جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

تاثیرات حاشیه نشینی و پیامدهای آن بر ابعاد اقتصادی؛ اجتماعی-فرهنگی و کالبدی-خدماتی (مورد مطالعه: شهر شیروان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری،دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایران.
2 دانشجوی دکترای جغرافیا وبرنامه ریزی شهری ،دانشگاه آزاد، شیروان،ایران.
چکیده
حاشیه‌نشینی شهری در اثر گسترش نا به سامان و بی‌رویه شهرها با روندی سریع و بی‌برنامه به وجود می‌آید. این موضوع یکی از مشکلات شهرنشینی جهان سوم در دوران معاصر است. هدف از این پژوهش بررسی تاثیرات حاشیه نشینی و پیامدهای آن بر ابعاد اقتصادی؛ اجتماعی-فرهنگی و کالبدی-خدماتی در شهر شیروان است. پژوهش حاضر بر حسب نوع داده های مورد استفاده، کمی؛ بر اساس نتیجه، پژوهشی توسعه ای و بر اساس مدت زمان گردآوری داده ها، مقطعی محسوب می شود. جامعه آماری پژوهش، جمعیت حاشیه نشین شهر شیروان در چهار منطقه مختلف بوده است که از این میان 250 نفر به عنوان حجم نمونه انتخاب شده اند. روش نمونه گیری، خوشه ای چندمرحله ای و ابزار تحقیق نیز پرسشنامه محقق ساخته بوده است. تجزیه‌ و تحلیل‌ داده‌های‌ این‌ مطالعه‌ در دو سطح‌ آمار توصیفی‌ و آمار استنباطی‌ صورت گرفته‌ است، بدین صورت که از آزمون‌های تی تک نمونه‌ای در نرم‌افـزار SPSS استفاده شده است. نتایج از دید ساکنان شهر شیروان نشان داد که، میزان حاشیه نشینی بر بعد اجتماعی-فرهنگی با میانگین 3.6 و بعد اقتصادی با میانگین 3.48 بالاترین تاثیر و سپس بر بعد کالبدی-خدماتی با میانگین 2.98 کمترین تاثیر را داشته است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The effects of marginalization and its consequences on economic dimensions; Socio-cultural and physical-service(Study case: Shirvan city)

نویسندگان English

Ramzan Ali Naderi Mayvan 1
Zahra norouzi 2
Azadeh rezaeenasab 2
mohammad hosein naderi 2
1 Assistant Professor, Department of Geography and Urban Planning, Kausar Bojnoord University, Bojnoord, Iran.
2 PhD student in geography and urban planning, Azad University, Shirvan, Iran
چکیده English

Urban marginalization occurs as a result of the irregular and unplanned expansion of cities with a rapid and unplanned process. This issue is one of the problems of Third World urbanization in the contemporary era. The purpose of this research is to investigate the effects of marginalization and its consequences on economic dimensions; social-cultural and physical-service in Shirvan city. According to the type of data used, the present research is quantitative; Based on the result, it is considered a developmental research, and based on the duration of data collection, it is cross-sectional. The statistical population of the research was the marginal population of Shirvan city in four different areas, out of which 250 people were selected as the sample size. The sampling method was a multi-stage cluster and the research tool was a researcher-made questionnaire. The data analysis of this study has been done at two levels of descriptive statistics and inferential statistics, so that sample t-test tests have been used in SPSS software. The results showed that the marginalization rate had the highest impact on the social-cultural dimension with an average of 3.6 and the economic dimension with an average of 3.48 and then on the physical-service dimension with an average of 2.98.

کلیدواژه‌ها English

marginalization
economic dimensions
social-cultural dimensions
physical-service dimensions
ایمان پور، محمودرضا، شمس الدینی، علی؛سرور، رحیم. (1401). شناسایی و تحلیل پیشران‌های کلیدی مؤثر بر اسکان غیررسمی در شهر بجنورد. فصلنامه شهر پایدار، 5(2)،صص: 57-74.
آقاجانی، نصرالله و عوض پور کشکولی، علی. (1400). جامع نگری در تبیین عوامل و راه حل‌ها در مسئله حاشیه‌نشینی. دوفصلنامه مطالعات اسلامی آسیب های اجتماعی، 3(1)، صص:  207-228.
حاتمی نژاد، حسین، موسوی، محمد حسین، حاجیان حسین آبادی، محمد، زرافشان، محمد رضا، یوسفی، وحید. (1397). بررسی علل شکل‌گیری اسکان غیررسمی (مطالعه موردی: محله کوی زینبیه شهر پاکدشت). جغرافیا و مطالعات شهری و منطقه‌ای، 7(25)، صص:  73-86.
رستمی، روح الله، موسوی، سید یعقوب، قدیمی، بهرام، میرزایی، خلیل. (1400). تبیین عوامل مؤثر بر میزان زیست پذیری شهری مطالعه موردی: شهر ایلام. فصلنامه شهر پایدار، 4(2)، صص:  107-124.
سیدحسین زاده یزدی،سعید  و علی یعقوبی.(1399).  بررسی علل و پیامدهای حاشیه نشینی در کلان شهرهای کشور (بررسی موردی: حاشیه نشینی در کلان شهر مشهد).راهبرد توسعه، 16(4)، صص:  32-66.
شاطریان، محسن، حیدری سورشجانی، رسول؛ دولتیاریان، کامران. (1399). مدل‌ یابی و تأثیر ابعاد اجتماعی حاشیه نشینی بر وقوع جرم (مطالعه موردی: مناطق حاشیه‌نشین شهر کاشان). مطالعات برنامه ریزی سکونتگاه های انسانی، 15(1)، صص:  245-265.
طاهرطلوع دل، محمدصادق، زارع، مرضیه، و سادات، سیده اشرف. (1400). بررسی چالش ناپایداری اجتماعی در اسکان غیررسمی مبتنی بر شاخص های توسعه پایدار شهری. جغرافیا و مطالعات محیطی، 10(38 )، صص:  77-94.
فولادیان، مجید، و رضایی بحرآباد، حسن. (1398). نگاهی به آسیب های اجتماعی و جرائم در حاشیه شهر مشهد و بررسی عوامل تسهیل کننده آن. جامعه شناسی مسائل اجتماعی ایران، 8(1 )،81 صص: -107.
کریم زاده، حسین، خالقی، عقیل، و ولائی، محمد. (1398). آسیب شناسی اجتماعی حاشیه نشینی کلانشهر تبریز با رویکرد توانمندسازی. توسعه فضاهای پیراشهری، 1(2 )، صص:  15-34.
کریمی، نسیم. (1402). واکاوی سیاست تقنینی ایران در خصوص حاشیه نشینی. فصلنامه تمدن حقوقی، 6(15)، صص: 289-302.
محمدی، مهلا، اکبری، حسین؛ فولادیان, مجید. (1402). ادراک ساکنین متن شهر از حاشیه‌نشینان؛ استراتژی‌های مواجهه ساکنین مناطق برخوردار شهر مشهد با حاشیه‌نشینی. پژوهش های جامعه شناسی معاصر (علمی - پژوهشی)، 12(22)، صص:  205-238.
هادی، الهام و هادی،الناز(1397). بررسی روند و عوامل مؤثر در گسترش حاشیه نشینی در کلانشهر تبریز، جغرافیا و روابط انسانی،1(2)، صص:  633-649.
Baye, F., Wegayehu, F., & Mulugeta, S. (2020). Drivers of informal settlements at the periurban areas of Woldia: Assessment on the demographic and socio-economic trigger factors. Land Use Policy, 95, 104573.
Pigawati, B., Yuliastuti, N., & Mardiansjah, F.H. (2018). The Settlements Growth in Mijen District, Suburb of Semarang. IOP Conf. Ser.: Earth Environ. Sci, 123, 1-12.
Melore, T.W. & Nel, V. (2020). Resilience of informal settlements to climate change in the mountainous areas of Konso, Ethiopia and QwaQwa, South Africa. Jàmbá: Journal of Disaster Risk Studies 12(1), a778.
Pino, A., & Hormazábal, N. (2016). Informal settlements: Reinterpreting rural imaginary in urban areas: The case of Valparaiso's ravines. Habitat International53, 534-545.‏
Shaw, C. R. (2017). The Baby Bandhouse. In Sociological Methods (pp. 429-435). Routledge.‏
Ezeh, A.; Oyebode, O.; Satterthwaite, D.; Chen, Y. F.; Ndugwa, R.; Sartori, J.; Mberu, B.; Melendez-Torres, G. J.; Haregu, T.; Watson, S. I.; Caiaffa, W.; Capon, A. & Lilford, R. J., (2017). “The history, geography, and sociology of slums and the health problems of people who live in slums”. Lancet (London, England), 389(10068): 547–558.
Panday, P. K., (2020). “Formation of slums and slums upgrading initiatives in Bangladesh”. In: The face of urbanization and urban poverty in Bangladesh (pp. 57-85). Palgrave Macmillan, Singapore.

  • تاریخ دریافت 16 اردیبهشت 1403
  • تاریخ بازنگری 26 خرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 24 تیر 1403