنواتی، ع، قاسمی، م،  کاظمی اردبیلی، ج. (1397). تحلیل و ارزیابی قابلیت های ژئومورفوتوریسمی منطقه شیروان دره سی سبلان بر اساس روش پری یرا. جغرافیای طبیعی، 11(42)، 35-46.
مختاری، د. (1393). ژئومورفولوژی دشت جلفا- هادیشهر. فضای جغرافیایی، 14(47)، 183-212.
مقیمی، ا، زارع احمد آباد، م، مختاری، د. (1401)، ارزیابی توانمندی اشکال ژئومورفولوژیک حاصل از فعالیت گسل تبریز در توسعه ژئوتوریسم با استفاده از روش پانیزا، سیاستگذاری شهری و منطقه‌ای، دوره 1، شماره 1، صص 13-1.
نعمتی، و، ابراهیم پور، ح، مرزبان، س، نظافت تکله، ب، (1401)، ارزیابی عوامل مؤثر بر توسعه گردشگری سلامت در استان تهران با رویکرد آینده‌پژوهی، فصلنامه مطالعات محیط زیست، دوره 7، شماره 4، صص 5756-5746.
Buttler, R.W. (1980) ‘the concept of a tourist area cycle of evolution: implications for management of resources’, 2010 The Canadian Geographer, 24(1):5–12.
Haigh, Matthew (2020) Cultural tourism policy in developing regions: The case of Sarawak Malaysia Tourism Management: 1-13.
Hall, C.M. and David, B.W. (2009). Sustainable tourism futures, Routledge11-Schianetz, K., et al., 2007, Concepts and Tools for Comprehensive Sustainability Assessments.
Harrison, C. (1991) "Country side Recreation in a changing societ, London: TMS. Partnership.
Jafari, Jafar. 2000. Encyclopedia of Tourism. s.l.: Routledge, 2000
Jones, W. (2008), Keeping Found Things Found: The study and practice of Personal Information Management, Morgan Kaufmann Publishers, Burlington.
Kang, M & Moscardo, G. (2006), "Exploring cross- cultural differences in attitudes towards responsible tourist behavior: A comparison of Korean, British and Australian tourists", Asia Pacific Journal of Tourism Research, Vol, 11(4).
Knowd,. L. (2001) "Rural Tourism: Panacea and Paradox, School of Environment and Agriculture", university of Western Sydney.
Miyaki, M. (2008), "Tourism and the local business community in small cities and towns: a qualitative study of the Blackstone Valley, Rhode Island", Thesis of Master, Boston University.
Moscardo, G., & Pearce, P. (1999), Mindful visitors: Heritage and tourism, Annals of Tourism Research, Vol. 26 (2).
Nowacki, Marek. Kowalczyk Aniot, Joanna. Krolikowska, Królikowska. Pstrocka, Małgorzata. and Awedyk, Matylda (2018) Strategic Planning for sustainable Tourism Development in Poland sustainable Development and world Ecology: 562-567.
Oliver, T., & Jenkins T. (2003), Sustaining rural landscapes: the role of integrated tourism, Landscape Research, Vol. 28 (3).
Pearce, D w and Atkinson, G D.,(1995), Capital theory and the Measurement of  Sustainable Development, An Indicator of Weak Sustainability, Ecological Economicd, No8, pp 103-108.
Ross K. DowlingReceived: 11 January 2010 Accepted: 18 October 2010Springer-Verlag
Saarinen, Jarkko. 2006. Traditions of Sustainability in Tourism Studies. s.l.: Annals of Tourism Research, 2006. pp. 1121-1140. Vol. 33.

  • تاریخ دریافت 28 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش 07 خرداد 1403