جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

ارزیابی زیست‌پذیری و تاب‌آوری معیشتی روستاییان دربرابر مخاطرات طبیعی با تاکید بر خشکسالی در مناطق روستایی شهرستان پلدختر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضوهیات علمی بخش تحقیقات اقتصادی اجتماعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج
چکیده
هدف این پژوهش ارزیابی زیست‌پذیری و تاب‌آوری معیشتی روستاییان دربرابر مخاطرات طبیعی با تاکید بر خشکسالی در مناطق روستایی شهرستان پلدختر است. این پژوهش از نظر هدف به عنوان یک پژوهش کاربردی است که از نظر شیوه اجرا به صورت توصیفی- تحلیلی انجام گردیده است. جامعه آماری تحقیق را خانوارهای روستاهای شهرستان پلدختر تشکیل داده است که بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال 1395 برابر با 7358 خانوار بوده است. به منظور مشخص نمودن تعداد نمونه از فرمول کوکران استفاده گردیده است که بر طبق آن تعداد 365 خانوار به عنوان نمونه انتخاب شد. به منظور تجزیه و تحلیل یافته‌های تحقیق از آزمون تی‌تک نمونه‌ای و تحلیل رگرسیون چند متغیره استفاده شده است. به منظور بررسی وضعیت شاخص‌های زیست‌پذیری در برابر خشکسالی در روستاهای شهرستان پلدختر از آزمون تی تک نمونه‌ای استفاده شده است. نتایج نشان داد که شاخص اقتصادی با میانگین 779/2 و شاخص کالبدی با میانگین 937/2 در وضعیت نامطلوب، شاخص زیست‌محیطی با میانگین 103/3 و شاخص اجتماعی با میانگین 103/3 در وضعیت مطلوب قرار دارند. به منظور بررسی وضعیت شاخص‌های تاب‌آوری در برابر خشکسالی در روستاهای شهرستان پلدختر از آزمون تی تک نمونه‌ای استفاده شده است. نتایج نشان داد که شاخص امنیت شغلی با میانگین 885/2، شاخص پویایی و تنوع اقتصادی با میانگین 913/2، شاخص رفاه اقتصادی با میانگین 901/2 و شاخص بیمه با میانگین 894/2 در وضعیت نامطلوب قرار دارند. به منظور بررسی اثرات زیست‌پذیری سکونتگاه‌های روستایی بر تاب‌آوری معیشتی روستاییان دربرابر خشکسالی از تحلیل رگرسیون چندمتغیره استفاده شده است. نتایج به دست آمده نشان داد که بعد اجتماعی با مقدار ضریب بتای 365/0، بعد اقتصادی با مقدار ضریب بتای 312/0، بعد کالبدی با مقدار ضریب بتای 276/0 و بعد زیست محیطی با مقدار ضریب بتای 210/0 بر تاب‌آوری معیشتی روستاییان دربرابر خشکسالی به ترتیب بیشترین تاثیر را دارند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Assessing the viability and livelihood resilience of villagers against natural hazards with an emphasis on drought in the rural areas of Poldakhter county.

نویسنده English

sajjad bazvand
Member of the academic staff of the Social Economic Research Department, Lorestan Province Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Khorramabad, Iran
چکیده English

The aim of this research is to evaluate the viability and livelihood resilience of villagers against natural hazards with an emphasis on drought in the rural areas of Poldakhter city.This research is an applied research in terms of its purpose,which was carried out in a descriptive-analytical way.,which according to the general census of population and housing in 2015 was equal to 7358 households.In order to determine the number of samples, Cochran's formula was used,according to which 365 households were selected as samples.In order to analyze the research findings,sample t-test and multivariate regression analysis were used.In order to check the status of livability indicators against drought in the villages of Poldakhter city,a sample T-Tech test has been used.The results showed that economic index with an average of 2.779 and physical index with an average of 2.937 are in unfavorable condition,environmental index with an average of 3.103 and social index with an average of 3.103 are in favorable condition.In order to check the status of resilience indicators against drought in the villages of Poldakhter city,a sample t-tech test has been used.The results showed that job security index with an average of 2.885, economic dynamism and diversity index with an average of 2.913,economic welfare index with an average of 2.901 and insurance index with an average of 2.894 are in an unfavorable situation.Multivariate regression analysis has been used in order to investigate the effects of the livability of rural settlements on the livelihood resilience of villagers against drought.The obtained results showed that the social dimension with a beta coefficient of 0.365,the economic dimension with a beta coefficient of 0.312, the physical dimension with a beta coefficient of 0.276 and the environmental dimension with a beta coefficient of 0.210 on the The livelihoods of villagers against drought have the greatest impact respectively.

کلیدواژه‌ها English

"؛ livability"؛ livelihood resilience"؛ drought"؛
"؛ rural areas"؛
"؛ Poldakhter county"
  • بذرافشان، جواد؛ طولابی نژاد، مهرشاد و طولابی نژاد، میثم، (1397)، تحلیل فضایی تفاوت­های تاب­آوری در نواحی شهری و روستایی در برابر مخاطرات طبیعی مورد مطالعه: شهرستان پلدختر، فصلنامه پژوهش­های روستایی، دوره9، شماره1، صص116-135.
  • خاوری، نسیم، (1400)، ارزیابی تابآوری معیشتی خانوارهای روستایی پس از سیل در شهرستان دره شهر، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه لرستان، دانشکده کشاورزی، گروه اقتصاد کشاورزی، رشته توسعه روستایی، خرم­آباد.
  • شفیعی ثابت، ناصر و کریمی مارزی، فاطمه، (1402)، نقش مشارکت اجتماعی روستاییان در زیست پذیری محیط روستایی(مورد مطالعه: بخش مرکزی شهرستان جیرفت)، مجله پژوهش های جغرافیای اقتصادی، شماره 11، صص 18 -35.
  • صابری منش، محمد، (1400)، تحلیل فضایی زیستپذیری اقتصادی سکونتگاههای روستایی استان کهگیلویه و بویراحمد، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شیراز، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، رشته برنامه­ریزی و توسعه منطقه­ای، شیراز.
  • صالحی بادجانی، مجید، (1401)، بررسی تاب آوری معیشتی و راهبردهای روستاییان مناطق در معرض خطر بحران خشکسالی شهرستان فریدن، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه کرمان، دانشکده مدیریت و اقتصاد، بخش مدیریت، رشته مدییت بحران، کرمان.
  • ظیف مرادیان، شیرین؛ دانشور کاخکی، محمود و صبوحی صابونی، محمود، (1401)، اثر خشکسالی بر شاخص تابآوری خانوارهای کشاورزان روستایی، مجله اقتصاد و توسعه کشاورزی، شماره3، صص300-315.
  • عزیزی، محسن؛ رستمی، فرحناز و حیدری، رضا، (1402)، ارزیابی تابآوری معیشتی بهره­برداران نظام بیشهزراعی شهرستان پاوه در مواجهه با خشکسالی، مجله پژوهش و توسعه جنگل، شماره1، صص29-45.
  • علینقی پور، مریم؛ پوررمضان، عیسی و مولایی هشجین، نصرالله، (1401)، زیست پذیری اقتصادی سکونتگاه های روستایی پیرامون کلانشهر رشت، مجله اقتصاد فضا و توسعه روستایی، سال 11، شماره 1 (پیاپی 39)، صص 67 -86.
  • کریمی، فاطمه، (1398)، زیست­پذیری سکونتگاه­های روستایی و تاب­آوری روستاییان در برابر خشکسالی منطقه مورد مطالعه: بخش جبالبارز (شهرستان جیرفت)، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده علوم زمین، گروه جغافیا، رشته برنامه­ریزی روستایی، تهران.
  • محمودی، سمیرا و حسنی طالش، محسن، (1400)، تاب­آوری‌ معیشتی‌ خانوارهای ‌روستایی ‌با‌ تأکید ‌بر‌ کشاورزی‌ پایدار‌ مورد‌: ‌ دهستان‌خطبه سرا،‌ شهرستان‌تالش، مجله جغرافیا و توسعه، شماره63، صص119-146.
  • ملک جعفریان، مریم، (1400)، نقش سرمایه اجتماعی در زیستپذیری سکونتگاههای روستایی(مورد مطالعه: بخش امیرآباد، شهرستان دامغان)، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده علوم زمین، گروه جغافیا، رشته برنامه­ریزی روستایی، تهران.
  • نصیرنیا، فاطمه و شکوهی، زینب، (1401)، بررسی اثر اسکان بر تابآوری معیشتی خانوارهای عشایری شهرستان فسا، مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران دوره53، شماره3، صص773-785
  • نیک­سرشت، مهدی؛ فراهانی، حسین؛ محمدی یگانه، بهروز و رستمی، شاه بخشی، (1402)، مجله آمایش جغرافیایی فضا، سال13، شماره2، صص109-132.
  • یگانه، ناهید، (1402)، تحلیل اثرات اعتبارات خرد بر تاب آوری معیشتی خانوارهای روستایی تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره) (محدوده مورد مطالعه: دهستان لیالستان، شهرستان لاهیجان)، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه گیلان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، گروه جغرافیا، رشته­برنامه­ریزی روستایی، رشت.

 

  • Lechner, S. Jacometti, J. McBean, G., & Mitchison, N.(2020). Resilience in a complex world– Avoiding cross-sector collapse. International Journal of Disas ter Risk Reduction, Vol.19, pp.84-
  • Lundblad, A.; Melton, F.; Yan, J.(2018). The waterfood-energy nexus optimization approach to combat agricultural drought: a case study in the United States. Applied Energy Vol. 227,449-464.
  • Quandt, A.; Neufeldt, H.; McCabe, J. T. (2019). Building livelihood resilience: what role does agroforestry play? Climate and Development Vol. 11 (6), 485-500.
  • Roberts, E., Beel, D., Philip, L., & Townsend, L. (2121). Rural resilience in a digital society. Journal of Rural Studies,Vol. 54, pp.355-359.
  • Wei, K., Wang, W., & Fahad, S. (2023). Spatial and temporal characteristics of rural livability and its influencing factors: implications for the development of rural revitalization strategy. Environmental Science and Pollution Research, 30(17), 49162-49179.
  • Wilson, G. A., Hu, Z., and Rahman, S. (2023). Community resilience in rural China: the case of Hu Village, Sichuan Province. Journal of Rural Studies, Vol.61, pp.131-141.
  • Yurui, L., Luyin, Q., Qianyi, W., & Karácsonyi, D. (2020). Towards the evaluation of rural livability in China: Theoretical framework and empirical case study. Habitat International, 105, 102241.
  • Zhan, D., Kwan, M. P., Zhang, W., Fan, J., Yu, J., & Dang, Y. (2022). Assessment and determinants of satisfaction with urban livability in China. Cities.
  • Zhang, J.; Campana, P. E.; Yao, T.; Zhang, Y.;
  • Zhang, X. (2022). Linking People’s Mobility and Place Livability: Implications for Rural Communities. Economic Development Quarterly, 36(3), 149-159.
دوره 7، شماره 1 - شماره پیاپی 25
تابستان 1403
صفحه 684-702

  • تاریخ دریافت 07 اسفند 1402
  • تاریخ بازنگری 17 شهریور 1403
  • تاریخ پذیرش 19 اسفند 1402