جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

واکاوی و تجزیه و تحلیل نقاط ضعف و قوت ژئوتوریستی و ژئومورفولوژیکی در جهت توسعه استان گلستان با استفاده از مدل‌های (K.F)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2 دانشجوی دکتری گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
3 دانشجوی کارشناسی جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
4 کارشناسی ارشذ جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
5 دانشجوی کارشناسی مهندسی طبیعت، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
چکیده
ژئوتوریسم از جمله مفاهیم جدید در ادبیات جغرافیایی و گردشگری است که بر تعیین مکان‌های ویژه گردشگری از منظر زمین‌شناسی و ژئومورفولوژی تأکید می‌کند. ژئوتوریسم به‌عنوان شاخه‌ای از توریسم طبیعت‌گرا (اکوتوریسم) با هدف مشاهده جاذبه‌های زمین‌شناسی و ژئومورفولوژی با تأکید بر حفظ محیط‌زیست و توسعه پایدار می‌باشد که در کنار دیگر زمینه‌های مربوط به گردشگری مانند گردشگری روستایی فرهنگی میتواند نقش مؤثری در توسعه اقتصادی داشته باشد. واکاوی و تجزیه و تحلیل نقاط ضعف و قوت ژئوتوریستی و ژئومورفولوژیکی در جهت توسعه استان گلستان با استفاده از مدل‌های (K.F) می‌باشد. مناطق مورد مطالعه شامل مناطق ژئوتوریستی چشمه آب‌گرم زیارت، آبشار لوه، غار شیرآباد، چشمه گل رامیان، گلفشان نفتلیجه و تپه ماهورهای هزار‌دره در استان گلستان است که برای ارزیابی این مناطق از مدل‌های فیولت و کوبالیکوا استفاده شده است. نتایج حاصله از مدل فیولت نشان می‌دهد که منطقه ژئوتوریستی آبشار لوه با مقدار امتیاز 97/8 بیش‌ترین امتیاز را به خود اختصاص داده است و کم‌ترین امتیاز مربوط به منطقه ژئوتوریستی تپه ماهور هزار دره با مقدار 42/8 را به خود اختصاص داده است. هم‌چنین نتایج حاصله از مدل کوبالیکوا بیش‌ترین امتیاز کسب شده با مقدار 72/10 مربوط به آبشار لوه می‌باشد و کم‌ترین امتیاز به منطقه هزار دره اختصاص یافته است. بنابراین نتیجه‌گیری می‌شود که آبشار لوه در استان گلستان دارای پتانسیل مناسبی در سطح استان تلقی می‌شود. در نهایت پیشنهاد می‌گردد در مطالعات آتی از مد‌ل‌های جدید ژئوتوریستی استفاده گردد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Investigation and analysis of geotourism and geomorphological strengths and weaknesses in the direction of the development of Golestan province using (K.F) models

نویسندگان English

Fariba Esfandiari Darabad 1
Behrouz nezafat taklhe 2
Fatemeh hasani 3
Seyedh zohre fatemi 4
Zeinab Nouri 5
1 Professor, Department of Physical Geography, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
2 PhD Student in Natural Geography Department, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.
3 BA student of Sociology, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili , Ardabil, Iran.
4 Master's Degree in Geography and Urban Planning, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.
5 Bachelor of Natural Engineering, Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
چکیده English

Geotourism is one of the new concepts in the literature of geography and tourism, which emphasizes the determination of special places for tourism from the point of view of geology and geomorphology. Geotourism is a branch of nature-oriented tourism (ecotourism) with the aim of observing geological and geomorphological attractions with an emphasis on preserving the environment and sustainable development, which, along with other fields related to tourism such as cultural rural tourism, can play an effective role in economic development. Analysis and analysis of geotourism and geomorphological strengths and weaknesses in the direction of the development of Golestan province using (K.F) models. The studied areas include the geotourist areas of Ziarat hot spring, Loh waterfall, Shirabad cave, Gol Ramian spring, Naftlije golf course and Mahorhai hill of Hazardera in Golestan province, which Feuillet and Kubalikova models were used to evaluate these areas. The results of Feuillet model show that the geotourist area of Loh Cascade has the highest score with a score of 8.97, and the geotourist area of Tepe Mahor Hazar Dara has the lowest score with a score of 8.42. Also, the results obtained from the Kobalikwa model show the highest score with a value of 10.72 related to the Loh waterfall and the lowest score is assigned to the Hezar Dareh area. Therefore, it is concluded that Loh waterfall in Golestan province is considered to have a good potential at the level of the province. Finally, it is suggested to use new geotourism models in future studies.

کلیدواژه‌ها English

analysis
strengths and weaknesses
geotourism
development
Golestan province
ابراهیم پور، حبیب؛ نعمتی، ولی؛ نظافت تکله، بهروز(۱۴۰۱). بررسی توانمندی‌های ژئوتوریستی استان اردبیل با استفاده از مدل کوبالیکوا و مدل فیولت مطالعه موردی نیر،نمین،سرعین،جغرافیا و روابط انسانی، دوره ۵،شماره ۳،صص ۱۶۱_۱۴۴
اروجی، حسن (۱۳۹۱). مکانیابی ژئومورفوسایت‌های بهینه گردشگری با فرایند تحلیل شبکه ای (ANP) و ارزیابی آنها از طریق مدل‌های ژئومورفوتوریستی مطالعه موردی شهرستان طبس،پایان نامه کارشناسی ارشد،  رشته جغرافیا و برنامه ریزی توریسم، دانشگاه تهران.
اسفندیاری درآباد، فریبا؛ نظافت تکله، بهروز؛ شهبازی شرفه، زهرا؛ نعمتی، ولی(۱۴۰۱). ارزیابی توانمندی‌های ژئوتوریستی و ژئومورفولوژیکی شهرستان سرعین با استفاده مدل‌های کوبالیکوا و فیولت، نشریه مطالعات علوم محیط زیست، شماره 4،صص ۷۶۴۴_۷۶۵۸.
اصغری سراسکانرود، صیاد؛ نظافت تکله، بهروز (1399). توان ژئوتوریستی و تحلیل رقابت‌پذیری مناطق ژئوتوریستی منطقه سرعین، تحقیقات جغرافیایی، دوره35، شماره3،صص 203_193
جعفری،غلامحسن؛طاهر خانی،محمد؛رضایی،خدیجه(۱۳۹۸). نشریه پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمی،دوره ۸، شماره ۳، صص ۲۷۵_۲۵۹
حجازی، اسد الله؛ زالی کرده مهینی،عادل؛ جعفری، محسن (۱۴۰۲). ارزیابی قابلیت‌های ژئوتوریستی ژئومورفوسایت‌های  شهرستان اسکو در استان آذربایجان شرقی با استفاده از روش پریرا وپر الونگ، جغرافیا و روابط انسانی،دوره 6 شماره ۲، صص ۵۸۹_۵۶۰
حجازی،اسدالله؛ رسولی، عادل؛ ایمان زاده، طاها؛ حیدری، عبدالسلام(۱۴۰۲).بررسی توانمندی‌های ژئوتوریسمی ژئوسایت‌ها با استفاده از روش کامنسکو مطالعه موردی ژئوسایت‌های شهرستان بوکان،جغرافیا و روابط انسانی،دوره ۶، شماره ۱، صص ۲۵۹_۲۴۲
حسن زاده،یاسر؛ مقیمی، ابراهیم؛ مقصودی، مهران(۱۴۰۰). ارزیابی توسعه ژئوتوریستی شرق تنگه هرمز از طریق رتبه بندی قابلیت های ژئومورفولوژیکی از میناب تا جاسک،پژوهش های ژئومورفولوژی کمی، دوره ۱۰، شماره ۱، صص۱۴۸_۱۳۰
درویشی خاتونی، جواد؛ محمدی، علی (۱۳۹۵). ظرفیت‌های ایجاد منطقه ژئوتوریستی در میکرو کویر قوم تپه آذربایجان شرقی،میراث گردشگری ،دوره ۱، شماره ۲، صص ٤٤-٥٥
زند مقدم ، محمدرضا (1388).بررسی توانمندی‌های دشت کویر به عنوان ژئوپارک ایران  مرکزی نقش آن در توسعه پایدار استان سمنان، فصلنامه جغرافیایی آمایش محیط، سال ۲، شماره6، صص ۲۰-۱
شایان،سیاوش؛ بنی صفار، معصومه؛ زارع،غلامرضا؛ فضلی،نفیسه(۱۳۹۲)‌. ارزیابی توانمندی توسعه‌گردشگری پایدار ژئومورفوسایت‌ها با تأکید بر روش کومانسکو مطالعه‌ موردی ژئومورفوسایت‌های مسیرگردشگری کرج چالوس تا تونل کندوان،برنامه ریزی توسعه گردشگری،دوره ۲، شماره ۵، صص ۹۲_۷۷
صالحی،لیدا(۱۳۹۷). شناسایی لندفرم‌های کارستیک مستعد در توسعه صنعت ژئوتوریسم مطالعه موردی بخش اورامان ،پایان‌نامه کارشناسی ارشد،دانشگاه پیام نور،واحد سنندج
صبوری، طاهره؛ ثروتی، محمدرضا؛جداری عیوضی،جمشید(۱۳۹۹). تببین تاثیر توسعه ژئوتوریسم و ایجاد ژئوپارک با تاکید بر شاخص‌های گردشگری پایدار مطالعه موردی منطقه درفک و دیلمان استان گیلان،مطالعات سکونتگاه‌های انسانی، دوره ۱۵، شماره ۱، صص ۱۷_۱
عابدینی، موسی؛ شکر بهجت، س، نظافت تکله، بهروز.(۱۴۰۲). ارزیابی توسعه گردشگری پایدار ژئومورفوسایت‌ها بر اساس روش کومانسکو و پارک ملی مطالعه موردی غرب مازندران، جغرافیا و روابط انسانی، دوره ۶،شماره ۲، صص۱۶۹_۱۴۰
عابدینی،موسی؛ سلطان یلمه، انه(۱۴۰۲). بررسی و تجزیه و تحلیل توانمندی‌های ژئوتوریستی شهرستان رامیان با استفاده از مدل های  swotو pralong، جغرافیا و روابط انسانی ،دوره ۶، شماره ۲ ،صص ۴۵۳_۴۲۵
کامران، حسن؛ نیک بخت، ریحانه(۱۳۹۹). ارزیابی توانمندی‌های ژئوسایت‌های منتخب آستان اصفهان با مدل بریل‌ها، نشریه جغرافیا، دوره ۱۸، شماره ۶۴، صص ۲۲_۵
محمدیان،کلثوم؛ جاودانی، مهناز(۱۴۰۲). ارزیابی توانمندی‌های ژئوتوریسمی شهرستان دماوند با استفاده از روش‌های زوروس و کامنسکو،جغرافیا و روابط انسانی، دوره ۶، شماره ۲، صص ۳۴۸_۳۳۲
مختاری،داود؛ کرمی،فریبا؛ بیاتی خطیبی،مریم(۱۳۹۰). شناسایی اشکال مورفوژنتیک فعال در گردنه پیام با هدف برنامه ریزی ژئوتوریسم ، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، شماره ۴، صص ۶_۹۲
مزیدی ، هاجر،مسعودی، محمد باقر،پورخدر، آسیه (۱۴۰۲). نقش جاذبه‌های ژئوتوریستی در جذب گردشگر به نواحی روستایی مطالعه موردی استان گلستان ، فصلنامه جغرافیایی فضای گردشگری، شماره ۴۷، صص۱۰۸_۷۹
مزیدی،هاجر؛ خداداد، مهدی(۱۳۹۴). مکانیابی توسعه اکوتوریسم روستای زیارت گرگان با کاربرد GIS، نشریه جغرافیای فضای گردشگری، دوره ۵، شماره ۱۷، صص ۸۱_۵۹
مقصودی ،مهران؛ گنجانیان، حمید.، فریدونی کردستانی، مژده؛ ابراهیمی، عطرین(1397). ارزیابی و پهنه‌بندی مناطق مستعد توسعه ژئوسایت‌ها در شهرستان مریوان با استفاده از روش‌های جم فاسیلوس وکوبالیکوا، فصلنامه جغرافیایی سرزمین علمی ، شماره ۵۷، صص49_68
نکویی صدر،بهرام(۱۳۸۸). ژئوتوریسم (مبانی زمین گردشگری)، انتشارات سمت،تهران.
یمانی،مجتبی؛ رحیمی هرآبادی، سعید؛ نگهبان،سعید؛ علیزاده، محمد(۱۳۹۱). ژئومورفوتوریسم و مقایسه روش‌های ارزیابی ژئومورفوسایت‌ها در توسعه گردشگری مطالعه موردی استان هرمزگان، مجله برنامه ریزی و توسعه گردشگری، شماره ۱، صص ۱۰۴_۸۸
Adolfo Quesada, R. Lidia Torres, B. Maynor, A. Manuel Rodríguez, M. Gema Velázquez, E. Catalina Espinosa, V. Jaime, T. Hugo Rodríguez, B (2021). Geodiversity, Geoconservation, and Geotourism in Central America.
Bollobani, E., Uruci, R., 2019. Geotourism potentials of the National Park “Mali i Tomorrit”, International Journal of Geoheritage and Parks, 7 (1), pp: 15-23.
Bouzekraoui, H.; Barakat, A.; Elyoussi, M.; Touhami, F.; Mouaddine, Hafid, Z. and Zwoliński,Zw., 2018, Mapping geosites as gateways to the geotourism management in CentralHigh-Atlas(Morocco), Quaest Geogr, 37 (1) , 87-102.
Büyüközkan, G. Mukul, E, Kongar, E. (2020). Health tourism strategy selection via SWOT analysis and integrated hesitant fuzzy linguistic AHP-MABAC approach, Socio-Economic Planning Sciences,107_120
Comanescu. L, Alexandru. N, Robert. D. (2011). Evaluation of geomorphosites in Vistea Valley (Fagaras mountains- Carpathians, Romania), International Journal of the Physical Sciences, 6(5):1161-1168
Ferreira, A. R. R., Lobo, H. A. S., Perinotto. J. A. J., 2019. Inventory and Quantification of Geosites in the State Tourist Park of Alto Ribeira (PETAR, São Paulo State, Brazil), Geoheritage, 11, pp: 783-792.
Feuillet, T & Sourp, E (2011); Geomorphological Heritage of the Pyrenees National Park(France): Assessment, Clustering, and Promotion of Geomorphosites; Geoheritage, V 3, pp 151-162
Gricelda Herrera, F. Karla, E. Carlos Mora, F. Paúl Carrión, M. Edgar, B (2021). Evaluation of a Paleontological Museum as Geosite and Base for Geotourism. 1208– 1227.
Justyna warowna, wojciech zgłobicki, grzegorz gajek, małgorzata telecka, renata kołody ska-gawrysiak, paweł zieli ski(2014) geomorphosite assessment in the proposed geopark vistula river gap (e poland) quaestiones geographicae 33(3),pp 173-180.
Kubalíkova, L. and Kirchner, K., 2016, Geosite and Geomorphosite Assessment as a Tool for Geoconservation and Geotourism Purposes: a Case Study from Vizovická vrchovina Highland (Eastern Part of the Czech Republic), Geoheritage, 8: 5-14.
Letunovska, N. Kwilinski, A.,&kaminska, B.(2020), scientific Research in the Health Tourism Market: A Systematic Literature Review.Health Economics and Management Review
Martínez- Graña, A. M,Serrano, L., González- Delgado, J. A., Dabrio, C. J, and Legoinha,P. (2016). Sustainable geotourism using digital technologies along a rural georoute in Monsagro (Salamanca, Spain). International journal of digital earth. 11(5), 223-241
Mero, P.; Herrera Franco, G.; Briones, J.; Caldevilla, P.; Domínguez-Cuesta, M. J. and Berrezueta, E., 2018, Geotourism and Local Development Based on Geological and Mining Sites Utilization, Zaruma-Portovelo, Ecuador. Geosciences, 8, 2-18.
Newsome, D., & Dowling, R. (2006). The scope and nature of geotourism. In D. Newsome, & R. Dowling (Eds.), Geotourism.
Rafael Altoet,A. Katia Leite, M. Wellington Francisco, S (2022). New Approach on the Quantitative Assessment of Geotouristic Potential:  A Case Studyin the northern area of the Rio De Janeiro Cliffs and Lagoons Geopark Project
Reynard. E. (2004).Geotopes, geo(morpho) sites et paysagesgeomorphologiques, in: Reynard, E. & J-p. Pralong (eds): PaysagesGeomorphologiques, Travaux e Geographic, 123–136
Zglobicki W. Kukielka S. Zglobicka B. B (2020). Regional Geotourist Resources Assessment and Management (A Case Study in SE Poland). Geoheritage and Geotourism Resource(1_25)
Zgłobicki, W., & Baran-Zgłobicka, B. (2013). Geomorphological heritage as a tourist attraction: A case in study Lubelskie SE Province,Poland.Geoheritage,5(2),137-149.

  • تاریخ دریافت 08 اسفند 1402
  • تاریخ بازنگری 22 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 25 اسفند 1402