جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

تعمیق روابط اقتصادی، جغرافیایی و زیست‌محیطی: رویکرد ایران به تعامل با آذربایجان، ارمنستان، ترکیه و نخجوان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
عبدالرحیم هاشمی دیزج 1
ساناز شهبازی 2
بهروز نظافت تکله 3
ندا عصرجدید 4
1 دانشیار،گروه اقتصاد، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2 گروه اقتصاد، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
3 دانشجوی دکتری گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
4 دانشجوی کارشناسی باستان شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، دانشکده علوم اجتماعی (، اردبیل، ایران)
10.22034/gahr.2024.454199.2106
چکیده
کشورهای همسایه اغلب دارای ویژگی‌های مشترک جغرافیایی هستند، این نزدیکی می‌تواند منجر به افزایش تعاملات مانند تجارت، جابجایی افراد و مبادلات فرهنگی شود. اغلب برای همکاری تجاری و اقتصادی به یک‌دیگر متکی هستند، به همین دلیل روند جابجایی کالاها، خدمات و سرمایه‌گذاری‌ها تسهیل می‌یابد و به روابط اقتصادی سودمند متقابل منجر شود. تعاملات اقتصادی ایران و کشورهای همسایه آذربایجان، ارمنستان، ترکیه و جمهوری نخجوان تحولات چشمگیری داشته است که افزایش حجم مبادلات تجاری و قراردادهای ین کشور مبنی بر این ادعا می باشد. است. با توجه به آمار گمرکات ایران درطی هفت ماهۀ نخست سال 1402 میزان تقریبی صادرات ایران به آذربایجان 303 میلیون دلار، ارمنستان 235 میلیون دلار، ترکیه دو میلیارد و 749 میلیون و نخجوان 382 هزار دلار می باشد، همچنین میزان تقریبی واردات ایران از آذربایجان 30 میلیون دلار، ارمنستان 29 میلیون دلار، ترکیه سه میلیارد و 759 میلیون و نخجوان یک میلیون و 228 هزار دلار است. طبق نتایج به دست آمده از رگرسیون خطی حجم تجارت دوجانبه بین ایران و جمهوری آذربایجان، ایران و ارمنستان، ایران و ترکیه با سرمایه‌گذاری خارجی مرتبط بوده و حجم تجارت دوجانبه باعث افزایش رشد اقتصادی می‌شود. در رابطه با ایران و جمهوری نخجوان در حالی‌که تجارت دوجانبه نقش مهمی در تقویت رشد اقتصادی ایفا می‌کند، ولی سهم سرمایه‌گذاری خارجی چندان قابل توجه نیست.
کلیدواژه‌ها
تعاملات اقتصادی
کشور ایران
کشورهای همسایه
جذب سرمایه‌گذاری
توسعه تجارت

موضوعات

عنوان مقاله English

Deepening economic, geographical and environmental relations: Iran's approach to interaction with Azerbaijan, Armenia, Türkiye and Nakhchivan

نویسندگان English

Abdulrahim Hashemi dizaj 1
sanaz shahbazi 2
Behrouz nezafat taklhe 3
Neda asr jadid 4
1 Associate Professor Department of Economics, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
2 Department of Economics ,Faculty of Social Sciences,University of Mohaghegh Ardabili , Ardabil, Iran
3 PhD Student in Natural Geography Department, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.
4 Bachelor of Archeology student, University of Mohaghegh Ardabili, Faculty of Social Sciences (, Ardabil, Iran)
چکیده English

Neighboring countries often have common geographical features, this proximity can lead to increased interactions such as trade, movement of people and cultural exchanges. They often rely on each other for commercial and economic cooperation, for this reason the movement of goods, services and investments is facilitated and leads to mutually beneficial economic relations. The economic interactions between Iran and the neighboring countries of Azerbaijan, Armenia, Turkey and the Republic of Nakhchivan have undergone significant changes, which is based on the increase in the volume of trade exchanges and contracts between these countries. Is. According to the statistics of Iranian customs during the first seven months of 2023, the approximate amount of Iran's exports to Azerbaijan is 303 million dollars, Armenia is 235 million dollars, Turkey is 2.749 million dollars, and Nakhchivan is 382 thousand dollars, and the approximate amount of Iran's import from Azerbaijan is 30 million dollars. dollars, Armenia is 29 million dollars, Turkey is 3 billion 759 million and Nakhchivan is 1 million 228 thousand dollars. According to the results obtained from the linear regression, the volume of bilateral trade between Iran and the Republic of Azerbaijan, Iran and Armenia, Iran and Turkey is related to foreign investment, and the volume of bilateral trade increases economic growth. Regarding Iran and the Republic of Nakhchivan, while bilateral trade plays an important role in strengthening economic growth, the share of foreign investment is not very significant.

کلیدواژه‌ها English

economic interactions
Iran
neighboring countries
investment attraction
trade development
  1. افتخاری، محسن؛ عبداللهی، محمدرضا؛ محمودی، حسن. (1399). تحلیل تأثیر متغیرهای اقتصادی و اجتماعی بر توسعه و تعمیق تعاملات ایران و ارمنستان. تحقیقات اقتصادی، 56 (2)، 259-284.
    1. اعظمی، هادی؛ زرقانی، هادی و سلطانی، محسن. (1394). سطح­بندی متغیرهای فرهنگی-توریستی موثر بر افزایش وابستگی ژئوپلیتیکی جمهوری خودمختار نخجوان به ایران، فصلنامه پژوهش های راهبردی سیاست، سال چهارم، شماره 16، بهار 1395 (شماره پیاپی 46).
    2. جمشید، ثریا (1389). همگرایی منطقه ای قفقاز جنوبی؛ موانع و چالش­ها از منظر جمهوری اسلامی، فصلنامه مطالعات روابط بین الملل، دوره 3، شماره 12، آذر 1389، ص 198-169.
    3. جوادی ارجمند، محمد جعفر و دولتیاری، یزدان کیخسرو. (1390). تحلیل ژئوپلیتیکی روابط ایران و ارمنستان در چهارچوب تئوریک اندرسون و طرح یک همگرایی منطقه­ای بعد از فرآیند عادی سازی روابط میان ارمنستان و ترکیه، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال هفتم، شماره دوم، تابستان 1391، ص 223- 192.
    4. حیدری، اسدالله. (1391). تحلیل هیدروپلیتیک ایران و کشورهای همسایه (مطالعه موردی کشورهای عراق، ترکیه، جمهوری آذربایجان، نخجوان و ارمنستان)، جغرافیا (فصلنامه علمی-پژوهشی انجمن جفرافیای ایران)، دوره جدید، سال دهم، شماره 35، زمستان 1391.
    5. خبرگزاری ایرنا، ۲۴ شهریور ۱۳۹۹. همکاری‌های تجاری و اقتصادی اردبیل و آذربایجان.
    6. خبرگزاری مهر، ۱۶ شهریور ۱۴۰۰. صادرات ایران به آذربایجان.
    7. خبرگزاری فارس، ۲۴ شهریور ۱۳۹۹. توسعه روابط اردبیل و ارمنستان.
    8. سازمان آمار ایران، 1400. آمار تجارت خارجی کشور.
    9. سازمان توسعه تجارت ایران، 1400.
    10. سازمان جهانی تجارت، 2020.
    11. سازمان صنعت، معدن و تجارت استان اردبیل، 1401
    12. سیاست های کلی اقتصاد مقاومتی، 1392.
    13. طرح توسعه صادرات غیرنفتی به سوی کشورهای همسایه، پایگاه خبری تحلیلی ایرنا، ۲۰۲۱.
    14. کولایی، الهه و گودرزی، مهناز. (1394). تاثیر تحولات روابط ارمنستان و ترکیه بر روابط ارمنستان و ایران، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال یازدهم، شماره اول، بهار 1394.
    15. گودرزی، مهناز و ابراهیمی، طالب. (1392). فرصت­ها و چالش­های روابط ایران و ترکیه در دوره حزب عدالت و توسعه، فصلنامه تخصصی علوم سیاسی سال نهم، شماره بیست و دوم، بهار 1392.
    16. معاونت مطالعات سیاسی (1400). راهکارهای تقویت دیپلماسی اقتصادی ایران و جمهوری ارمنستان پس از بحران قره­باغ، کد موضوعی: 260، شماره مسلسل: 17581، تیرماه 1400.
    17. هندی، محمد؛ رزمجو، علی اکبر و فتحی، ابراهیم. (1397). راه­کارهای نقش­آفرینی شبکه سبلان در توسعه اقتصادی استان اردبیل، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، دانشکده ارتباطات و رسانه.

     

    References

    1. Alili, Ahmad (2015). Azerbaijan and Iran after the Sanctions: The Pathways of Advanced Engagement and Confrontation, center for economic & social development, http://www.russkiivopros.com/index.php? pag=one&id=637&kat=5&csl=72.
    2. Al-Fawwaz, A., and Abualkanam, A. S. (2019). Political History of Turkey-Iran Relations: Convergence and Divergence, European Journal of Social Sciences, ISSN 1450-2267 Vol. 58 No 3 September, 2019, pp.202-210, http://www.europeanjournalofsocialsciences.com.
    3. Bagirov, S. (1999). Azerbaijan’s strategic choice in the Caspian region, https://www.jstor.org/stable/25482635.
    4. Heiran- Nia, J. (2023). Raisi and Iran’s Foreign Policy Toward the South Caucasus, 2023 Hartford Seminary, DOI: 10.1111/muwo.12460.
    5. https://www.armenpress.am
    6. https://www. countryeconomic
    7. https://www.merriam-webster.com/dictionary/neighborliness.
    8. https://www.investopedia.com/terms/e/economic-activity.asp.
    9. https://www.business.com/articles/how-to-expand-your-business-overseas/
    10. https://www.trade.gov/knowledge-product/developing-market-entry-strategy
    11. https://www.investopedia.com/articles/investing/082515/5-best-ways-invest-international-markets.asp.
    12. https://www.britannica.com/topic/neighborliness
    13. https://www.merriam-webster.com/dictionary/neighborliness
    14. Khajavi, A., Goli, M., & Mohammadi, H. (2019). Foreign trade development in Ardabil province with emphasis on the growth of exports to neighboring countries. Journal of Business Research, 98, 103-116.
    15. Kelbizadeh, E. H. (2019). The Dynamics of The Development of ArmenianIranian Relations in: The Post-Soviet Period”, History, Archaeology and Ethnography of the Caucasus, Vol. 15, No. 4, pp. 639-651, (doi:10.32653/CH154639-651).
    16. Mohammadi, A. (2014). The Theory of Common Interests and Its Implications for Iran's Foreign Policy. Iranian Review of Foreign Affairs, 5(3), 13-27.
    17. Mirhosseini, S. A., Fazli, A., & Hosseini, S. M. (2016). The effect of Iran's economic interactions with neighboring countries on the economic growth of border provinces. Iranian Journal of Economic Research, 20(63), 209-222.
    18. National Academy Journal, 2022.
    19. Oztarsu, M. F., and Erendor, M. E. (2019). Iranian relations with Azerbaijan and Armenia: A comparative approach in the case of pragmatist politics, Article in Abant İzzet Baysal Universitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi · March 2019.
    20. Peimani, H. (2012). The Role of Cultural Diplomacy in International Relations. Journal of International Affairs, 65(2), 127-139.
    21. Sarmadi,H., Noormohamadi Nazariian, M., and Qarashi Habashi, Y. (2018). The Qarabagh Crisis and Its Consequences on the Foreign Policy of Iran and the Republic of Azerbaijan, Science Arena Publications Specialty Journal of Politics and Law, ISSN: 2520-3282, Available online at www.sciarena.com
    22. 2018, Vol, 3 (4): 16-32
    23. Shaffer, B. (2022). Iran’s policy toward the Caucasus and Central Asia, A publication of the Central Asia-Coucasus Institue and Silk Road Studies Program Joint Center, Feature Article August 17, 2022.
    24. Souleimanov, E. (2011). Dealing with Azerbaijan:The policies of Turkey and Iran toward the Karabakh war (1991-1994), Middle East Review of International Affairs, Vol. 15, No. 3 (September 2011).

     

جغرافیا و روابط انسانی
دوره 8، شماره 2 - شماره پیاپی 30
تابستان 1404
صفحه 417-443

  • تاریخ دریافت 06 اردیبهشت 1403
  • تاریخ بازنگری 23 خرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 22 تیر 1403