جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

شناسایی محرک‌های اصلی تأمین امنیت غذایی پایدار در مناطق روستایی استان آذربایجان شرقی

نوع مقاله : پایان نامه و رساله

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد توسعه روستایی، گروه ترویج و توسعه روستایی، دانشگاه تبریز، دانشکده کشاورزی،
2 دانشیار گروه ترویج و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
3 دانشیارگروه ترویج و توسعه روستایی، دانشگاه تبریز، دانشکده کشاورزی
چکیده
جهت دستیابی به اهداف این پژوهش از روش تحلیل اثرات متقابل استفاده شد. خبرگان و متخصصان حوزه صنایع غذایی و برنامه‌ریزی توسعه کشاورزی و همچنین متخصصان آینده‌پژوهی دانشگاه تبریز در این پژوهش شرکت داشتند. نظرسنجی با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته برای خبرگان انجام شد و تعداد 31 پرسشنامه تکمیل شد. برای محاسبه روایی از روش و تکنیک روایی محتوایی و صوری همچنین برای سنجش پایائی پرسشنامه، پرسشنامه طراحی شده در اختیار تعدادی از خبرگان قرار گرفت تا قابلیت آن در سنجش تأثیرات متقابل پیشران‌ها بررسی شود. تعداد 58 عامل ‌در حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی، طبیعی و سیاسی مدیریتی استخراج ‌شدند. ‌در مرحله‌ دوم، عوامل ‌وارد ‌ماتریس ‌متقابل ‌شده ‌تا ‌سطح ‌و ‌مقدار ‌تأثیرگذاری آن‌ها بر ‌یکدیگر ‌و ‌بر ‌روند ‌آینده‌ تأمین امنیت غذایی در مناطق روستایی مشخص شود. ‌ابعاد‌ ماتریس 58×58 بوده ‌و ‌درجه ‌پرشدگی ماتریس‌ نیز 89/53 می‌باشد که‌ نشان ‌می‌دهد ‌عوامل ‌در ‌بیش ‌از 54 درصد‌ بر‌ یکدیگر ‌تأثیرگذار بوده‌اند.‌ از‌ مجموع 1813 رابطه ‌ممکن ‌در ‌این ‌ماتریس،1551 رابطه ‌عدد ‌صفر، 643 رابطه ‌عدد ‌یک، 611 رابطه ‌عدد ‌دو ‌و 557 559 ‌عدد ‌سه ‌می‌باشد. بر اساس وضعیت‌های احتمالی آینده پیش رو، در کل، 33 وضعیت مختلف برای 11 عامل کلیدی به‌دست‌آمده، طراحی شده است که این وضعیت‌ها طیفی از شرایط مطلوب تا نامطلوب را شامل می‌شود و تعداد وضعیت‌های هر عامل نیز از تعداد سه وضعیت احتمالی تشکیل شده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Identifying the main drivers of sustainable food security in rural areas of East Azarbaijan province

نویسندگان English

mohammad babaei 1
Fatemeh Kazemiyeh 2
Hossein koohestani 3
1 MSc student of Rural Developmen, Dept. of Extension and Rural Development, Faculty of Agriculture University of Tabriz, Iran
2 Associate Professor, Department of Extension and Rural Development, Faculty of Agriculture, University of Tabriz, Tabriz, Iran.
3 Associate Professor Dept. of Extension and Rural Development, Faculty of Agriculture, University of Tabriz, Iran
چکیده English

. In order to achieve the goals of this research, the interaction effects analysis method was used. Experts and specialists in the field of food industry and agricultural development planning, as well as future research specialists of Tabriz University participated in this research. The survey was conducted using a researcher-made questionnaire for experts and 31 questionnaires were completed. To calculate the validity of the content and face validity method and technique, as well as to measure the reliability of the questionnaire, the designed questionnaire was given to a number of experts to check its ability to measure the mutual effects of drivers. 58 factors were extracted in the economic, social, natural and political fields of management. In the second stage, the factors entered into the mutual matrix to determine the level and amount of their influence on each other and on the future process of providing food security in rural areas. The dimensions of the matrix are 58x58 and the degree of saturation of the matrix is 53.89, which shows that the factors have influenced each other in more than 54%. Out of the total of 1813 possible relationships in this matrix, 1551 relationships are zero Number one, 611 The relationship between the number two and 557 559 is the number three. Based on possible future situations, in total, 33 different situations have been designed for 11 key factors, which include a range of favorable to unfavorable conditions, and the number of situations for each factor is made up of three possible situations.

کلیدواژه‌ها English

future studies
food security
sustainable development
East Azerbaijan
اصغریان دستنایی، اعظم؛ کرمی، عزت اله و کشاورز، مرضیه (1392). تعیین‌کننده‌های امنیت غذایی خانوارهای روستایی، 7 (1)، 107- 85.
امیدی شاه‌آباد، امید، بدری، سیدعلی، رضوانی، محمدرضا، زالی، نادر (1398). تحلیل عوامل کلیدی مؤثر بر شکل‌دهی الگوی آمایش فضاهای روستایی با رویکرد آینده‌نگاری (موردمطالعه: استان لرستان)، فصلنامه پژوهش‌های روستایی، 10 (1)، 113-98.
اوکاتی، مجتبی؛ احمدپور برازجانی، محمود و سارانی، ولی الله. (1399). شناخت عوامل مؤثر بر امنیت غذایی در مناطق روستایی (مطالعه موردی روستاهای منطقه زهک در استان سیستان و بلوچستان). راهبردهای توسعه روستایی، 7(2), 199-209.
باقرزاده آذر، فاطمه؛ رنج‌پور، رضا؛ کریمی تکانلو، زهرا؛ متفکرآزاد، محمدعلی و اسدزاده، احمد (1395). برآورد و مقایسه وضعیت امنیت غذایی و تأثیر متغیرهای اقتصادی بر آن در استان‌های ایران. فصلنامه علمی نظریه‌های کاربردی اقتصاد، 3(4)، 47-76.
بخشی، محمدرضا؛ ملایی، زینب؛ فرجی سبکبار، حسن؛ بدری، علی و پاکدل، فیض اله (1390). وضعیت امنیت غذایی کشورهای عضو مرکز توسعه یکپارچه روستایی آسیا و اقیانوسیه: کاربرد رهیافت تلفیقی PROMETHEE و AHP، اقتصاد کشاورزی و توسعه، 19(1)، 21-46.
بیاناتی، نسرین؛ محمدی، یاسر و اعظمی، موسی (1401). واکاوی وضعیت و تبیین‌کننده‌های امنیت غذایی در بین خانوارهای روستایی شهرستان بهار، استان همدان. پژوهش‌های روستایی، 13(2), 298-313.
بیاناتی، نسرین؛ محمدی، یاسر و اعظمی، موسی (1401). واکاوی وضعیت و تبیین‌کننده‌های امنیت غذایی در بین خانوارهای روستایی شهرستان بهار، استان همدان. پژوهش‌های روستایی، 13(2), 298-313.
پاکروان، محمدرضا؛ حسینی، سیدصفدر؛ سلامی، حبیب الله و یزدانی، سعید (1394). شناسایی عوامل مؤثر بر امنیت غذایی خانوارهای شهری و روستایی ایران. تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 46(3)، 395-408.
چراغی، مهدی (1401). کاربرد مدل هکمن در تعیین عوامل مؤثر بر انتخاب استراتژی‌های مقابله با ناامنی غذایی مورد: بخش حلب، شهرستان ایجرود، اقتصاد فضا و توسعه روستایی، ۱۱ (۳۹): ۲۲۶-۲۰۹.
دارابی، علی (1395). آینده‌پژوهی انقلاب اسلامی (بیم‌ها و امیدها)، تهران: موسسه انتشارات امیرکبیر.
دستگیری، سعید، محبوب، سلطانعلی، توتونچی، هلدا و علیرضا استاد رحیمی (1385). عوامل مؤثر بر ناامنی غذایی: یک مطالعه مقطعی در شهر تبریز، مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی اردبیل.
رستمی، فرحناز؛ شاهمرادی، مهنا و بقایی، سارا (1393). بررسی عوامل مؤثر بر امنیت غذایی خانوارهای روستایی (موردمطالعه: روستای کرناچی، شهرستان کرمانشاه)، تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 45(4)، 725-737.
رضوانی، محمدرضا؛ سنایی مقدم؛ سروش (1398). نقش پیوندهای روستایی- شهری در امنیت غذایی خانوارهای روستایی مورد: دهستان دهدشت شرقی، شهرستان دهدشت. اقتصاد فضا و توسعه روستایی، ۸ (۲۷): ۶۴-۳۹.
رهبر، فرهاد و مبینی دهکردی، علی (1383). رویکرد نو به راهبرد امنیت غذایی از منظر عرضه با ثبات مواد غذایی، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی، ۸، (14): 18- 1.
سواری، مسلم و غنیان، منصور (1398). تحلیل چالش‌ها و راهبردهای بهبود امنیت غذایی در خانوارهای روستایی ایران با تحلیل سلسله مراتبی، روستا و توسعه، 22(3)، 95-124.
سواری، مسلم؛ برفی زاده، لیلا و اسدی، زینب (1400). آثار سرمایه اجتماعی بر دستیابی به امنیت غذایی در شرایط خشک‌سالی نمونه پژوهش: سکونتگاه‌های روستایی شهرستان دورود. جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، 32(4)، 1-28.
سیدحمزه، شیرین و دماری، بهزاد (2017). مدل مفهومی امنیت غذا و تغذیه در ایران. سلامت اجتماعی، 4(3), 223-232.
شفیعی ثابت، ناصر و میرواحدی، نگین سادات (1401). آینده‌پژوهی ظرفیت‌های پیوند روستایی - شهری در راستای امنیت غذایی پایدار (موردمطالعه: سکونتگاه‌های روستایی حوزه جنوب شرق استان تهران). پژوهش‌های روستایی، 13(2)، 284-297.
صابرفرد، علیرضا (1392). تحلیل سناریویی، رویکردی نوین در فرآیند تحلیل و آینده‌نگاری اطلاعاتی امنیتی جامعه اطلاعاتی ن.م، پژوهش‌های حفاظتی امنیتی دانشگاه جامع امام حسین (علیه‌السلام)، سال اول، شماره 4، صص: 124 – 93.
ضیایی، سیده محدثه؛ شیرانی بیدآبادی، فرهاد؛ اشراقی، فرشید و کرامت زاده، علی (1392). کاربرد استراتژی مقابله غیرغذایی در سنجش عدم امنیت غذایی در مناطق روستایی گرگان. فصلنامه علمی -پژوهشی تحقیقات اقتصاد کشاورزی، 5(شماره 19)، 83-97.
عظیمی دزفولی، سیدعلی اکبر؛ افتخاری، عبدالرضا رکن‌الدین؛ نظامی پور، قدیر؛ هایدج، اوا؛ نظری، بیژن؛ کاظم نژاد، مهدی؛ فرج زاده، منوچهر و فهمی، هدایت (1398). تحلیلی بر پذیرش اجتماعی تأمین آب جهت خودکفایی گندم تا افق 1404 جمهوری اسلامی ایران. پژوهش‌های روستایی،10(1)، 78-91.
علی مردانی، زینب؛ کاظمی، فریده؛ اسنکی، ترانه (1393). امنیت غذایی خانواده در ایران: مرور سیستماتیک مطالعات ایرانی، نشریه دانشکده پرستاری و مامایی شهید بهشتی، 24، 87: 65- 73.
فروتن فر، لیلا (1392) بررسی وضعیت امنیت غذایی و عوامل مؤثر بر آن در خانوار روستایی دهستان بالادربند پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه رازی.
قدیری معصوم، مجتبی؛ چراغی، مهدی؛ رضوانی، محمدرضا (1394). اثرات روابط اقتصادی شهر و روستا بر امنیت غذایی خانوارهای روستایی مورد: شهرستان زنجان، اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 4 (14): 69- 85.
قلی‌زاده، حیدر؛ رستمیان‌ مطلق، زهره؛ بادسار، محمد و شمس، علی (1396). فرهنگ و دانش تغذیه‌ای و ارتباط آن با ناامنی غذایی در خانوارهای روستایی شهرستان کرمانشاه. پژوهش‌های روستایی، 8(1)، 54-67.
کشاورز، مرضیه (1399). تحلیل وضعیت امنیت غذایی و ضایعات مواد غذایی در خانوار‌های روستایی در شرایط خشک‌سالی (مورد: شهرستان خرامه). اقتصاد فضا و توسعه روستایی، ۹ (۳۴): ۱۰۶-۸۳.
ملکی‌فرد، فاطمه؛ قنبری موحد، رضوان؛ غلامرضایی، سعید و پاکروان چروده، محمدرضا (1400). بررسی تأثیر انواع فعالیت‌های‌ کارآفرینی زنان روستایی بر امنیت غذایی پایدار خانوار (موردمطالعه: شهرستان خرم‌آباد). پژوهش‌های روستایی،12(2), 274-289.
مهرابی بشرآبادی، حسین و موسوی محمدی، حمیده (1389). آثار سیاست‌های حمایتی بخش کشاورزی بر امنیت غذایی خانوارهای روستایی در ایران. اقتصاد کشاورزی و توسعه، 18(2)، 175-192.
 
Abebaw, D., Admassie, A., Kassa, H., & Padoch, C. (2020). Can rural outmigration improve household food security? Empirical evidence from Ethiopia. World Development, 129, 104879.
Arcade, J., Godet, M., Meunier, F., Roubelat, F. (2003). Structural Analysis with the MICMAC Method & Actors Strategy with MACTOR Method, AC/UNU Millennium Project: Futures Research Methodology, V2.0, AC/UNU, Washington, DC.
Cansino-Loeza, B., Tovar-Facio, J., & Ponce-Ortega, J. M. (2021). Stochastic optimization of the water-energy-food nexus in disadvantaged rural communities to achieve the sustainable development goals. Sustainable Production and Consumption, 28, 1249–1261.
Capone, R., Bottalico, F., Ottomano Palmisano, G., El Bilali, H., & Dernini, S. (2018). Food Systems Sustainability, Food Security and Nutrition in the Mediterranean Region: The Contribution of the Mediterranean Diet. Reference Module in Food Science.
Charoenratana, S., & Shinohara, C. (2018). Rural farmers in an unequal world: Land rights and food security for sustainable well-being. Land Use Policy, 78, 185–194.
FAO (2000). The possible causes of food insecurity, FAO's framework. Available at: http://www.bond.org.uk/the-possible-causes-of-food-insecurity.
FAO, IFAD and WFP. (2015). The state of food insecurity in the world.
Farzana FD, Rahman AS, Sultana S, Raihan MJ, Haque MA, Waid JL, et al. (2017), Coping strategies related to food insecurity at the household level in Bangladesh. PLoS ONE 12(4): e0171411.
Pant, L. P. (2016). Paradox of mainstreaming agroecology for regional and rural food security in developing countries. Technological Forecasting and Social Change, 111, 305–316.
Pozza, L. E., & Field, D. J. (2020). The science of Soil Security and Food Security. Soil Security, 1, 100002.
Pritchard, B., Rammohan, A., & Vicol, M. (2019). The importance of non-farm livelihoods for household food security and dietary diversity in rural Myanmar. Journal of Rural Studies, 67, 89–100.
Sarlio-Lahteenkorva, S., Lahelma, E., 2001, Food Insecurity is Associated with Past and Present Economic Disadvantage and Body Mass Index, Journal of Nutr food, 131, PP. 288-4.
Sekaran, U., Lai, L., Ussiri, D. A. N., Kumar, S., & Clay, S. (2021). Role of integrated crop-livestock systems in improving agriculture production and addressing food security – A review. Journal of Agriculture and Food Research, 5, 100190.
Swinnen, J., & Vandevelde, S. (2018). The Political Economy of Food Security and Sustainability. Reference Module in Food Science. 9-16.
Zhou, Zhangyue (2010). Achieving food security in China: past three decades and beyond. China Agricultural Economic Review, 2 (3), 251 – 275.

  • تاریخ دریافت 16 خرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 19 مرداد 1403