شناسایی توانمندی‌های ژئوتوریستی و رقابت‌پذیری استان مازندران (مطالعه موردی: شهر‌های بابلسر، فریدون‌کنار، محمودآباد)

خوشخو, پرستو; اسفندیاری درآباد, فریبا; نظافت تکله, بهروز

doi:10.22034/gahr.2024.444030.2105

شناسایی توانمندی‌های ژئوتوریستی و رقابت‌پذیری استان مازندران (مطالعه موردی: شهر‌های بابلسر، فریدون‌کنار، محمودآباد)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

پرستو خوشخو ¹

فریبا اسفندیاری درآباد ²

بهروز نظافت تکله ³

¹ گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

² استاد دانشگاه محقق اردبیلی، دانشگاه علوم اجتماعی، گروه جغرافیای طبیعی، اردبیل، ایران

³ دانشگاه محقق اردبیلی، دانشکده علوم اجتماعی، گروه جغرافیای طبیعی (گرایش ژنومورفولوژی)، اردبیل، ایران،

10.22034/gahr.2024.444030.2105

چکیده

ژئوتوریسم شکلی از گردشگری است که بر ویژگی‌های زمین‌شناسی زمین تأکید می‌کند و در قالب دو شاخه زمین‌شناسی و جغرافیا بیان‌شده است. هدف از این پژوهش شناسایی توانمندی‌های ژئوتوریستی و رقابت‌پذیری استان مازندران (مطالعه موردی: شهر‌های بابلسر، فریدون‌کنار، محمودآباد) است.در این پژوهش از مدل دینامیکی جهت شناسایی توان گردشگری و از مدل پاوولوا جهت شناسایی توان رقابت‌پذیری مناطق ژئوتوریستی استفاده‌شده است. ارزش و اهمیت مناطق ژئوتوریستی در مدل هادزیک بر شاخص ارزش‌های علمی و شاخص ارزش‌های مازاد و میزان آسیب‌پذیری مناطق تأکید دارد. در مدل پاوولوا ازنظر عوامل مثبت و منفی، توان رقابت‌پذیری مناطق برآورد می‌شود. مقایسه ارزیابی و بررسی نهایی ارزش پتانسیل ژئوتوریستی سه منطقه موردمطالعه نشان می‌دهد که سایت بابلسر با امتیاز 99/7 دارای بالاترین امتیاز است و کمترین امتیاز با 89/5 متعلق به سایت محمود‌آباد است با‌این‌حال هر سه سایت دارای ارزش‌های یکسان هستند که نشان می‌دهد ازنظر ارزیابی کیفی و توان ژئوتوریستی در سطح عالی هستند. نتایج این پژوهش حاکی از این است که شهرستان بابلسر ازنظر عواملی مانند آثار تاریخی و فرهنگی با امتیاز 5/0 و اشیا‌ی معدنی با مقدار 3 دارای بیشترین میزان رقابت‌پذیری جهت رقابت‌پذیری با مناطق ژئوتوریستی محمود‌آباد و فریدون‌کنار است که نشان می‌دهد یکی از مناطق گردشگری و طبیعی و حتی تاریخی در بین شهرستان‌های ساحلی استان مازندران به شمار می‌رود. پیشنهاد می‌گردد در مطالعات آتی مناطق مورد‌مطالعه جهت شناسایی بهتر جاذبه‌های ژئوتوریستی و جذب گردشگران داخلی و خارجی در شهرستان بابلسر زمینه مدیریتی، حفاظتی و امکانات زیرساختی بر اساس مناطق دارای امکانات رفاهی بیشتر اقدامات لازم فراهم شود. همچنین پیشنهاد می‌شود در پژوهش‌های آینده مدل‌های جدید‌تری برای ارزیابی توان ژئوتوریستی و توان رقابت‌پذیری به کار گرفته شود.

کلیدواژه‌ها

ژئوتوریسم

شهرستان بابلسر

رقابت‌پذیری

توانمندی

مازندران

موضوعات

جغرافیای طبیعی

عنوان مقاله English

Identifying the geotourism capabilities and competitiveness of Mazandaran province (case study: Babolsar, Fereydunkanar, Mahmoodabad cities)

نویسندگان English

PARASTOO KHOSHKHOO ¹

Fariba Esfandiari Darabadi ²

Behrouz Nezafat Takle ³

¹ Department of Geography, Faculty of Social Sciences, University of mohaghegh Ardabili , Ardabil, Iran

² Professor of Mohaghegh Ardabili University, University of Social Sciences, Department of Natural Geography, Ardabil,

³ Mohagheg Ardabili University, Faculty of Social Sciences, Department of Natural Geography (genomorphology trend), Ardabil, Iran,

چکیده English

Geotourism is a form of tourism that emphasizes the geological features of the earth and is expressed in the form of two branches of geology and geography. The purpose of this research is to identify the geotourism capabilities and competitiveness of Mazandaran province (case study: Babolsar, Faridun Kanar, Mahmoudabad cities). In this research, the dynamic model was used to identify the tourism potential and the Pavlova model was used to identify the competitiveness potential of geotourism areas. The value and importance of geotourist areas in Hadzik's model emphasizes the index of scientific values and the index of surplus values and the degree of vulnerability of the areas.The comparison of the evaluation and the final evaluation of the value of the geotourism potential of the three studied areas shows that the Babolsar site has the highest score with a score of 7.99 and the lowest score with a score of 5.89 belongs to the Mahmoudabad site, however, all three sites have the same values, which shows that in terms of evaluation The quality and power of geotourism are at an excellent level. The results of this research indicate that in terms of factors such as historical and cultural monuments with a score of 0.5 and mineral objects with a value of 3, Babolsar city has the highest level of competitiveness in order to be competitive with the geotourist areas of Mahmoud Abad and Fereydoun Kanar, which shows that it is one of the tourist and natural areas. It is suggested that in the future studies of the studied areas, in order to better identify geo-tourist attractions and attract domestic and foreign tourists in Babolsar city, the necessary measures should be provided in terms of management, protection and infrastructural facilities based on areas with more amenities.

کلیدواژه‌ها English

Geotourism

Babolsar city

Competitiveness

Capability

Mazandaran

اسفندیاری درآباد, فریبا و نظافت تکله، بهروز (2022). بررسی و ارزیابی توانمندی‌ها و پتانسیل‌های ژئوتوریستی شهرستان سرعین (مطالعه موردی: روستاهای آلوارس، درآباد، نوران). جغرافیا و مطالعات محیطی, 11(44), صص.130-147.

اصغری سراسکانرود, صیاد, و نظافت تکله، بهروز. (2020). توان ژئوتوریستی و تحلیل رقابت‌پذیری مناطق ژئوتوریستی منطقه سرعین. تحقیقات جغرافیایی, 35(3),صص. 193-203.

ابراهیم پور, حبیب, نعمتی, ولی, و نظافت تکله, بهروز (2023). شناسایی پتانسیل‌های ژئوتوریستی شهرستان سرعین با استفاده از مدل پارک ملی و مدل هادزیک. جغرافیا و روابط انسانی, 5(3),صص. 161-183.

تهمک, راحله، یمانی, مجتبی، مقصودی, مهران (2022). پتانسیل‏ سنجی توسعة ژئوتوریسم در مناطق پیرامونی شهرهای مناطق خشک (مطالعة موردی‏: شهر جدید ایوانکی). پژوهشهای جغرافیای انسانی, 54(2), صص.753-767.

جهان تیغ مند, سمیه، کرم, امیر، قنواتی, عزت الله (2022). تبیین توانها و مدیریت گردشگری ژئوسایتها بر پایه ارزیابی محوطه های تنوع زمینی (مطالعه موردی: منطقه گردشگری تنگه واشی در شهرستان فیروزکوه). نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی, 22(65), صص. 303-323.

سلیمانی, خدیجه, عامریون، مهدی, سلیمانی, زیبا (2023). آموزش برای توسعه گردشگری پایدار با تأکید بر آموزش مجازی. جغرافیا و روابط انسانی, 5(3), صص. 44-52.

شفیعی, نجمه، نصیری, ابوذر، نوروزی, سمیرا، شاه پسندی، مهسا (2022). بررسی نقش ژئو دایورسیتی در توسعه گردشگری شهرستان فیروزآباد. فصلنامه جغرافیایی فضای گردشگری, 11(43), صص. 117-130.

عنابستانی, علی اکبر و معصومی، مهدی. (2021). بررسی عوامل موثر بر توسعه گردشگری دریاچه‌ای در ایران (مطالعه موردی: دریاچه‌های استان فارس). تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی, 63(21), 193-216.

غضبانی, راحله، امین بیدختی, علی اکبر، جعفری, سکینه، حقیقت, حسن (2020). عوامل مؤثر بر رقابت‌پذیری مقصد ژئوتوریسم. مطالعات مدیریت گردشگری, 15(49), صص.63-93.

جعفری, حسن, طاهرخانی, محمد, رضایی، خدیجه (2021). بررسی ژئوتوریسم حوضه آبریز قزل‌اوزن بر اساس روش فاسیلاس. نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی, 20(59), صص. 59-79.

مختاری, داوود, روستایی, و احمدی (2019). بررسی نقش فرایندهای ژئومورفولوژیک در ایجاد ژئومورفوسایت‌‌های منطقۀ حفاظت‌‌شدۀ مانشت، بانکول و قلارنگ با روش پریرا. فصلنامه جغرافیا و توسعه, 17(54), صص. 185-204.

زارع احمدآباد, مقیمی, ابراهیم, مختاری, و داود (2022). ارزیابی توانمندی اشکال ژئومورفولوژیک حاصل از فعالیت گسل تبریز در توسعه ژئوتوریسم با استفاده از روش پانیزا. سیاست گذاری شهری و منطقه ای, 1(1), صص. 1-13.

Antić, A., and Tomić, N. (2017). Geoheritage and geotourism potential of the Homolje area (eastern Serbia). Acta Geoturistica, 8(2), 67-78.‏

‏Chen, A., Lu, Y., & Ng, Y. C. (2015). The principles of geotourism. Berlin: Springer Berlin Heidelberg.‏

Drebenstedt, C. Rybár, P. and Domaracká, L. 2011. Mountain tourism in Germany shown on example in Saxony. Acta Geoturistica, 2(2), pp 60-63.

Grover, A. K., and Mahanta, B. N. (2018). Geotourism potential in Arunachal Pradesh—A preliminary appraisal. Indian J. Geosci, 72, 345-360.‏

HOSE, T. A. (1997). Geotourism-selling the earth to Europe. In Engineering geology and the environment (pp. 2949-2960).‏

Hose, T. A. (2005). Geo-Tourism–Appreciating the deep side of landscapes In Novelli, M.(ed.) Niche Tourism; contemporary issues, trends and cases.‏

Jonić, V. (2018). Comparative analysis of Devil's town and Bryce canyon geosites by applying the modified geosite assessment model (M-GAM). Zbornik radova Departmana za geografiju, turizam i hotelijerstvo, (47-2), 113-125.‏

Mastika, I. K., Harsono, S. S., Khristianto, W., Oktawirani, P., & Hutama, P. S. (2023). Creative strategies of local resources in managing geotourism in the Ijen Geopark Bondowoso, East Java, Indonesia. International Journal of Geoheritage and Parks.‏

Kubalíková, L. (2019). Assessing geotourism resources on a local level: A case study from Southern Moravia (Czech Republic). Resources, 8(3), 150.‏

Tamang, L., Mandal, U. K., Karmakar, M., Banerjee, M., & Ghosh, D. (2023). Geomorphosite evaluation for geotourism development using geosite assessment model (GAM): A study from a Proterozoic terrain in eastern India. International Journal of Geoheritage and Parks, 11(1), 82-99.‏

Carrión Mero, P., Herrera Franco, G., Briones, J., Caldevilla, P., Domínguez-Cuesta, M. J., & Berrezueta, E. (2018). Geotourism and local development based on geological and mining sites utilization, Zaruma-Portovelo, Ecuador. Geosciences, 8(6), 205.‏

Tomić, N., Marković, S. B., Antić, A., & Tešić, D. (2020). Exploring the potential for geotourism development in the Danube region of Serbia. International Journal of Geoheritage and Parks, 8(2), 123-139.‏

Mabvuto Ngwira, P. (2019). A Review of Geotourism and Geoparks: Is Africa missing out on this new mechanism for the development of sustainable tourism?. Geoconservation Research, 2(1), 26-39.‏

Newsome, D., & Dowling, R. (2010). Setting an agenda for geotourism. Geotourism: The tourism of geology and landscape, 1-12.‏

Newsome, D., & Dowling, R. (2018). Geoheritage and geotourism. In Geoheritage (pp. 305-321). Elsevier.‏

Torabi Farsani, N., Bahadori, S. R., & Mirzaei, S. A. (2020). An Introduction to Mining Tourism Route in Yazd Province. Geoconservation Research, 3(1), 33-39.‏

UNWTO, (2017). Annual report, PP 27-37.

Zadel, Z. (2016). Beaches in the function of primary resource of the beach tourism product. Pomorski zbornik, 51(1), 117-130.‏

Zarouki, S., & Oliaei Nasab, M. (2017). Study of Factors Affecting Tourism Growth with Emphasis on Applied Destination Competitiveness from Dynamic Panel Data Estimator and GMM-Sys Estimator. Quarterly Journal of Tourism Planning and Development, 6, 77-104.‏

Zglobicki, W. Kukielka, S. Zglobicka, B.B (2020). Regional Geotourist Resources Assessment and Management (A Case Study in SE Poland). Geoheritage and Geotourism Resource (1-25).