جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

آمایش دفاعی و مکان یابی پناهگاه های شهری با رویکرد پدافند غیرعامل (مطالعه موردی: شهر ارومیه)

نوع مقاله : پایان نامه و رساله

نویسندگان
دانشگاه ارومیه
10.22034/gahr.2024.457959.2134
چکیده
آمایش پدافند شهری فرآیندی است که با بازبینی سازمان‌دهی فضایی یک شهر در کاهش آسیب‌پذیری و افزایش پایداری و مقاومت پدافندی آن در برابر حملات خصمانه دشمن تلاش می‌کند. از آنجایی که آسـیب‌پذیری شهرها از علل کاهش ضریب امنیت شهری و پناهگاه‌ها از مؤلفه‌های مهم افـزایش ضـریب ایمنـی در سطح شهرها در مواجهه با مخاطرات است، در تحقیق حاضر، که به شیوة توصیفی تحلیلی انجام شـده، سـعی شـده مناسـب‌تـرین مکان جهت احداث پناهگاه‌های شهری در سطح کلانشهر ارومیه تعیین شـود. احداث پناهگاه یکی از شاخصه‌های پدافند غیرعامل می‌باشد که برای حفظ نیروی انسانی و تاسیسات امری ضرورری تلقی می شود. به همین منظور امروزه مکان‌یابی با استفاده از تصمیم‌گیری‌های چندمعیاره و با کمک سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی نقش اساسی در تعیین محل پناهگاه-های شهری دارد. در این تحقیق از روش تحلیل سلسه‌مراتبی (AHP) برای وزن‌دهی به معیارهای 10 گانه در نرم افزار Super Decision استفاده شد. همچنین مقایسه زوجی معیارها و مکان‌یابی به روش فازی در محیط ArcGIS صورت گرفت. در پهنه‌بندی شهری ارومیه و مکان‌یابی پناهگاه‌های شهری که نهایتا از تلفیق نقشه‌های معیارهای مورد استفاده در این پژوهش به دست آمد، 21 درصد از کل سطح کلانشهر ارومیه (معادل 14 کیلومتر مربع) در وضعیت مطلوب، 30 درصد (معادل 20 کیلومتر مربع) در وضعیت نسبتا مطلوب، 26 درصد (معادل 17 کیلومتر مربع) در وضعیت متوسط، 17 درصد (معادل 11 کیلومتر مربع) در وضعیت نسبتا نامطلوب و 6 درصد (معادل 4 کیلومتر مربع) در وضعیت نامطلوبی از نظر احداث پناه‌گاه‌های شهری قرار دارد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Defense planning and location of urban shelters with passive defense approach (case study: Urmia city)

نویسندگان English

خدیجه جوان
Alireza Azizi
mir najaf mousavi
Urmia university
چکیده English

Urban defense planning is a process that tries to reduce vulnerability by reviewing the spatial organization of a city and increase its stability and defense resistance against hostile enemy attacks. Since the vulnerability of cities is one of the causes of reducing the urban security factor, and shelters are one of the important components of increasing the safety factor at the level of cities in the face of dangers, in the present research, which was carried out in a descriptive and analytical method, it was tried to determine the most suitable place for the construction of urban shelters in Urmia city. Building a shelter is one of the indicators of passive defense, which is considered necessary to maintain human resources and facilities. For this purpose, today, locating using multi-criteria decisions and with the help of geographic information systems plays an essential role in determining the location of urban shelters. In this research, the Analytical Hierarchy Process (AHP) was used for weighting the 10 criteria in Super Decision software. Also, a pairwise comparison of criteria and location was done using the fuzzy method in ArcGIS. In the urban zoning of Urmia and the location of urban shelters, which was finally obtained by combining the maps of the criteria used in this research, 21% of the total area of Urmia (equivalent to 14 km2) is in a favorable condition, 30% (equivalent to 20 km2) in a relatively favorable condition, 26% (equivalent to 17 km2) in an average condition, 17% (equivalent to 11 km2) is in a relatively unfavorable condition and 6% (equivalent to 4 km2) is in an unfavorable condition in terms of the construction of urban shelters.

کلیدواژه‌ها English

Urban defense planning
passive defense
shelter
Urmia
-       آفتاب احمد؛ سلیمانی علیرضا؛ فری محمد. (1397). ارزیابی آسیب پذیری زیرساخت­های شهری ارومیه با رویکرد پدافند غیرعامل، فصلنامه پدافند غیرعامل، 9(4).
-       ابراهیمی بوزانی مهدی؛ نوروزی اصغر؛ خاکسار هنگامه. (1402)، جانمایی پهنه­های مستعد پناهگاه­های شهری با تاکید بر اصول پدافند غیرعامل - مطالعه موردی: شهر ایلام، اطلاعات جغرافیایی (سپهر)، 32(127).
-       حسینی امینی حسن؛ اسدی صالح؛ برنافر مهدی؛ ربانی طاها. (1390). تحلیل پهنه بندی کاربری­های شهری در منطقه 11 شهر تهران به منظور ارائه راهکارهای پدافند غیرعامل، مطالعات مدیریت شهری، 3(7)، 1- 13.
-       حقی وحید حسین؛ جداری امیر. (1397). مکان­گزینی پناهگاه شهری با رویکرد پدافند غیرعامل) مطالعه موردی: منطقه 4 تبریز)، مطالعات عمران شهری، 2(7)، 25-43.
-       خرم­آبادی محمد. (1391). تاریخچه و مفاهیم پدافند غیرعامل، فصلنامه فن و هنر، 16(34).
-       رضایی محمدرضا؛ صفری جابر. (1392). پدافند غیرعامل و جایگاه آن در مراکز بهداشتی- درمانی، ششمین کنگره انجمن ژئوپلیتیک ایران پدافند غیرعامل، مشهد.
-       شماعی علی؛ اسمعیلی جمیله؛ لطیفی امید. (1399). بررسی آسیب پذیری و ریز پهنه­بندی حریم ایمنی شهر ایلام در برابر حملات هوایی از منظر پدافند غیرعامل، جغرافیا و روابط انسانی، 3(1)، 76-95.
-       شماعی علی؛ یعقوب­نژاد اصل نازیلا؛ سعیدی خدیجه؛ امیری رقیه. (1395)، جغرافیا و مخاطرات محیطی، 5(19)، 95-113.
-       عابدینی اصغر؛ مصیب زاده علی؛ شکرانی مهسا. (1394). بررسی نحوه گسترش فیزیکی شهر ارومیه با استفاده از مدل­های کمی، پژوهش­های جغرافیای انسانی، 47(3)، 411-422.
-       عبداللهی مجید. (1383). مدیریت بحران در نواحی شهری، انتشارات سازمان شهرداری­های کشور، تهران.
-       فرجی ملائی امین؛ زاهدی اسعد؛ حسینی امینی حسن. (1394). آسیب پذیری شبکه انتقال انرژی از منظر آمایش دفاعی سرزمین با تاکید بر پدافند غیرعامل، مجله جغرافیا، شماره 47، 197- 210.
-       کامران حسن؛ حسینی امینی حسن؛ جعفری فرهاد. (1392). شکل گیری شهر قدرت و شهر بازدارنده با بهره گیری از مبانی پدافند غیرعامل، مجله جغرافیا، 11(36)، 7-32.
-       کامران حسن؛ مرادی مرتضی؛ حسینی امینی حسن؛ کنعانی مقدم ثنا. (1391). بررسی خطرپذیری ساختمان­های حساس در شهر بروجرد با نگاه پدافند غیرعامل،  مطالعات مدیریت شهری، 10، 107-118.
-       کرمی فریبا؛ کریم زاده حسین؛ احمدی محمد جواد. (1400). مکان­یابی پایگاه­های پشتیبانی مدیریت بحران با رویکرد پدافند غیرعامل در مناطق مرزی - مطالعه موردی: شهرستان بانه، اطلاعات جغرافیایی « سپهر»، 30(118)، 185-201.
-       مبارکی امید؛ محمدی جمال؛ ضرابی اصغر. (1392). ارائه‌ی الگوی بهینه‌ی گسترش کالبدی- فضایی شهر ارومیه. جغرافیا و توسعه، 11(32)، 75-88.
-       محمدی ده­چشمه مصطفی، علیزاده هادی. (1396). ارزیابی مؤلفه­های امنیت شهری بر پایه رویکرد ساختارگرا -موردشناسی: شهر ارومیه. اطلاعات جغرافیایی « سپهر»، 26(104)، 145-158.
-       موحدی­نیا جعفر. (1388). اصول و مبانی پدافند غیرعامل، انتشارات دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران.
-       یزدانی محمد حسن؛ پارسای مقدم مهدی؛ سیدین افشار. (1398). مکان‌یابی پناهگاه‌های عمومی و چند منظوره با رویکرد پدافند غیرعامل (مطالعه موردی: شهر اردبیل). آمایش جغرافیایی فضا، 9(34)، 153-172.
-       LotfiZadeh, A. (1965). Fuzzy sets. Journal of Information and Control, 8(1), 338-353.

  • تاریخ دریافت 27 اردیبهشت 1403
  • تاریخ بازنگری 19 خرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 05 تیر 1403