جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

برنامه ریزی استراتژیک توسعه پایدار روستایی در راستای فعالیت های کشاورزی (مطالعه موردی: روستای گمند شهرستان هریس)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری توسعه کشاورزی، گروه ترویج و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 دانشیار گروه ترویج و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
چکیده
کشاورزی نقش اساسی و تعیین‌کننده‌ای در سرنوشت جامعه روستایی ایران دارد و نمی‌توان انتظار داشت بدون داشتن راه‌حلی استوار و منطقی برای کشاورزی به توسعه روستایی رسید. جامعه آماری این پژوهش، تمامی افراد روستای گمند شهرستان هریس می‌باشد که 891 نفر جمعیت معادل 251 خانوار می‌باشد. نتایج نشان داد که از بین نقاط قوت «رونق فعالیت‌های دامداری و تولید محصولات لبنی به دلیل برخورداری از مراتع غنی در پیرامون روستا» و با وزنی برابر با 40/4 و «توپوگرافی نسبتاً مناسب و دسترسی آسان به معابر اصلی و جاده تبریز-اهر» با وزنی برابر 36/4 مهم‌ترین نقاط قوت و از بین نقاط ضعف «ضعف مشارکت مردم» با وزنی برابر با 74/4 و «پایین بودن سطح درآمد روستاییان» با وزنی بربر 52/4 مهم‌ترین نقاط ضعف جهت توسعه پایدار روستایی در روستای گمند از دیدگاه کشاورزان شناخته شد‌‌ند. همچنین از بین فرصت‌ها «فرصت‌های اشتغال غیر کشاورزی موجود در روستا» با وزنی برابر 54/4 و «وجود دهیاری و شورای اسلامی متعهد و کارآمد در روستا» با وزنی برابر 48/4 مهم‌ترین فرصت‌ها و از بین تهدیدها « نبود فرصت‌های شغلی در روستا و مهاجرت جوانان از روستا برای دستیابی به درآمد بیشتر» با وزنی برابر با 70/4 و «ناپایداری قوانین و سیاست‌های کشور» با وزنی برابر 62/4 مهم‌ترین تهدیدها جهت توسعه پایدار روستایی در روستای گمند از دیدگاه کشاورزان شناخته شد‌‌ند. نتایج حاصل از ماتریس‌های ارزیابی عوامل داخلی و خارجی نشان داد که با توجه به امتیاز نهایی کلی به‌دست آمده برای عوامل داخلی و خارجی راهبردهای توسعه پایدار روستایی روستای گمند، راهبردهای بازنگری می‌باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Strategic planning of sustainable rural development to Achieve agricultural activities (case study: Gomand village, Heris city)

نویسندگان English

maryam seyednazari 1
Fatemeh Kazemiyeh 2
1 Ph.D. Candidate of Agricultural Development, Department of Extension and Rural Development, Faculty of Agriculture, University of Tabriz, Tabriz, Iran
2 Associate Professor, Department of Extension and Rural Development, Faculty of Agriculture, University of Tabriz, Tabriz, Iran.
چکیده English

Agriculture has a fundamental and decisive role in the fate of the rural society of Iran, and it cannot be expected to achieve rural development without having a stable and logical solution for agriculture. The statistical population of this research is all the people of Gomand village in Haris city, there are 891 people, equivalent to 251 households. The results showed that among the strengths, boom of livestock activities and production of dairy products due to having rich pastures around the village with a weight equal to 4.40 and relatively suitable topography and easy access to the main roads and Tabriz-Ahar road with a weight equal to 4.36 are the most important strengths, and among the weaknesses, weakness of people's participation With a weight of 4.74, and the low income level of the villagers With a weight equal to 4.52 are the most important weaknesses point for sustainable rural development in Gomand village was recognized from the farmers' point of view. Also, among the opportunities, non-agricultural employment opportunities in the village with a weight of 4.54, and The existence of a committed and efficient villager and Islamic council in the village with a weight of 4.48 are the most important opportunities, and among the threats, the lack of job opportunities in the village and the migration of young people from the village to obtain more income. With a weight of 4.70, and Instability of laws and policies of the country with a weight of 4.62 are the most important threats to sustainable rural development in Gomand village was recognized from the farmers' point of view. The results of the evaluation matrices of internal and external factors showed that according to the overall final score obtained for internal and external factors, the sustainable development strategies of Gomand village are revision strategies.

کلیدواژه‌ها English

Agriculture
Sustainable rural development
Gumand village
SWOT
امیرنژاد، حمید؛ حسینی یکانی، سیدعلی؛ مجاوریان، سید.مجتبی؛ کشیری کلائی، فاطمه و تسلیمی، مهسا (1399). تعیین راهبردهای توسعۀ بخش کشاورزی استان مازندران، نشریۀ اقتصاد و توسعۀ کشاورزی، دوره 33، شماره 4، ص 445-421.
امینی­نژاد، غلامرضا و زنده­بودی، یاسر (1397). ارزیابی شاخص­های توسعه پایدار روستایی در استان بوشهر: مطالعه موردی شهرستان تنگستان. فصلنامه روستا و توسعه، دوره 21، شماره 4، ص 28-1.  
بدری، سیدعلی؛ رکن الدین افتخاری، عبدالرضا؛ سلمانی، محمد و بهمند، داداله (1390). نقش نظام های بهره برداری زراعی (خانوادگی) در توسعه پایدار روستایی (مطالعه موردی: شهرستان قیر و کارزین استان فارس). پژوهش­های جغرافیای انسانی (پژوهش های جغرافیایی)، دوره 43، شماره 76، ص 33-48.
پهلوانی مصیب؛ مرادی، ابراهیم و فرامرزپور، راحله (1393). تدوین و انتخاب استراتژی توسعه کشاورزی پایدار در استان سیستان و بلوچستان بر اساس تحلیل SWOT و ماتریس برنامه ریزی کمی QSPM. اولین همایش ملی افق­های نو در توانمندسازی و توسعه پایدار معماری، عمران، گردشگری، انرژی و محیط شهری و روستایی، دانشگاه همدان.
حجی پور، محمد و کریمی پور، جواد (1399). واکاوی موانع پایداری تولید روستایی در بخش مرکزی شهرستان بشرویه، روستا و توسعه پایدار فضا، دوره 1، شماره 4، ص 105-87.
خسروی پور، بهمن و بندری، ابوالمحمد (1402). مروری بر نقش حاکمیت دهیاری­ها در توسعه روستایی، جغرافیا و روابط انسانی، دوره 6، شماره 2، ص 528-509.
رحمتی پور، علی  و معروفی، صفر (1396). برنامه ریزی، تدوین و اولویت بندی راهبردهای توسعه پایدار منابع آب دشت سنقر با استفاده از مدل تحلیلی سوات و ماتریس QSPM. مجله مهندسی آبیاری و آب،  دوره 8، شماه 29، ص 82-71.
رومیانی، احمد و محمودی، حمیده (1399). تحلیل فضایی زیرساخت‌های توسعه پایدار در روستاهای شهرستان کوهدشت، روستا و توسعه پایدار فضا، دوره 1، شماره 1، ص 38-21.
شایان، محسن؛ اسمعیلی، فضل الله و خداداد، مهدی (1401). واکاوی توسعۀ پایدار روستایی با تأکید بر مشارکت جوامع محلی موردمطالعه: روستاهای شهرستان زرین دشت، جغرافیا و توسعه، شماره 69، ص 295-270.  
فال سلیمان، محمود و صادقی، حجت (1392). تحلیل قابلیت های بخش کشاورزی استان خراسان جنوبی برای توسعه پایدار با استفاده از مدل SWOT. جغرافیا و توسعه، ص 139-156.  
قنبری، یوسف و باوان پوری، بهیه (1401). ارزیابی تأثیر شاخص­های کشاورزی بر توسعۀ روستایی مطالعۀ موردی: دهستان صحنه، شهرستان صحنه، جغرافیا و توسعه، دوره 20، شماره 69، ص 79-60.  
کاظمیه، فاطمه و موسی، آرش (1398). تحلیل توانمندی­ها و تنگناهای بخش کشاورزی استان آذربایجان شرقی در راستای پایداری، نشریه دانش کشاورزی و تولید پایدار، دوره 29، شماره 4، ص 305-294.
کریم زاده، مجید (1400). اولویت­بندی موانع توسعه کشاورزی در مناطق روستایی شهرستان سراوان، نشریه تعاون و کشاورزی، دوره 10، شماره 37، ص  162-137.
 
Doitchinova, J. and Kanchev, I. (2021). Agriculture in the context of rural development: South- Eastern planning region. SHS Web of Conferences 120. 03001 (2021). Business and regional development 2021. University of National and World Economy, Sofia, Bulgaria.
Efstratios, L., Christos, K., Konstantinos, G. and Konstadinos, M. (2019). The role of agriculture as a development tool for a regional economy, Agricultural Systems, Volume 173, 482-490.
Friday Francis, N. and Kehinde David, A. (2012). The challenges of agriculture and rural development in Africa: the case of Nigeria. International Journal of Academic Research in Progressive Education and Development, 1(3), 45-61.
Heilig, K, G. (2004). Sustainable Rural Development, geo Journal 61: Printed in the Netherlands, pp: 133–137.
Park, J. R, Stabler, M. J., Jones, P. J., Mortimer, S. R., Tiffin, J. R. and Tranter, R. B. (2008). Evaluating the role of environmental quality in the sustainable rural economic development of England.
Siwei, H., Yanying, Y., Hua, Z., Changhong, M., Tiantian, M. and Rongguang, Sh. (2022). A framework for assessing sustainable agriculture and rural development: A case study of the Beijing-Tianjin-Hebei region, China, Environmental Impact Assessment Review, Volume 97,106861.
Ugm. (2006). Swot analysis a classic strategic tool brought up-to-date, strategy design and facilitation« resource: nutrition, hospitality, and retailing department texas tech university.
White, B. (2012). Agriculture and the generation problem: rural youth, employment and the future of farming. IDS Bulletin, 43(6), 9-19.
دوره 7، شماره 1 - شماره پیاپی 25
تابستان 1403
صفحه 703-721

  • تاریخ دریافت 20 آذر 1402
  • تاریخ بازنگری 12 دی 1402
  • تاریخ پذیرش 04 دی 1402