جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

سنجش تطبیقی وضعیت سرزندگی شهری در محلات منطقه 2 کلانشهر اهواز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
چکیده
پژوهش حاضر باهدف سنجش تطبیقی وضعیت سرزندگی شهری در محلات منطقه 2 کلانشهر اهواز انجام گرفته است. این پژوهش به لحاظ هدف، کاربردی و ازنظر روش بررسی از نوع تحقیقات توصیفی - تحلیلی و از حیث روش گردآوری اطلاعات نیز جز تحقیقات پیمایشی است. جامعه آماری این پژوهش را تمامی شهروندان ساکن در نواحی چهارگانه منطقه 2 شهر اهواز تشکیل می‌دهند که تعداد آن‌ها 107274 نفر است. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران 382 نفر تعیین گردید که به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. تجزیه‌وتحلیل اطلاعات با استفاده از آزمون‌های تی تک نمونه‌ای و تحلیل واریانس یک‌طرفه و به‌وسیله نرم‌افزار SPSS صورت گرفته است. نتایج حاصل از آزمون تی تک نمونه‌ای نشان داد که میانگین شاخص اجتماعی سرزندگی شهری برابر با 37/3 و میانگین شاخص‌های اقتصادی و کالبدی - فضایی نیز به ترتیب 88/2 و 82/2 بوده است. درنتیجه می‌توان گفت که منطقه دو شهر اهواز ازلحاظ شاخص اجتماعی سرزندگی در وضعیت نسبتاً مطلوب و ازلحاظ شاخص‌های اقتصادی و کالبدی - فضایی سرزندگی در وضعیت نسبتاً نامطلوبی قرار دارد. در ادامه نیز نتایج حاصل از آزمون تحلیل واریانس یک‌طرفه نشان داد که بین نواحی چهارگانه خدمات شهری منطقه دو شهر اهواز از حیث برخورداری از شاخص‌های سرزندگی شهری تفاوت معناداری وجود دارد. مقایسه میانگین‌های به‌دست‌آمده نیز نشان‌دهنده آن است که نواحی یک (شامل کیان‌آباد و خیابان‌های غربی کیانپارس) و دو (محله امانیه) این منطقه رتبه‌های اول و دوم و نواحی چهار (کیانشهر و زردشت) و سه (خیابان‌های شرقی کیانپارس و کوی سیدخلف) نیز به ترتیب رتبه‌های سوم و چهارم را ازنظر تمامی شاخص‌های سرزندگی شهری (اجتماعی، اقتصادی و کالبدی- فضایی) به خود اختصاص داده‌اند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The comparative assessing of urban vitality status in neighborhoods Of region 2 Ahvaz metropolis

نویسنده English

Majid Goodarzi
Associate Professor of Geography and Urban Planning, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
چکیده English

The purpose of this study is Compretive assessing of urban vitality status in neighborhoods of region 2 Ahvaz metropolis. This research in terms of purpose is Applied-developmental and in terms of review method is Descriptive-analytical research and in terms of data collection methods is retail survey research. Statistical community of this study Composed All citizen’s resident in the four districts of the region 4 in Ahvaz city, their number is 107274 people. Sample size was determined Using the Cochran's formula is 382 people, which selected by stratified random sampling method. Data analysis done in two levels of descriptive and inferential statistics Using one-sample t-test and one-way Anova and by SPSS software. The results of one-sample t-test show that: Average social index of urban vitality has been 3.37 and Average economic and physical-spatial indicators respectively equal to 2.88 and 2.82. As a result, we can say that region 2 of Ahvaz city In terms of social indicator has been in relatively favorable condition and In terms of economic and physical-spatial indicators in relatively unfavorable condition. In the following the results of one-way Anova test show that: Between four areas in region 2 of Ahvaz city there is a significant difference In terms of having urban vitality indicators. Comparison Averages obtained showed, In terms of all urban vitality indicators, have earned District 1 (Including Kianabad and Western streets of Kianpars) and District 2 (Amaniyeh neighborhood), First and second ranks and District 4 (Including Kianshahr and Zardosht) and District 3 (Eastern streets of Kianpars and Seyed Khalf neighborhood), respectively Third and fourth ranks.

کلیدواژه‌ها English

urban vitality
social index
economic index
physical-spatial index
Ahvaz metropolis
1- احمدی مرند، نسترن و بلیلان اصل، لیدا (1394). بررسی اهمیت سرزندگی در کیفیت فضاهای شهری و عوامل مؤثر بر آن. کنفرانس بین‌المللی انسان، معماری، عمران و شهر، 25 خردادماه 1394، تبریز، صص. 7-1.
2- اسکوئی ارس، علی و حکیمی، هادی (1400). سنجش شاخص­های سرزندگی شهری در سکونتگاه­های غیررسمی مطالعه موردی: سیلاب قوشخانه تبریز. فصلنامه پژوهش­های جغرافیای برنامه­ریزی شهری، دوره 9، شماره 1، صص. 163-143.
3- آرین پور، شایا و موسایی جو، اکبر (1394). بررسی عوامل مؤثر بر سرزندگی فضاهای شهری با رویکرد پایداری شهری (مطالعه موردی: شهر اهواز). کنفرانس ملی مهندسی معماری، عمران و توسعه کالبدی، 3 اردیبهشت­ماه 1394، کوهدشت، صص. 10-1.
4- شهرداری اهواز (1402). آمارنامه کلانشهر اهواز. معاونت برنامه­ریزی و توسعه سرمایه انسانی شهرداری اهواز.
5- حبیبی، کیومرث؛ نسترن، مهین و محمدی، مهرداد (1395). سنجش و ارزیابی سرزندگی فضاهای عمومی شهری و نقش آن در ارتقای کیفیت زندگی جوانان موردشناسی: خیابان نظر شرقی شهر اصفهان. فصلنامه جغرافیا و آمایش شهری، سال 6، شماره 19، صص. 180-161.
6- حسین زاده، رباب و صفرعلی زاده، اسماعیل (1399). سنجش و ارزیابی وضعیت مؤلفه­های سرزندگی شهری از منظر شهروندان مطالعه موردی: شهر ارومیه. فصلنامه پژوهش و برنامه­ریزی شهری، سال 11، شماره 42، صص. 164-153.
7- خزاعی­نژاد، فروغ. (1394). تحلیل زیست­پذیری در بخش مرکزی شهر تهران موردپژوهش: محله‌های منطقه 12. رساله دکترا جغرافیا و برنامه­ریزی شهری. به راهنمایی سیمین تولایی، دانشکده علوم زمین. دانشگاه خوارزمی تهران.
8- رحیمی، لیلا و جعفری، فیروز (1396). بررسی تطبیقی سرزندگی در فضاهای تجاری تاریخی و مدرن شهر تبریز مطالعه موردی: بازار تاریخی و برج بلور تبریز. فصلنامه برنامه­ریزی فضایی (جغرافیا)، سال 7، شماره 4، صص. 56-41.
9- ستاری فرد، شهرام (1394). بررسی نقش مراکز مذهبی در افزایش سرزندگی شهرهای معاصر، مطالعه موردی: محدوده امامزاده صالح تجریش تهران. فصلنامه مدیریت شهری، دوره 14، شماره 40، صص. 157-141.
10- سلیمانی راد، معصومه. (1399). سنجش سرزندگی محلات شهری و راهبردهای ارتقاء آن مطالعه موردی: محله باقرآباد شهر رشت. پایان‌نامه کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه­ریزی شهری. به راهنمایی اصغر شکرگزار، دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه گیلان.
11- شمس‌الدینی، علی و نصیبی، ساسان (1398). نقش و جایگاه چیدمان مبلمان شهری در شادابی و سرزندگی فضاهای شهری (مطالعه موردی: مناطق 11 گانه شهرداری شیراز). فصلنامه پژوهش و برنامه­ریزی شهری، سال 10، شماره 37، صص. 96-83.
12- صمدی تودار، فواد. (1394). تبیین نقش کیفیت کالبدی در سرزندگی اقتصادی سکونتگاه­های روستایی با تأکید بر فضای کارآفرینی مطالعة موردی: دهستان خاومیرآباد شهرستان مریوان. پایان نامة کارشناسی ارشد، جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی. به راهنمایی بهروز محمدی یگانه، دانشکدة علوم انسانی. دانشگاه زنجان.
13- صیامی، قدیر؛ اختری تکله، اکرم و خانی­زاده، محمد (1394). سنجش معیارهای سرزندگی اقتصادی بازارهای تاریخی ایران با رویکرد بازآفرینی مطالعه موردی: بازار تاریخی قزوین. فصلنامه آمایش محیط، شماره 34، صص. 26-1.
14- عارف حسینی، سید علی؛ پناهی، علی؛ آذر، علی و ولی­زاده، رضا (1400). سنجش و ارزیابی ابعاد سرزندگی در انواع فضاهای عمومی کلانشهر تبریز. فصلنامه مطالعات جامعه­شناسی، سال 13، شماره 52، صص. 91-65.
15- عامری سیاهویی، حمیدرضا و مرادی، صدیقه (1400). بررسی عوامل مؤثر بر ایجاد سرزندگی در فضاهای شهری نمونه موردی: بلوار طاقبستان کرمانشاه. فصلنامه شهرسازی ایران، دوره 4، شماره 7، صص. 238-150.
16- فرازمند، راحله و صحی زاده، مهشید (1392). بررسى و تحلیل مؤلفه‌های تأثیرگذار بر سرزندگى از دیدگاه تعاملات اجتماعى در ارزیابى عملکرد فضاهاى عمومى شهرى نمونه مطالعاتى: محدوده‌ی پارکینگ شهردارى کرمانشاه. فصلنامه پژوهش­های شهری هفت حصار، سال 2، شماره 6، صص. 42-29.
17- محمدی، مریم (1394). سنجش سرزندگی در فضاهای شهری و ارائه راهکار (حدفاصل میدان تجریش و میدان قدس). نشریه دانش شهر، شماره 328، مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران، صص. 82-1.
18- محمودزاده، مرتضی؛ محمدی سردارآباد، اسماعیل و واحدی، مهدی (1397). سرزندگی و نشاط در محله‌های شهری مطالعه موردی: محله‌های شهر همدان. کنفرانس عمران، معماری و شهرسازی کشورهای جهان اسلام، 20 اردیبهشت ماه 1397، تبریز، صص. 19-1.
19- مقصود، مهرنوش و ذاکرحقیقی، کیانوش (1398). سنجش میزان سرزندگی در چهارراه ولی‌عصر شهر تهران بر مبنای تحلیل الگوهای فعالیتی موجود در آن. نشریه باغ نظر، دوره 16، شماره 71، صص. 18-5.
20- میکائیلی هاچه سو، گلناز و آذر، علی (1396). بررسی و ارزیابی تطبیقی سرزندگی شهری در محله­های اختصاصی و محلات سنتی با رویکرد توسعه پایدار در جغرافیا: مطالعه موردی کلان‌شهر تبریز. فصلنامه جغرافیا (برنامه­ریزی منطقه­ای)، سال 7، شماره 4، صص. 284-269.
21- نهاوندی، الهام (1399)، بازخوانی فرهنگی مفهوم سرزندگی در شهرهای ایرانی، فصلنامه هنر و تمدن شرق، سال 8، شماره 28، صص. 52-41.
 
22- Alcock, Ian., White, Mathew., Cherrie, Mark., Wheeler, Benedict., Taylor, Jonathon., McInnes, Rachel., Kampe, Otte Im Kampe., Vardoulakis, Sotiris., Sarran, Christophe., Soyiri, Ireneous., & Fleming, Lora. (2017). Land cover and air pollution are associated with asthma hospitalisations: A cross-sectional study. Environ Int, Vol. 109, pp. 29-41.
23- Chen, Ziyu., Dong, Binzizi., Pei, Qing., & Zhang, Zhonghao. (2022). the impacts of urban vitality and urban density on innovation: Evidence from China’s Greater Bay Area. Habitat International, Vol.119.
24- Fang, Chuanglin., He, Sanwei., & Wang, Lei. (2021). Spatial Characterization of Urban Vitality and the Association with Various Street Network Metrics from the Multi-Scalar Perspective. Frontiers in Public Health, Vol. 9, pp. 1-13.
25- Garau, Chiara., & Annunziata, Alfonso. (2022). A method for assessing the vitality potential of urban areas. The case study of the Metropolitan City of Cagliari, Italy. Territory and Architecture, Vol. 9, No. 7, pp. 1-23.
26- Liu, Shaojun., Zhang, Ling., & Long, Yi. (2019). Urban Vitality Area Identification and Pattern Analysis from the Perspective of Time and Space Fusion. Sustainability, Vol. 11, No. 15, pp. 1-27.
27- Lu, Shiwei., Shi, Chaoyang., & Yang, Xang. (2019). Impacts of Built Environment on Urban Vitality: Regression Analyses of Beijing and Chengdu, China. International Journal of Environmental Research and Public Health, Vol. 16, No. 23.
28- Mouratidis, Kostas., & Poortinga, Wouter. (2020). Built environment, urban vitality and social cohesion: Do vibrant neighborhoods foster strong communities. Landscape and Urban Planning, Vol. 204.
29- Wang, Xin., Hui, Eddie., Choguill, Charles., & Jia, Sheng. (2015). The new urbanization policy in China: Which way forward. Habitat International, Vol. 47, pp. 279–284.
30- Wu, Lingfei., Wang, Dashun., & Evans, James. (2019). Large teams develop and small teams disrupt science and technology. Nature, Vol. 566, pp. 378–382.
31- Xia, Chang., Yeh, Anthony., & Zhang, Anqi. (2020). Analyzing spatial relationships between urban Land use intensity and urban vitality at street block level: A case study of five Chinese Megacities. Landscape and Urban Planning, Vol. 193.
32- Zeng, Peng., Wei, Ming., & Liu, Xiaoyang. (2020). Investigating the Spatiotemporal Dynamics of Urban Vitality Using Bicycle-Sharing Data. Sustainability, Vol. 12, No. 5.
دوره 7، شماره 1 - شماره پیاپی 25
تابستان 1403
صفحه 593-608

  • تاریخ دریافت 22 خرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 07 شهریور 1403
  • تاریخ پذیرش 06 تیر 1403