جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

سنجش سکونتگاه‌های غیررسمی شهراردبیل بر مبنای شاخص‌های زیست پذیری شهری

نوع مقاله : طرح پژوهشی

نویسندگان
1 استاد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل ایران
2 دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
3 دانشیار گروه تاریخ و جامعه شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
چکیده
به دنبال افزایش جمعیت شهرها و توسعه زندگی شهرنشینی، شهرها همواره با انواع مشکلات کالبدی، اجتماعی، اقتصادی، زیست محیطی مواجه بوده اند. در عصر حاضر رفع این معضلات به مهم ترین چالش های برنامه ریزان شهری تبدیل شده است. در این راستا برنامه ریزی با رویکرد زیست پذیری شهری می‌تواند ظرفیت های لازم را برای مقابله با این معضلات ایجاد نماید. در این میان محلات اسکان غیررسمی را می‌توان بخش‌های فراموش شده و برنامه‌ریزی نشده‌ای درمقایسه با سایر محلات شهری دانست که به لحاظ زیست پذیری بسیارشکننده می باشند. از این رو، ﻫﺪف پژوهش ﺣﺎﺿﺮ، سنجش سکونتگاه‌های غیررسمی شهراردبیل بر مبنای شاخص‌های زیست پذیری شهری و اولویت‌بندی آن‌ها جهت برنامه‌ریزی آتی انجام گرفته است. این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ روش توصیفی- تحلیلی است. داده‌های مورد نیاز از طریق روش‌های میدانی گردآوری‌شده‌اند. جامعه آماری تحقیق منطبق بر محلات 15 گانه سکونتگاه‌های غیررسمی شهر اردبیل می‌باشد. جهت سنجش میزان زیست پذیری در محلات هذف، شاخص‌های مربوطه با استفاده از روش آنتروپی وزن‌دهی و محلات هدف با بهره‌گیری از تکنیک‌های تصمیم‌گیری رتبه‌بندی و برای دست‌یابی به اولویت‌بندی نهایی از تکنیک ادغامی کپ لند استفاده شد. بر اساس مولفه‌های به‌کاررفته در پژوهش حاضر و نتایج حاصل از پیاده‌سازی تکنیک‌های مختلف تصمیم‌گیری، محله سلمان آباد در رتبه نخست و محله ایران آباد با کسب کمترین امتیاز در رتبه آخر به لحاظ زیست پذیری قرار گرفتند. لذا برنامه‌ریزی‌ جهت ارتقای شاخص‌های زیست پذیری متناسب با نقاط ضعف و قوت و اولویت هر محله ضروری می‌نماید.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Assessment of informal settlements in Ardabil based on urban livability indicators

نویسندگان English

Mohammadhasan yazdani 1
Zhila Farzaneh 2
Rasoul Abbasi taghi Dizaj 3
1 Professor, Department of Geography and Urban Planning, university of mohaghegh ardabili, Ardabil,Iran
2 PhD in Geography and Urban Planning, university of mohaghegh ardabili, Ardabil, Iran
3 Associate Professor of the Department of History and Sociology, university of mohaghegh ardabili,Ardabil,Iran.
چکیده English

Following the increase in the population of cities and the development of urban life, cities have always faced all kinds of physical, social, economic, and environmental problems. In today's era, solving these problems has become the most important challenge for urban planners. In this regard, planning with the approach of urban livability can create the necessary capacities to deal with these problems. Meanwhile, informal settlements can be considered forgotten and unplanned parts compared to other urban areas, which are very fragile in terms of livability. Therefore, the aim of this research is to measure the informal settlements of Ardabil city based on urban livability indicators and to prioritize them for future planning. This research is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of method. The required data have been collected through field methods. The statistical population of the research corresponds to the 15 informal settlements of Ardabil city. In order to measure the level of livability in the removal areas, the relevant indicators were used using the weighting entropy method, and the target areas were ranked using decision-making techniques, and the Cape Land integration technique was used to achieve the final prioritization. Based on the components used in the present research and the results of the implementation of various decision-making techniques, Salman Abad neighborhood ranked first and Iran Abad neighborhood ranked last in terms of livability with the lowest score. Therefore, it is necessary to plan to improve livability indicators according to the strengths and weaknesses and priorities of each neighborhood.

کلیدواژه‌ها English

Livability
informal settlements
Ardabil city
- احدنژاد روشنی، محسن، سجادی، ژیلا، یاری قلی، وحید. (1398). تحلیل و ارزیابی شاخص های زیست پذیری در نواحی شهری مطالعه موردی: نواحی 23 گانه شهر زنجان، فصلنامه برنامه ریزی منطقه ای، سال 9، شماره 34، 148-131.
- اصغر پور، محمدجواد (1383). تصمیم‌گیری‌های چند معیاره، چاپ سوم، موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
- آذر، عادل؛ رجب‌زاده، علی) 1391). تصمیم‌گیری کاربردی رویکرد MADM، چاپ پنجم، تهران، انتشارات نگاه دانش.
- پورمحمدی، محمدرضا و جهانبین، رضا. (1388). ادامه حیات اسکان غیررسمی و رویکرد توانمندسازی به مثابه نوین ترین راهبرد مقابله با آن (مطالعه موردی شهر تبریز) فصلنامه جغرافیایی چشم انداز زاگرس، 1(1) .33-52
- پیوسته گر، یعقوب، مرادی، الهه. (1401). سنجش زیست پذیری محلات شهری در راستای توسعه پایدار (مطالعه موردی: شهر یاسوج)، فصلنامه برنامه ریزی و آمایش فضا، دوره 26، شماره 2، 126-100
- تقوی زیروانی، اسماعیل، نظم فر، حسین، منصوریان، حسین. (1401). رتبه‌بندی نواحی شهر ساری ازنظر میزان برخورداری از شاخصهای زیست پذیری، پژوهش های جغرافیای انسانی، دوره 54، شماره 4، 1395-1379.
- خراسانی، محمد (1395). تاملی در مفهوم زیست شناخت، سنجش و رویکردها، پژوهش در هنر و علوم انسانی، سال اول، شماره2، تهران 15-9
- رستمی، روح الله؛ موسوی، سید یعقوب؛ قدیمی، بهرام و میرزایی، خلیل. (1400). تبیین عوامل مؤثر بر میزان زیست پذیری شهری مطالعه موردی: شهر ایلام. مجله شهر پایدار، 4 (2)، .107-124
- سالاری مقدم، زهرا؛ زیاری، کرامت اله؛ حاتمی نژاد، حسسن  .(1398). سنجش و ارزیابی زیست پذیری محلات شهری،مطالعه موردی: منطقه 15 کلان شهر تهران،  نشریه  شهر پایدار، دوره 2، شماره3، 41-58
- ساسان پور، فرزانه، تولایی، سیمین، جعفری اسدآبادی، حمزه. (1393).سنجش و ارزیابی زیست پذیری شهری در مناطق بیست و دوگانه کلانشهر تهران. فصلنامه برنامه ریزی منطقه ای، 5 (18)، 42-27.
- ساسان پور، فرزانه. علیزاده، سارا. اعرابی مقدم، حوریه. (1397). قابلیت سنجی زیست پذیری مناطق شهری ارومیه با مدل RALSPI نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی258:48-241
-شیبانی مقدم، فرشته؛ سرور، رحیم و اسدیان، فریده. (1398).  ارزیابی میزان موفقیت طرحهای ساماندهی و توانمندسازی،جغرافیایی سرزمین،  دوره 16، شماره 63، صص 97-113
- فرامرزی، مهسا؛ بابایی فینی، ام السلمه و سید محمد حسین جعفری (1397). واکاوی نقش اقتصاد سیاسی اسلامی بر زیست پذیری شهری ( مطالعه موردی: شهر زنجان)، فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، سال 9، شماره 35، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت،  صص 96-83.
 طاهر طلوع دل، محمدصادق؛ زارع، مرضیه؛ سادات، سیدهاشرف. (1400).  بررسی چالش ناپایداری اجتماعی در اسکان غیررسمی مبتنی بر شاخصهای توسعه پایدار شهری (مطالعه موردی: منطقه 2 تهران محله فرحزاد). فصلنامه جغرافیا و مطالعات محیطی، 10 (38)، .94-7
- علی بخشی؛ آمنه (1393). سنجش توسعه‌یافتگی شهرستان‌های استان خوزستان با استفاده از روش کپ لند، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی
- قربانی، رسول؛ خوارزمی، امیدعلی و ترکمننیا، نعیمه. (1398). تحلیل تأثیر عوامل اقتصادی ـ اجتماعی بر شکل گیری و گسترش سکونتگاههای غیررسمی کالنشهر مشهد. پژوهشهای جغرافیای انسانی، 51 )2(، .373-385
- لطفی، صدیقه، شعبانی، مرتضی ( 1391). ارائه مدلی تلفیقی جهت رتبه‌بندی توسعه منطقه‌ای مطالعه موردی؛ بخش بهداشت و درمان استان مازندران، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال سیزدهم، شماره 28. بهار 92.
-مرصوصی، نفیسه (1383). توسعه‌یافتگی و عدالت اجتماعی شهر تهران، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی، ش 144، صص 19-31.
- ویلر، استفن. 1393. برنامه ریزی برای پایداری، ترجمه محمود جمعه پور و شکوفه احمدی. چاپ اول، تهران: انتشارات علوم اجتماعی.
-Al-Thani, S. K., Amato, A., Koç, M., Al-Ghamdi, S. G. (2019). Urban sustainability and livability: An analysis of Doha’s urban-form and possible mitigation strategies, Sustainability, vol 11(3), 786.
- Feng, L., Xusheng, L., Dan, H., Rusong, W., Wenrui, Y., Dong, L., & Dan, Z. (2009). Measurement indicators and an evaluation approach for assessing urban sustainable development: A case study for China’s Jining City. Landscape and Urban Planning, 90(3), 134-142.
- Lesutis, Gediminas. )2020.( Planetary urbanization and the “right against the urbicidal city”, Urban Geography, Published online
- Nihal, S., Reyhan, Y., Tayfun, Salihoglu. (2013). Livability of Different Housing Settlements, Gebze Institute of Technology, Faculty of Architecture, vol 101.
- Olajide, O. (2013). Poverty Alleviation in Lagos Urban Informal Settlements: A SustainableLivelihood Approach, 49th ISOCARP Congress, 1-12.
- Paul, Arpan& Sen, Joy (2018) Livability assessment within a metropolis based on the impact of integrated urban geographic factors (IUGFs) on clustering urban centers of Kolkata, Journal of Cities, Volume 74, Pp 142-150.
- Van Kamp, P. (2003). the van kamp Acbievemery: urban Design and phowing.www.camsys.com/kb experts-livability. Htms.
- Wang, X. R., Hui, E. C., Choguill, C., & Jia, S. H. (2015). The new urbanization policy in China: which way forward. Habitat Int (47), 279- 284.
- Yassin, H. H, (2019), Livable City: An Approach to Pedestrianization Through Tactical Urbanism. Alexandria Engineering Journal, 58(1): 251-259.
-Zeilhofer, Peter, Valdinir Piazza Topanotti .(2008). GIS and ordination techniques for evaluation of environmental impacts in informal settlements: A case study from Cuiaba, central Brazil, Applied Geography
دوره 7، شماره 1 - شماره پیاپی 25
تابستان 1403
صفحه 425-444

  • تاریخ دریافت 10 اردیبهشت 1403
  • تاریخ بازنگری 19 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 03 خرداد 1403