جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

تحلیل فضایی شاخص‌های شهر خلاق با تأکید بر توسعه پایدار شهری (موردپژوهی: شهر اهواز)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
2 استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
چکیده
با توجه به اهمیت توسعه پایدار در شهرها و محوریت این مفهوم در ادبیات علمی جهان در چند دهه اخیر و هم‌چنین مطرح شدن رویکرد شهر خلاق در چند سال اخیر در ادبیات علمی شهرسازی، در این تحقیق در پی تحلیل فضایی شاخص‌های شهر خلاق با تأکید بر توسعه پایدار شهری در شهر اهواز می‌باشیم. پژوهش حاضر به‌لحاظ هدف، نظری- کاربردی و از نظر روش، دارای ماهیت توصیفی- تحلیلی می‌باشد. در این مطالعه سعی گردیده 35 متغیر در قالب 5 شاخص سرزندگی فضای شهری، تکنولوژی ارتباطی، تنوع شهری، کارایی و اثربخشی و مشارکت در مناطق هشت‌گانه شهر اهواز برمبنای مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی بررسی شود. برای تحلیل داده‌های پژوهش، جهت سنجش اولویت و اهمیت شاخص‌ها و متغیرها از روش AHP و با بهره‌گیری از نظرات کارشناسان خبره دانشگاهی و نیز برای رتبه‌بندی مناطق شهر اهواز از مدل TOPSIS براساس نظرات مسئولان و مدیران مناطق هشت‌گانه شهر اهواز استفاده شده است. هم‌چنین، تجزیه‌وتحلیل کمی داده‌ها از طریق نرم‌افزارهای EXCEL و Expert Choice و تحلیل فضایی داده‌ها در محیط GIS صورت گرفت. تحلیل یافته‌ها نشان می‌دهد که، شاخص‌های سرزندگی فضای شهری و مشارکت به‌ترتیب، بیش‌ترین و کم‌ترین ارزش و اولویت را در میان شاخص‌های پژوهش دارا هستند. هم‌چنین، در بین مناطق هشت‌گانه شهر اهواز، مناطق 2 و 3 به‌ترتیب، رتبه‌های اول و دوم را به‌خود اختصاص داده‌اند و منطقه 6 از نظر میزان برخورداری از شاخص‌های شهر خلاق در وضعیت نامطلوبی قرار گرفته و به‌عنوان محروم‌ترین منطقه شناخته شده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Spatial Analysis of Creative City Indicators with Emphasis on Urban Sustainable Development (Case Study: Ahvaz City)

نویسندگان English

Saeed Amanpour 1
Saeid Maleki 2
Majedeh Abiyat 1
1 Department of Geography and Urban Planning, Faculty of Literature and Human Sciences, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
2 Professor, Department of Geography and Urban Planning, Faculty of Literature and Humanities, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
چکیده English

Considering the Importance of Sustainable Development in the Cities and Centrality of this Concept in the Scientific Literature of the World in the Last few Decades and also the Introduction of Creative City Approach in the Last few Years in the Urbanism Scientific Literature, In this Research We are Looking at Spatial Analysis of Creative City Indicators with Emphasis on Urban Sustainable Development in the Ahvaz City. The Present Research in Terms of Purpose is, Theoretical-Applied and in Terms of Method, It has a Descriptive-Analytical Nature. In this Study, It has been tried to Examine 35 Variables in the Form of the 5 Indicators of Vitality of Urban Space, Communication Technology, Urban Diversity, Efficiency and Effectiveness and Participation in the Zones of Ahvaz City Based on the Library and Field Studies. To Analyze the Research Data, AHP Method has been used to Measure the Priority and Importance of Indicators and Variables and by Using the Comments of Academic Knowledgeable Experts and also TOPSIS Method has been used for ranking the Zones of the Ahvaz City Based on the Comments of Officials and Managers of the Zones of Ahvaz City. Also Quantitative Analysis of the Data was performed through the EXCEL and Expert Choice Softwares and Spatial Analysis of Data in GIS. Analysis of the Results Shows that, the Indicators of Vitality of Urban Space and Participation respectively, have the most and Least Value and Priority among the Research Indicators. Also among the Zones of Ahvaz City, Zone 2 and 3 respectively, are assigned the First and Second Ranks to themselves and Zone 6 in Terms of the amount of having of the Creative City Indicators is in Unfavorable Condition and is known as the Most Deprived Zone.

کلیدواژه‌ها English

Creative City
Urban Sustainable Development
Ahvaz City
ابراهیم‌زاده، عیسی؛ نیری، ناصر (1397)، سنجش و ارزیابی وضعیت شاخص‌های شهر خلاق؛ مطالعه موردی: مناطق پنج‌گانه شهر زاهدان، فصلنامه جغرافیا و توسعه، دوره 16، شماره 52، پاییز 1397، صص. 22-1.
افشار، سمیه (1395)، تحلیل راهبردی تأثیر شهر خلاق بر توسعه پایدار شهر تهران، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد مدیریت شهری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی.
اکبری‌مطلق، مصطفی (1392)، بررسی ابعاد نظریه شهر خلاق و تأثیر آن بر توسعه شهری پایدار با تأکید بر تجارب جهانی، همایش ملی معماری پایدار و توسعه شهری، بوکان: شرکت سازه کویر، صص. 20-1.
امینی‌قشلاقی، داود (1395)، بومی‌سازی و تبیین شاخص‌های مکانی و فضایی شهر خلاق در کلان‌شهر تهران، پایان‌نامه دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه پیام نور.
آفتاب، احمد و همکاران (1396)، برنامه‌ریزی و تدوین راهکارهای تحقق شهرهای خلاق در ایران؛ مطالعه موردی: شهر ارومیه، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، دوره 32، شماره 4، زمستان 1396، صص. 209-188.
پوراصغر سنگاچین، فرزام؛ صالحی، اسماعیل؛ مثنوی، محمدرضا (1389)، مقایسه تطبیقی- تحلیلی روش‌های سنجش توسعه پایدار، دوفصلنامه پژوهش‌های محیط‌زیست، دوره 1، شماره 1، بهار و تابستان 1389، صص. 82-67.
پورطاهری، مهدی (1396)، کاربرد روش‌های تصمیم‌گیری چندشاخصه در جغرافیا، چاپ 6، انتشارات سمت، تهران.
حاجی‌نژاد، علی؛ فتاحی، احدالله؛ پایدار، ابوذر (1394)، کاربرد مدل‌ها و فنون تصمیم‌گیری در جغرافیا با تأکید بر برنامه‌ریزی روستایی، شهری و گردشگری، چاپ 1، انتشارات جهاد دانشگاهی، تهران.
حسینی، علی؛ قلی‌پور، یاسر؛ مظفری، اعظم (1396)، تحلیل شاخص‌های شهر خلاق و ارتباط آن با توسعه پایدار شهری؛ مطالعه موردی: شهر رشت، دوفصلنامه معماری و شهرسازی ایران، دوره 8، شماره 13، بهار و تابستان 1396، صص. 227-209.
رباطی انارکی، عاطفه (1395)، برنامه‌ریزی راهبردی گردشگری خلاق؛ مطالعه موردی: شهر نایین، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد برنامه‌ریزی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان.
رنجبران، فائزه (1395)، نقش رویکرد شهر خلاق بر تحقق توسعه پایدار شهری؛ مطالعه موردی: منطقه دو شهر تهران، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد برنامه‌ریزی شهری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.
رهنمایی، محمدتقی؛ پورموسی، موسی (1385)، بررسی ناپایداری‌های امنیتی کلان‌شهر تهران براساس شاخص‌های توسعه پایدار شهری، فصلنامه پژوهش‌های جغرافیایی، دوره 38، شماره 57، پاییز 1385، صص. 193-177.
شمسی، خضر؛ کرکه‌آبادی، زینب؛ کامیابی، سعید (1397)، مروری بر مفهوم شهر خلاق با تأکید بر سنجش وضعیت خلاقیت شهری؛ مطالعه موردی: مناطق سه‌گانه قزوین، فصلنامه مطالعات برنامه‌ریزی سکونت‌گاه‌های انسانی، دوره 13، شماره 2، تابستان 1397، صص. 443-427.
ضرابی، اصغر؛ موسوی، میرنجف؛ باقری‌کشکولی، علی (1393)، بررسی میزان تحقق‌پذیری شهر خلاق (مقایسه تطبیقی بین شاخص‌های توسعه پایدار شهری و معیارهای ایجاد شهر خلاق)؛ مطالعه موردی: شهرهای استان یزد، دوفصلنامه جغرافیا و توسعه فضای شهری، دوره 1، شماره 2، پاییز و زمستان 1393، صص. 17-1.
فدائی، دلناز (1391)، برنامه‌ریزی محله کوهسنگی مشهد براساس معیارهای محله خلاق، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد طراحی و برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.
فرهودی، رحمت‌الله؛ رهنمایی، محمدتقی؛ تیموری، ایرج (1390)، سنجش توسعه پایدار محله‌های شهری با استفاده از منطق فازی و سیستم اطلاعات جغرافیایی؛ مطالعه موردی: منطقه 17 شهرداری تهران، فصلنامه پژوهش‌های جغرافیای انسانی، دوره 43، شماره 77، پاییز 1390، صص. 110-89.
فلاحی، فیروز؛ بهشتی، محمدباقر؛ مرعشی، اسراء (1396)، رتبه‌بندی پایداری محیط‌زیست در استان‌های منتخب ایران: مقایسه روش AHP و TOPSIS، فصلنامه اقتصاد مقداری (بررسی‌های اقتصادی سابق)، دوره 14، شماره 1، بهار 1396، صص. 118-97.
کلانتری خلیل‌آباد، حسین و همکاران (1391)، ارزیابی میزان تحقق‌پذیری شاخص‌های توسعه پایدار شهری در مناطق مرزی؛ مطالعه موردی: شهر پیرانشهر، دوفصلنامه مدیریت شهری، دوره 10، شماره 30، پاییز و زمستان 1391، صص. 222-207.
کلانتری، محسن؛ رجایی، عباس؛ فتوحی مهربانی، باقر (1395)، تحلیلی بر برخورداری کلان‌شهرهای ایران از شاخص‌های شهر خلاق، فصلنامه پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، دوره 4، شماره 4، زمستان 1395، صص. 612-587.
محمدی ده‌چشمه، مصطفی؛ حکیم، مدیا (1388)، پایداری شهری در تهران از منظر پارک‌ها و فضاهای سبز عمومی؛ ارزیابی بر پایه مدل ضریب پراکندگی، دوماهنامه شهرنگار، دوره 9، شماره 52، تیر 1388، صص. 36-27.
مختاری ملک‌آبادی، رضا و همکاران (1394)، تبیین معیارهای بومی‌سازی شاخص‌های مکانی فضای شهر خلاق با رویکرد ایرانی- اسلامی، فصلنامه مطالعات شهر ایرانی- اسلامی، دوره 6، شماره 22، زمستان 1394، صص. 39-23.
مختاری ملک‌آبادی، رضا؛ سقایی، محسن؛ ایمان، فاطمه (1393)، سطح‌بندی مناطق پانزده‌گانه شهر اصفهان از لحاظ شاخص‌های شهر خلاق با استفاده از مدل‌های برنامه‌ریزی منطقه‌ای، فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، دوره 5، شماره 16، بهار 1393، صص. 120-105.
مرکز آمار ایران (1395)، سرشماری عمومی نفوس و مسکن کل کشور، ریاست جمهوری، معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی.
معاونت برنامه‌ریزی و توسعه سرمایه انسانی (1395)، آمارنامه کلان‌شهر اهواز، انتشارات روابط عمومی و امور بین‌الملل شهرداری اهواز، اهواز.
موسوی‌پور، الهام (1394)، تحلیل نقش فن‌آوری‌های نوین اطلاعات و ارتباطات در تحقق شهر خلاق؛ مطالعه موردی: شهر اصفهان، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان.
مؤمنی، منصور (1396)، مباحث نوین تحقیق در عملیات، چاپ 8، انتشارات گنج شایگان، تهران.
نقی‌زاده، محمد؛ محتشم‌امیری، سعیده (1392)، توسعه پایدار شهری از منظر عبدالرحمن ابن خلدون، دوفصلنامه نظریه‌های اجتماعی متفکران مسلمان، دوره 2، شماره 2، بهار و تابستان 1392، صص. 29-1.
یاری حصار، ارسطو؛ محمدی، چنور (1402)، سنجش و اولویت‌بندی مناطق پنج‌گانه شهر اردبیل براساس شاخص‌های شهر خلاق، فصلنامه جغرافیا و روابط انسانی، دوره 6، شماره 3، زمستان 1402، صص. 303-284.
Chabuk, A., Al Ansari, N., Hussain, H.M., Knutsson, S., Pusch, R. (2016). Landfill Site Selection Using Geographic Information System and Analytical Hierarchy Process: A Case Study Al Hillah Qadhaa of Babylon in Iraq, Journal of Waste Management and Research, Vol. 34, No. 5, May 2016, PP. 427-437.
Chang, Y., Yang, Y., Dong, S. (2018). Comprehensive Sustainability Evaluation of High Speed Railway Construction Projects Based on Unascertained Measure and Analytic Hierarchy Process, Journal of Sustainability, Vol. 10, No. 2, February 2018, PP. 408-427.
Daniela, S., Daniel, P., Radu, P., Andrei, S. (2014). Territorial Distribution of Creative Poles in Romania. Journal of Procedia-Social and Behavioral Sciences, Vol. 122, March 2014, PP. 184-188.‏
Deffner, A., Vlachopoulou, C. (2011). Creative City: A New Challenge of Strategic Urban Planning? Journal of Department of Planning and Regional Development, Vol. 383, No. 34, P. 48.
Foord, J. (2013). The New Boomtown? Creative City to Tech City in East London. Journal of Cities, Vol. 33, August 2013, PP. 51-60.‏
Hillerman, T., Souza, J.C., Reis, A.C., Carvalho, R.N. (2017). Applying Clustering and AHP Methods for Evaluating Suspect Healthcare Claims, Journal of Computational Science, Vol. 19, March 2017, PP. 97-111.
Hospers, G.J., Van Dalm, R. (2005). How to Create a Creative City? The Viewpoints of Richard Florida and Jane Jacobs. Journal of Foresight, Vol. 7, No. 4, August 2005, PP. 8-12.‏
Kakiuchi, E. (2016). Culturally Creative Cities in Japan: Reality and Prospects. Journal of Culture and Society, Vol. 7, No. 2, January 2016, PP. 101-108.‏
Kapur, P.K., Klochkov, Y., Verma, A.K., Singh, G. (2018). System Performance and Management Analytics, Frist Edition, June 2018, Springer Press: New York.
Kerimoglu, E., Karahasan, B. (2014). Location Patterns of Creative Capital and Regional Disparities in Spain. Journal of Regional and Sectoral Economic Studies, Vol. 14, No. 1, PP. 115-132.‏
Kou, G., Ergu, D., Peng, Y., Shi, Y. (2014). Data Processing for the AHP/ANP, Second Edition, August 2014, Springer Press: New York.
Liao, Y., Loures, E.R., Canciglieri, O.J., Panetto, H. (2014). A Novel Approach for Ontological Representation of Analytic Hierarchy Process, Journal of Advanced Materials Research, Vol. 945, June 2014, PP. 675-682.
Mateusza, P., Danutaa, M., Małgorzataa, L., Mariuszb, B., Kesraa, N. (2018). TOPSIS and VIKOR Methods in Study of Sustainable Development in the EU Countries, Journal of Procedia Computer Science, Vol. 126, January 2018, PP. 1683-1692.
Shakiba, S., Asghari, O., Khah, N.K.F. (2018). A Combined Approach Based on MAF Analysis and AHP Method to Fault Detection Mapping: A Case Study from a Gas Field, Southwest of Iran, Journal of Applied Geophysics, Vol. 148, January 2018, PP. 8-15.
Wang, Z., Rangaiah, G.P. (2017). Application and Analysis of Methods for Selecting an Optimal Solution from the Pareto Optimal front Obtained by Multi Objective Optimization, Journal of Industrial and Engineering Chemistry Research, Vol. 56, No. 2, January 2017, PP. 560-574.
Wei, Y., Jialin, H.E., Liang, H.E. (2016). The Evaluation and Selection of Third Party Logistics Service Vendor, International, Journal of Hybrid Information Technology, Vol. 9, No. 5, May 2016, PP. 273-284.
Windle, P.E. (2004). Delphi Technique: Assessing Component Needs. Journal of Peri Anesthesia Nursing, Vol. 19, No. 1, February 2004, PP. 46-47.‏
Wu, G., Duan, K., Zuo, J., Zhao, X., Tang, D. (2017). Integrated Sustainability Assessment of Public Rental Housing Community Based on a Hybrid Method of AHP Entropy Weight and Cloud Model, Journal of Sustainability, Vol. 9, No. 4, April 2017, PP. 603-628.
دوره 8، شماره 2 - شماره پیاپی 30
تابستان 1404
صفحه 172-195

  • تاریخ دریافت 24 فروردین 1403
  • تاریخ بازنگری 12 خرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 12 مرداد 1403