جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

بررسی امکان جایگزینی مشارکت اجتماعی به جای ابزارمحوری در جغرافیای شهری: مطالعه چراغ راهنمایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
دانشجوی کارشناسی ارشد جامعه شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
10.22034/gahr.2024.452893.2097
چکیده
چراغ راهنمایی از مهم ترین ابزارهای کنترل ترافیک با نقش مدیریت عبور و مرور ایمن و پیشگیری از بروز حوادث به شمار می رود که موجب اهمیت روز افزون توسعه تحقیقات و تصمیمات مرتبط با آن شده است؛ به نحوی که استفاده از ابزارهای پیشرفته نظیر برنامه نویسی برای مدیریت زمانِ روشن بودن چراغ ها تنها گوشه ای از این اقدامات پر دامنه است. سیر تحول چراغ راهنمایی که متناسب با نیازهای روز صورت گرفته، نشانگر رشد روزافزون ابزارگرایی در مقوله کنترل اجتماعی است که با حذف عامل انسانی و تاکید بر ابزارهای مشابه نظیر دوربین های کنترل ترافیک تشدید شده و رواج این دیدگاه در تحقیقات مرتبط قابل مشاهده است. کم توجهی به تحقیقات و مطالعات اجتماعی حداقل در ایران در مقابل توجه فزاینده به ویژگی های بصری، عوامل هندسی و ... در کنار برداشتهای منفعلانه و ماشینی از کنش ترافیکی شهروندان که مبتنی بر داده های دوربین ها و سایر حسگرهای نصب شده در شهر است، موجب عقیم ماندن نتایج طرح ها یا بهره وری پایین با وجود صرف هزینه های هنگفت اقتصادی شده و از طرفی فرصت مشارکت مدنی را برای حل مسائل شهری از شهروندان گرفته است. این پژوهش با استفاده با روش اسنادی – تحلیلی و با بهره گیری از نظریات کنترل اجتماعی پارسونز، مید، هیرشی، عقلانیت ابزاری وبر، جامعه فناورانه مارکوزه، نظریه مبادله هومنز و ... نشان می دهد که می توان از کنترل مشارکت محورانه و ابزارگرایی عاملیتی – آموزشی به جای ابزارمحوری در مقوله چراغ راهنمایی استفاده کرد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Examining the possibility of replacing social participation instead of instrumentalism in urban geography: A study of traffic lights

نویسندگان English

Saeed Mobayyen Shahir
Hadi Semsariye
Master's student in Sociology, Faculty of Law and Social Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
چکیده English

Traffic lights are one of the most important traffic control tools with the role of safe traffic management and accident prevention, which has led to the increasing importance of developing research and decisions related to it; So that the use of advanced tools such as programming to manage when the lights are on is only a part of these wide-ranging actions. The evolution of the traffic light, which has been adapted to the needs of the day, shows the increasing growth of instrumentalism in the category of social control, which has intensified with the elimination of the human factor and the emphasis on similar tools such as traffic control cameras; and the prevalence of this view can be seen in related research. Lack of attention to social research and studies, at least in Iran, in contrast to the increasing attention to visual features, geometric factors, etc., in addition to the passively and mechanical perceptions of citizens' traffic actions, which is based on data from cameras and other sensors installed in the city , has caused the results of projects to be ineffective and not very efficient despite huge costs, and on the other hand, it has denied citizens the opportunity to participate in solving urban issues. This research, using the documentary-analytical method and using the social control theories of Parsons, Mead, Hirschi, Weber's instrumental rationality, Marcuse's technological society, Homans' exchange theory, etc., shows that it is possible to use participatory control and agentical-educational instrumentalism instead of tool-oriented methods in the traffic light category.

کلیدواژه‌ها English

Traffic light
Traffic
Social control
Instrumentalism
Social participation
1.      احدی، محمدرضا. موسوی، سید مسعود. کولایی نژاد، نگار (1396). بررسی عوامل موثر بر ناحیه سردرگمی در تقاطع های چراغ دار. فناوری حمل و نقل. ش 28.
2.      چراغ زرد در چین حذف شد (1391). پرتال حمل و نقل. قابل دسترس در این لینک
3.      حذف چراغ راهنمایی بهترین راه حل ترافیک شهرهای بزرگ است (1384). مهر نیوز. قابل دسترس در این لینک
4.      خاکی، علی منصور. نادم نالکیاشری، ابوالقاسم. نادم نالکیاشری، محمدعلی (1395). تحلیل تقاطع های چراغدار به روش HCM2000 ،مطالعه موردی تقاطع شهید حمیدیان شهر رشت. فصلنامه علمی مهندسی ترافیک. سال 16. ش 64. ص 58-64.
5.      ریتزر، جورج (2010). نظریه جامعه شناسی. مترجم:نایبی، هوشنگ (1400). تهران: نشر نی. ص 1-1015.
6.      ساروخانی، باقر (1387). روش های تحقیق در علوم اجتماعی جلد اول اصول و مبانی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. چاپ: 14. ص 1 542.
7.      سهرابی، فرامرز. کریمی، یوسف (1391). بررسی تاثیر همنوایی در تخلف از علائم چراغ راهنمایی عابر پیاده توسط عابرین در شهر تهران. علوم اجتماعی. دوره 19. ش 56. ص 253 280.
8.      شکرگذار، مهدی. دهشیری، محمدعلی. اکبرزاده، میثم (1399). تحلیل رفتار عابران در مواجهه با وسایل نقلیه هنگام عبور از گذرگاه های میان تقاطعی. مهندسی حمل و نقل. دوره 11. ش3. ص 593-609.
9.      شیلینگ، کریس. ای. ملو، فیلیپ (2001). جاه طلبی جامعه شناسی: شکل های بنیانی زندگی اجتماعی و اخلاقی. مترجم: رستمی، میلاد. عشایری، طاها (1399). تهران: جامعه شناسان. ص 1 -564.
10. صادقی فسایی، سهیلا. عرفان منش، ایمان (1394). مبانی روش شناختی پژوهش اسنادی در علوم اجتماعی (مورد مطالعه: تاثیرات مدرن شدن بر خانواده ایرانی). راهبرد فرهنگ. دوره8. ش 29. ص 61 91.
11. صفارزاده، محمود. میربهاء، بابک. ایرانشاهی، عماد (1395). ارزیابی تاثیر ثانیه شمارهای معکوس چراغ راهنمایی بر رفتار رانندگان. مطالعات پژوهشی راهور. سال 5. ش 17. ص 11 30.
12. طباطبایی، سید عباس (1382). تاثیر نصب چراغ راهنمایی در میادین شهر اهواز روی افزایش تاخیر، آلودگی هوا و مصرف سوخت. دو ماهنامه بنا. ش 16. ص 122 130.
13. کاظمی، اصغر. امینی یخدانی، مریم (1400). نظریه های جامعه شناسی. تهران: مشاوران صعود ماهان. ص 1-337.
14. کاظمی، اصغر. امینی یخدانی، مریم (1400). مفاهیم حوزه های مختلف جامعه شناسی. تهران: مشاوران صعود ماهان. ص 1- 423.
15. گیدنز، آنتونی (2013). جامعه شناسی. مترجم: نایبی، هوشنگ (1395) تهران: نشر نی. ج 1. ص 1-758.
16. گیدنز، آنتونی (2013). جامعه شناسی. مترجم: نایبی، هوشنگ (1395) تهران: نشر نی. ج 2. ص 1-764.
17. مارکوزه، هربرت (1964). انسان تک ساحتی. مترجم: اسلام زاده، وحید (1399). تهران: اندیشه احسان. ص 1- 322.
18. مبارکی، امید. ولیقلی زاده، علی. صحراجو، شکوفه (1402). ارزیابی شاخص های راهبرد توسعه شهری در چابهار. جغرافیا و روابط انسانی. دوره 6. ش1. ص 91 -115.
19. میربهاء، بابک. عبدالرزاقی، علیرضا (1397). مدلسازی رفتار رانندگان در انتخاب عبور یا توقف در ابتدای فاز قرمز در تقاطع‌های چراغ‌دار (مطالعه موردی شهر قزوین). فصلنامه جاده. دوره 26. ش 97. ص 145-154.
20. نکاتی در مورد چراغ راهنمای نارنجی در اسپانیا (1401). مقصد. قابل دسترس در این لینک
21. وجدانی، زهرا (1401). رنگ سفید به چراغ های راهنمایی و رانندگی اضافه می شود!. خبرگزاری برنا. قابل دسترس در این لینک
22. الیاسی، محمدرضا. فائزی، سید فرزین. پذیره، مرتضی (1400). شبیه ‏سازی رفتار رانندگان در میادین چراغ‏دار با رویکرد مدیریت ترافیک شهری (مطالعه موردی میدان ۱۳ آبان شهر همدان). جغرافیا و برنامه ریزی. دوره 25. ش 76. ص 215 231.

  • تاریخ دریافت 30 فروردین 1403
  • تاریخ پذیرش 21 اردیبهشت 1403