جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

امکان‌سنجی طرح دهکده گردشگری با رویکرد اکوتوریسم پایدار در شهرستان فریدونشهر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد طبیعت‌گردی-اکوتوریسم، گروه جغرافیا و گردشگری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران
2 دانشیار گروه جغرافیا و گردشگری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران
3 دانشیار گروه مدیریت و کنترل سرزمین‌های خشک، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران
چکیده
زندگی شهری و صنعتی عصر حاضر و توسعه سیستم حمل‌ونقل، سبب افزایش چشمگیر اکوتوریست‌ها در مناطق طبیعی شده است. شهرستان فریدونشهر علی‌رغم بازدید گسترده طبیعت‌گردان، فاقد تمهیدات مطلوب اقامتی و رفاهی مورد نیاز گردشگران است. از آنجایی که این تمهیدات به صورت مدرن و مجتمع اغلب در دهکده‌های گردشگری ارائه می‌شود و موقعیت آنها نیازمند استقرار در مکان‌هایی است که بیشترین کارایی را دارند، لذا دراین پژوهش سعی شده است تا مطلوبترین مکان ایجاد دهکده گردشگری در پهنه شهرستان فریدونشهر ارزیابی محیطی شود. ازاین‌رو، از طریق تلفیق 9 لایه اطلاعاتی از داده‌های مکانی اعم از مراکز جمعیتی، شیب زمین، توپوگرافی، طبقات ارتفاعی، تیپ اراضی، شبکه‌آبراهه‌ها، حریم رودخانه‌ها، راه‌های دسترسی و حریم گسل‌ها، مکان‌های مناسب ایجاد دهکده گردشگری پایش گردید. دراین راستا ابتدا کلیه لایه‌های رقومی که در مکانیابی پهنه‌های بهینه ایجاد دهکده گردشگری مؤثر بودند تهیه، و به هر کدام از این آنها بر اساس میزان اهمیت وزن داده شد. برای وزن‌دهی لایه‌های اطلاعاتی از روش مقایسه زوجی استفاده شد تا در نهایت وزن نرمال‌شده آنها به دست آید، بعد از وزن‌دهی، برای تجمیع کلیه لایه‌های رقومی، اقدام به تبدیل لایه‌های وکتوری به رستری و سپس با یکدیگر تلفیق شدند. نتایج نشان داد که با توجه به پهنه‌بندی و شناخت مکان‌های مستعد ایجاد دهکده گردشگری، بیش از 11 درصد وسعت شهرستان دارای قابلیت ارضی مناسب هستند و اغلب به صورت پهنه‌های پراکنده در شرق، شمال و شمال‌غرب قرار گرفته‌اند که با توجه به مجاورت با مرکز شهر می‌تواند بستری برای توسعه گردشگری و بهره‌گیری بهینه گردشگران از محیط بکر طبیعی گردد. در این خصوص ایجاد دهکده‌ی گردشگری در این محدوده‌ها، می‌تواند سبب توسعه گردشگری طبیعت محور در شهرستان فردونشهر و کسب دستاوردهای اقتصادی و محیط زیست پایدار برای مردم محلی شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Feasibility study of tourism village plan with approach of sustainable ecotourism in Feridounshahr County

نویسندگان English

Zahra Karimi 1
Sayyed Hojjat Mousavi 2
ABBASALI VALI 3
1 MSc Graduate of Ecotourism, Department of Geography and Tourism, Faculty of Natural Resources and Earth Sciences, University of Kashan, Kashan, Iran
2 Associate Professor, Department of Geography and Tourism, Faculty of Natural Resources and Earth Sciences, University of Kashan, Kashan, Iran.
3 Associate Professor, Department of Managment and Control of Arid Lands, Faculty of Natural Resources and Earth Sciences, University of Kashan, Kashan, Iran
چکیده English

Modern urban and industrial life and transportation system development have caused a significant increase in ecotourists in natural areas. Despite the extensive visit of nature lovers, Feridounshahr county lacks favorable accommodation and welfare facilities needed by tourists. Since these arrangements are modern and complex, they are often presented in tourist villages and their location requires to be established in places that have the most efficiency. So, this research, an environmental assessment has been made to determine the most favorable place for tourist village establishment in Feridonshahr County. Therefore, through the integration of 9 information layers of spatial data, including population centers, slope, topography, elevation, land type, river network and buffer, access roads and fault buffer, suitable places for creating a tourist village were monitored. In this regard, first, all digital layers that were effective in locating the optimal areas for creating a tourist village were prepared, and each of them was given a weight based on their importance. Pairwise comparison method was used to weight the information layers for obtain their normalized weight. After weighting, to assemble all digital layers, vector layers were converted to raster and then combined with each other. Results showed that according to zoning and recognition of places prone to tourist villages creation, more than 11% of the County's area has suitable land potential and they are often located in form of scattered areas in the east, north and northwest, which due to the proximity in the county center can to become a bed for the development of tourism and optimal use of tourists from the pristine natural environment. In this regard, the establishment of a tourism village in these areas can lead to the development of nature-oriented tourism in Fardunshahr county and achieve economic achievements and a sustainable environment for the local people.

کلیدواژه‌ها English

Ecotourism
Tourist Village
Environmental Sustainability
Site Selection
Feridonshahr County
  1. آریان پور، آزاده، خوش نظر، مامند، تقوایی، مسعود، جمینی، داود، 1391، مکان یابی دهکده گردشگری در ساحل دریاچه زریوار با بهره گیری از تکنیک های AHP و GIS. نشریه مطالعات اجتماعی گردشگری، سال 1، شماره 1، 77-89. http://journalitor.ir/Article/13950819101203896
  2. آئین فر، صنم، مشیدی، سمیه، پورمحمدی، محمدرضا، (1395)، ارزیابی توان اکولوژیکی به منظور طراحی دهکده توریستی با روش  GIS(نمونه موردی: تپه های مجاور روستای حاج عبدال)، دومین کنفرانس بین المللی یافته های نوین پژوهشی در مهندسی عمران، معماری و مدیریت شهری. https://elmnet.ir/doc/20517380-12258
  3. امیرشاه کرمی، سعیده سادات و فیض الهی، غلامعلی، 1393، امکان سنجی توسعه گردشگری در شهرستان فریدونشهر با استفاده از مدل SWOT، همایش ملی توسعه پایدار روستایی در افق 1404، اصفهان. https://civilica.com/doc/319572
  4. پاپلی یزدی، محمدحسین، سقایی، مهدی، 1393، گردشگری (ماهیت و مفاهیم)، انتشارات سمت، چاپ 9، 284 صفحه.
  5. پرور، زهرا، حشمت نیا، بهناز، شایسته، کامران، (1398)، ارزیابی تناسب اراضی برای کاربری توریسم با استفاده از GIS و روش AHP  (مطالعه موردی شهرستان همدان)، علوم و تکنولوژی محیط زیست، دوره 21، شماره 6، 241-228. DOI: 10.22034/jest.2019.22883.3190
  6. تقوایی، مسعود، تقی‌زاده، محمدمهدی، کیومرثی، حسین. (1390). مکان‌یابی دهکده‌های گردشگری با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی و مدل SWOT(نمونه موردی: ساحل دریاچه کافتر)، جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، سال 22، شماره 2، 99-120. https://gep.ui.ac.ir/article_18496.html
  7. جعفری، غلام حسن، کریمی، ستار. (1388). مکانیابی دهکده های گردشگری با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) مطالعه موردی: دریاچه زریوار شهرستان مریوان. اندیشه جغرافیا، دوره 3، شماره 6، 96-110. https://geonot.znu.ac.ir/article_20697.html
  8. رازی، لیلی، نعمتی مهر، مرجان، 1398، کاربست مدل دهکده اکوتوریسمی جهت بازآفرینی روستاهای هدف گردشگری اکولوژیک (مطالعه موردی: روستای وردیج، استان تهران). فصلنامه مسکن و محیط روستا، دوره 38، شماره 165، 141 تا 156. DOI: 10.22034/38.165.141
  9. رنجبر فردویی، ابوالفضل، موسوی، سیدحجت، شریفیان آرانی، سید مجتبی، 1396، ارزیابی تناسب اراضی منطقه مرنجاب برای مکان یابی دهکده گردشگری. نشریه گردشگری و توسعه، سال 6، شماره 2 (پیاپی 11)، 169 تا 189. DOI: 10.22034/jtd.2020.110402
  10. سلیمی، مهدی، سلطان حسینی، محمد، و شعبانی بهار، غلامرضا. (1391). مکان گزینی اماکن ورزشی با استفاده از مدل های پیوسته و گسسته فضایی مبتنی بر ترکیب دو مدل AHP و TOPSIS. مطالعات مدیریت ورزشی (پژوهش در علوم ورزشی)، 4(13)، 157-180. SID. https://sid.ir/paper/234425/fa
  11. شریفیان، اردشیر، اصلانی، مهدی (1391)، جستاری بر طراحی معماری مجموعه تفریحی اقامتی با رویکرد احیاء و تقویت صنعت گردشگری ایران، اولین همایش ملی گردشگری و طبیعت گردی ایران زمین، همدان. https://civilica.com/doc/195575
  12. شهرکی ده دسوخته، سمیه، خبازی، مصطفی، سارانی، سمانه، 1397. مکان یابی دهکده های گردشگری در شهرهای ساحلی (مورد مطالعه: جزیره قشم). نشریه گردشگری شهری، سال 5، شماره 2، 101 تا 119. DOI: 10.22059/jut.2018.242294.388
  13. عزیزی خادم، الهام، رنگزن، کاظم، کابلی زاده، مصطفی، تقی زاده، ایوب، 1397. رتبه بندی مکان یابی دهکده گردشگری با تاکید بر معیارهای زیست محیطی به روش FTOPSIS (مطالعه موردی شهرستان شوش). فصلنامه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، دوره 18، شماره 51، 165 تا 181. DOI: 10.29252/jgs.18.51.165
  14. فروزنده شهرکی، گوهر، کهرم، اسماعیل، لقایی، حسنعلی، 1390، مکان یابی طراحی دهکده گردشگری در «دره عشق»، علوم و تکنولوژی محیط زیست، سال 13، شماره 3 (پیاپی 50)، 83-99. https://journals.srbiau.ac.ir/article_92.html
  15. کدیور، علی اصغر، داوریار، محمدعلی، وفایی، مهدی، 1396. شناسایی و امکان سنجی پهنه های مساعد برای ایجاد مراکز اقامتی گردشگری با استفاده از مدل (AHP) و (GIS) (مطالعه موردی: دهستان گلمکان شهرستان چناران). فصلنامه جغرافیا و برنامه ریزی منطقه ای، دوره: 7، شماره: 26، 1111-132. https://www.jgeoqeshm.ir/article_49637.html
  16. کریمی کندزی، ساجده (1399)، توسعه بومگردی و نقش آن در توسعه جاذبه‌های بومگردی شهرستان آران و بیدگل، مطالعات اجتماعی گردشگری، دوره 8، شماره 16،  صص 223 – 242. http://journalitor.ir/Article/13990817250618
  17. محلاتی، صلاح الدین، (1380)، در آمدی بر جهانگردی، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، چاپ اول، 334 صفحه.
  18. محمدزاده، حافظ، اصغری شیوه، ستار، (1396)، تحلیل و بررسی روند طراحی دهکده اقامتی، تفریحی و توریستی با رویکرد توسعه اکوتوریسم، چهارمین کنفرانس ملی دستاورد های اخیر در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی، تهران. https://civilica.com/doc/719337
  19. مرادی، نصرت، خوش نظر، مامند، آریان پور، آزاد، صفری نامیوندی، مهدی، 1393، مکان یابی دهکده گردشگری در ساحل سد مهاباد با بهره گیری از تکنیک های GIS، AHP و SWOT. مجله پژوهش و برنامه ریزی روستایی، سال 3، شماره 3 (پیاپی 7)، 25 تا 38. DOI: 10.22067/jrrp.v3i7.26880
  20. مردوخیان، فریبا، 1392، شهرستان توریستی فریدونشهر به عنوان منطقه‌ی جذب گردشگری، اولین همایش ملی گردشگری، جغرافیا و محیط زیست پایدار، همدان. https://civilica.com/doc/248460
  21. مشتاقی یزدانی، مرجان، ناصری حمیدی، ناصر، و بابایی همتی، روشن. (1395). امکان سنجی توسعه پایدار گردشگری روستایی در منطقه الموت. کنفرانس بین المللی پژوهش های نوین در مدیریت، اقتصاد و علوم انسانی. SID. https://sid.ir/paper/854489/fa
  22. منصوری، محمدرضا (1398)، ظرفیت سنجی شهرستان کوهدشت برای توسعه واحدهای بوم گردی، مطالعات جغرافیا، عمران و مدیریت شهری، دوره 5،  شماره 4، 1-10. http://irijournals.ir/journals/10-Geography/v5-i4-winter98/paper1.pdf
  23. مولایی، فهیمه، کرکه ابادی، زینب، کامیابی، سعید، 1399، نیازسنجی ایجاد دهکده گردشگری هوشمند در شهر بندر انزلی، نشریه گردشگری شهری، سال 7، شماره 4، 49 تا 60. DOI: 10.22059/jut.2021.310536.839
  24. مولایی، فهیمه، کرکه ابادی، زینب، کامیابی، سعید، 1400، امکان سنجی ایجاد دهکده گردشگری هوشمند در مناطق مرزی مطالعه موردی: شهر مرزی آستارا، پژوهش نامه مطالعات مرزی، دوره 9، شماره 4، 71 تا 87.  DOI: 20.1001.1.23454512.1400.9.4.6.4
  25. نوحه گر، احمد، دهقان، مصطفی، 1393، مکان یابی دهکده گردشگری ساحلی با استفاده ازتلفیق فرایند تحلیل شبکه ای (ANP) و سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS). فصلنامه گردشگری و چشم انداز آینده، سال 4، شماره 3، پیاپی 13، 81 تا 96. http://www.jtourqeshm.ir/article_50519_bc4ed1ba5af614b34f9f9ec7d67d897f.pdf
  26. نوری، محمدجواد، شاهین، سمیرا، ملایی، فرشته، 1401، اولویت بندی توسعه شهرک ها و دهکده های گردشگری در قلمرو فضایی استان مازندران، نشریه آمایش سرزمین، سال 14، شماره 2، 427 تا 462. DOI: 10.22059/jtcp.2022.337263.670294
  27. هوشیار، حسن، قادری، رضا، رمضان تاش دهگرجی، حسین، 1401. تحلیل مولفه های محیطی تخصیص فضای بهینه در احداث دهکده گردشگری (مورد مطالعه: جنگل روستای میرآباد شهرستان اشنویه). فصلنامه برنامه ریزی توسعه کالبدی، دوره 9، شماره 1، پیاپی 25، 67 تا 79. https://doi.org/10.30473/psp.2022.56456.2394
  28. Fennell, D., 2008. Ecotourism. 3rd edn, London: Routledge.
  29. Hamzah, A. S., & Irfan, M. (2018). Local wisdom-based tourist village sade lombok organization within the framework of sustainable tourism development. Advances in Social Science, Education and Humanities Research (ASSEHR), 282, 129-132.‏ DOI:10.2991/icblt-18.2018.31
  1. Juma, L. O., & Khademi-Vidra, A. (2019). Community-based tourism and sustainable development of rural regions in Kenya; perceptions of the citizenry. Sustainability, 11(17), 4733, 1-23. ‏ DOI:10.3390/su11174733
  2. KianiSadr, M, Melhosseini Darani, K, Golkarian, H. (2019), Quantitative Zoning of Ecotourism Potential in Oshtorankouh Protected Area Using Delphi Method, Analytic Hierarchy Process, and Weighted Overlay Methods. ECOPERSIA. 7(2): 115-123. http://ecopersia.modares.ac.ir/article-24-18755-en.html
  1. Megawati, V., Rahayu, S., Budy Subali, S., Novika Widjaja F., (2021), The Attitudes of Local Communities Towards Sustainable Development and Development of Ketapan Rame Tourist Village, Mojokerto, Advances in Economics, Business and Management Research, 180, 119-126. DOI:10.2991/aebmr.k.210628.020
  2. Nala, I. W., L., Indriani, N., & Oka, I. M. D. (2021). The impacts of development of Pela Village as a tourist village in Kutai Kartanegara, East Kalimantan. Journal of Applied Sciences in Travel and Hospitality, 4(2), 85-92. ‏ DOI:10.31940/jasth.v4i2.85-92
  3. Reynaldi, B., (2018). An Analysis of Sustainable Tourism Development Collaboration: Case: Tourist Puppets Village of Kepuhsari, Wonogiri District. Advances in Social Science, Education and Humanities Research, 165, 192-196. DOI: 10.2991/iccsr-18.2018.41
  4. Sesotyaningtyas, M., Manaf, A., (2015), Analysis of Sustainable Tourism Village Development at Kutoharjo Village, Kendal Regency of Central Java. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 184, 273 – 280. DOI: 10.1016/j.sbspro.2015.05.091
  5. Zorlu, K., & Yilmaz, A. (2020). Determination of Strategies of Ecotourism in Protected Areas with SWOT-AHP Method: The Case of Aksaray–Ihlara Special Environmental Protection Zone (SEPZ). Coğrafya Dergisi, Journal of Geography, (40), 1-12. DOI: 10.26650/JGEOG2019-0051

  • تاریخ دریافت 11 اردیبهشت 1403
  • تاریخ بازنگری 19 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 24 خرداد 1403