جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

تبیین و ارزیابی شاخص‌‌‌‌های معماری ایرانی- اسلامی در سیمای معاصر شهر کرمانشاه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشگاه آزاد اسلامی کرمانشاه
چکیده
یکی از مسائل مهم در شهرهای ایرانی- اسلامی، شیوه معماری رایج در آنها است که بویژه در تطابق با نیازهای معاصر، چالش‌برانگیز به نظر می‌رسد. به گونه‌ای که کم‌‌توجهی به ابعاد و شاخص‌های معماری اسلامی در شهرهای اسلامی ایران معاصر با توجیه پردازش به نیازهای روز، علاوه بر اینکه موجب شکل‌گیری ساختارهای شهری نامتجانس شده، به رفع نیازهای موجود نیز کمکی نکرده در همین راستا هدف پژوهش حاضر تبیین و ارزیابی شاخص‌‌‌‌های معماری ایرانی- اسلامی در سیمای معاصر شهر کرمانشاه است که از لحاظ هدف‌ از نوع کاربردی و از منظر ماهیت به صورت آمیخته (کیفی – کمی) بوده جامعه آماری پژوهش 382 نفر از شهروندان و 30 نفر از کارشناسان بوده است. به منظور تجزیه و تحلیل از روش مدلسازی تفسیری – ساختاری و نرم‌افزار میک‌مک بهره گرفته شد. نتایج پژوهش نشان داد که شاخص پرهیز از بیهودگی نسبت به سایر ابعاد، وضعیت بدتری داشته و شاخص درون‌نگری وضعیت بهتری است که با توجه به خصوصیات فرهنگی منطقه، قابل انتظار می‌باشد. طبق نظر کارشناسان نتایج حاصل از مدلسازی ساختاری تفسیری نشان داد که از بین 16 عامل، 12 عامل تأثیرگذاری بیشتری بر معماری شهر کرمانشاه دارد و شاخص‌های مردم‌‌واری، نیارش و درون‌‌نگری‌‌ از جمله مهمترین شاخص‌هایی هستند که باید در ساختار شهری معاصر کرمانشاه و سیاست‌گذاری‌های خرد و کلان در مقیاس‌های معماری و شهرسازی اسلامی در این رابطه، مورد توجه قرار گیرد. در ضمن، لازم به ذکر است نتایج حاصل از نرم‌افزار میک‌مک نشان می‌‌دهد که همه مولفه‌های مذکور از متغیرهای پیوندی می‌‌باشند که دارای تاثیرپذیری و تاثیرگذاری قابل توجهی در نظام متغیرهای پژوهش هستند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Explanation and evaluation of Iranian-Islamic architectural indicators in the contemporary image of Kermanshah city

نویسنده English

nesa hashemi
چکیده English

One of the important issues in Iranian-Islamic cities is the common architectural style in them, which seems challenging especially in matching with contemporary needs. In such a way that the lack of attention to the dimensions and indicators of Islamic architecture in the Islamic cities of contemporary Iran with the justification of processing to the needs of the day, in addition to causing the formation of incongruous urban structures, did not help to meet the existing needs. Iranian-Islamic in the contemporary image of the city of Kermanshah, which is applied in terms of purpose and mixed (qualitative-quantitative) in terms of nature. The statistical population of the research was 382 citizens and 30 experts. For the purpose of analysis, interpretative-structural modeling method and Micmac software were used.
The results of the research showed that the index of avoiding futility has a worse condition than other dimensions and the index of introspection has a better condition, which can be expected considering the cultural characteristics of the region. According to experts, the results of interpretative structural modeling showed that among 16 factors, 12 factors have a greater impact on the architecture of Kermanshah, and the indicators of populism, closeness, and introspection are among the most important indicators that should be considered in the contemporary urban structure of Kermanshah and micro and macro policies. In this regard, it should be considered in the scales of Islamic architecture and urban planning. In addition, it should be noted that the results obtained from the Mic Mac software show that all the mentioned components are linked variables that have a significant influence in the system of research variables.

کلیدواژه‌ها English

Iranian-Islamic architecture
contemporary urban landscape
modernizing indicators
Kermanshah city
  1. ابراهیمی, محمدحسن. (1388). میدان؛ فضاهای تعریف نشده شهرهای ایرانی. هویت شهر, 3(4), 107-120.
  2. اهلرز، اکارت. (1380). ایران(شهر- عشایر-روستا) ترجمه عباس سعیدی، تهران: نشر منشی.
  3. پیرنیا، محمدکریم (1380). سبک‌شناسی معماری ایرانی، نشر پژوهنده- نشر معمار، تهران.
  4. چنگیزی، نگار؛ احمدیان، رضا (1392)، بررسی شاخص های هویت فضای شهری در بافت تاریخی (نمونه موردی: بازار کرمان)، 11، 63-53.
  5. حسن‌پور لمر، سعید. (1395). ماسوله نماد یک شهر ایرانی اسلامی، اولین کنگره‌‌ی بین‌المللی فرهنگ و اندیشه‌ی دینی ، محل برگزاری قم.
  6. حمزه نژاد، مهدی؛رادمهر، مهسا (1396). تحلیل اصول فضایی و الگوگزینی بهینه در معماری الگوگرای معاصر ایران، بررسی موردی: سازمان میراث فرهنگی کشور، مطالعات معماری ایران، شماره 11، 168-145.
  7. دنبلی، سارا؛ کلانتری خلیل‌آباد، حسین؛ آقاصفری، عارف(1397)، بازشناسی مولفه‌های هویت منظر شهری در شهرهای ایرانی- اسلامی، نمونه موردی شهر تهران، نقش جهان، 8(4) ، 224 - 230 .
  8. سادات محمدی، سارا؛ علیان، علمدار(1397)، ساختار کالبدی محله در شهرهای ایرانی-اسلامی، مطالعات طراحی شهری و پژوهش‌های شهری ، 1(3) ، 51-60.
  9. سلیمان‏زاده، سجاد، حبیب، فرح و اعتصام، ایرج (1398). مدل مفهومی ارزیابی شاخص‏های فضای معماری بر مبنای تطبیق دیدگاه‏های غربی و ایرانی-اسلامی. پژوهش‏های معماری اسلامی، 7(23)، 143-163.
  10. شکوئی، حسین ( 1383 ): دیدگاههای نو در جغرافیای شهری، جلد اول، انتشارات سمت، چاپ هفتم، تهران.
  11. صارمی، حمیدرضا. (1387). ساختار شهر اسلامی، تهران: انتشارات سازمان شهرداری دهیاری‌های کشور.
  12. ضرغامی اسماعیل، سادات سیده‌اشرف (1395). بررسی تطبیقی شاخصه‌های مسکن ایرانی- اسلامی با مسکن آپارتمانی امروز. نقش جهان - مطالعات نظری و فناوری‌های نوین معماری و شهرسازی. ۶ (۲) :۶۰-۷۲.
  13. فرزانه سادات زارنجی, ژیلا, یزدانی, محمدحسن, خاک زند, مهدی؛ ولایتی, شیوا. (1402). ارزیابی مولفه‌های کالبدی- محیطی منظر شهری در فضاهای ورودی شهراردبیل. جغرافیا و روابط انسانی, 6(1), 348-366.
  14. فرهادی، سحر و اخوان گوران، شیوا و علایی، علی،1391،بررسی مفاهیم معماری معاصر در بناهای شهر کرمانشاه، اولین همایش ملی اندیشه ها و فناوری های نو در معماری،تبریز.
  15. الماسی, فاطمه؛ دادفر, شیما. (1401). تبیین شاخص‏های معماری ایران در دوران اسلامی و کاربست آن در طراحی جداره‏های معاصر محلات مسکونی؛ مطالعۀ موردی محلۀ باغ زرشک اصفهان. مطالعات میان‌رشته‌ای معماری ایران, 1(2), 1-19.
  16. محمدی، جمال، مؤید فر، سعیده و صفرآبادی، اعظم (1391)، شهر اسلامی، شهری ورای گنبد و مناره. فصلنامه مطالعات شهر ایرانی- اسلامی،3(9)، 25-36.
  17. محیط آرا, محمد, ملک حسینی, عباس, شمس, مجید. (1397). الگویی راهبردی از محله پایدار شهر اسلامی – ایرانی (محله بنیاد شهر قم ). فصلنامه علمی و پژوهشی نگرش های نو در جغرافیای انسانی, 10(3), 361-381.
  18. مشهدی زاده دهاقانی، ناصر. (1383). تحلیلی از ویژگی‌‌های برنامه‌‌ریزی شهری در ایران. تهران: دانشگاه علم و صنعت ایران.
  19. ملکی، محمدرضا، پارسا، سپیده؛ مرادی، ابراهیم؛ وثیق، بهزاد(1392). بازشناسی معماری و شهرسازی اسلامی در دوران معاصر، مطالعات شهر ایرانی اسلامی، 3(12)، 107-101.
  20. موحد علی, شماعی علی, زنگانه ابوالفضل(1391). بازشناسی هویت کالبدی در شهرهای اسلامی (مطالعه موردی: شهر ری)، برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 2(5)، 37 - 51 .
  21. نژادستاری، سعیده ( 1390). نقش میدان‌‌های شهری و بررسی عواقب ناشی از تنزل جایگاه آن در شهرهای امروز با تأکید بر شهرهای ایرانی، فصلنامه مطالعات شهر ایرانی – اسلامی، 1(3)، 70-57.
  22. نصر، طاهره (1394). جایگاه پارادایم «معماری مسکن» در سیمای امروز شهر ایرانی اسلامی، مطالعات شهر ایرانی اسلامی ، شماره 22 ،67 -78.
  23. نقی زاده، محمد (1379)، صفات شهر اسلامی از نگاه قرآن کریم، مطالعات تاریخی قرآن و حدیث ، شماره 22 (37)، 4-40. 
  24. نقی‏زاده، محمد. (1394). الگو، مبانی، ارکان، صفات و اصول شهر اسلامی. فرهنگ معماری و شهرسازی اسلامی، 1(1)، 63-80.
  25. نقی‏زاده، محمد؛ زمانی، بهادر ؛ کرمی، ‏اسلام (1389). ملاحظات فرهنگی در شکل‏دهی به نماهای شهری با تکیه بر ساختار نماهای شهری ایرانی در دوران اسلامی. هویت‏شهر، 4(7)،61-74.
  26. Alishah, M., Ebrahimi, A., & Ghaffari, F. (2016). The role of buildings facades of an urban landscape (case study: old context of Sari). The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication, (6), 1347-1356.
  27. Alon-Mozes, T. (2006). From “Reading” the Landscape to “Writing” a Garden. Journal of Landscape Architecture, 1(1),30-37.
  28. Eldemery I. M. (2009). Globalization Challenges in Architecture. Journal of Architecture and Planning Research, 26(4), 34-354.
  29. Omer, S. (2020). What Exactly is Islamic Architecture, and is Architecture a Problematic Concept?
  30. Toorabally, M., & Chiong, H. S., Norman, H., & Razalli, Z. (2016). Impact of Modern Technologies on Islamic Architecture in Malaysia and Middle East. Nova Journal of Engineering and Applied Sciences. 5. 1. https://doi.org/10.20286/nova-jeas-050101.
  31. Woolliscroft, T., & Polovina, S. (2017). Improving healthcare through human city interaction. In S. Hammoudi, M. Smialek, O. Camp & J. Filipe (Eds.), Proceedings of the 19th International Conference on Enterprise Information Systems Porto, Portugal, Vol. 3,172-177.

  • تاریخ دریافت 25 شهریور 1402
  • تاریخ پذیرش 18 مهر 1402