جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

پهنه‌بندی خطر وقوع زمین‌لغزش در حوضه‌ی آبخیز نوران‌چای با استفاده از مدل ANP

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 *، استاد گروه جغرافیای طبیعی(گرایش ژئومورفولوژی)، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد ژئومورفولوژی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل
3 دانشجوی دکترای تخصصی ژئومورفولوژی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل
چکیده
حوضه‌ی نوران‌چای به علت دارا بودن شرایط آب و هوایی و توپوگرافیکی و لیتولوژیکی از جمله مناطق مستعد وقوع زمین‌لغزش می‌باشد، به همین علت تحقیق در مورد پهنه‌بندی خطر وقوع زمین‌لغزش در این ناحیه ضروری به نظر می‌رسد. هدف از این پژوهش، شناسایی عوامل مؤثر در وقوع زمین‌لغزش در حوضه‌ی نوران‌چای، تهیه نقشه‌ی پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش به منظور شناسایی مناطق حساس و دارای پتانسیل خطر بالای زمین‌لغزش در حوضه‌ی مورد مطالعه با استفاده از روش ANP می‌باشد. در این پژوهش از روش‌های کتابخانه‌ای و مدل ANP استفاده شده است. نخست عوامل مؤثر در وقوع زمین‌لغزش در منطقه مشخص شده، سپس ماتریس‌های موزون، محدود و ناموزون برای این معیارها ترسیم گردیده و در محیط GIS پهنه‌بندی خطر وقوع زمین‌لغزش انجام گرفت. نتایج به دست آمده نشان می‌دهد که شرایط آب و هوایی (بارش)، جهات شیب و خاک دارای بیش‌ترین ضریب اهمیت هستند. همچنین منطقه از لحاظ خطر وقوع زمین‌لغزش در حد متوسط قرار دارد و 57/15% (برابر با 36/2062 هکتار) از کل مساحت حوضه‌ی مورد مطالعه با خطر خیلی زیاد برای وقوع زمین‌لغزش برآورد شده است. و راهکاری که ارائه می‌شود جلوگیری از فعالیت‌های عمرانی در محدوده‌ی با حساسیت متوسط تا خیلی زیاد می‌باشد. طبق نتایج حاصله از این پژوهش، استفاده از فنون تحلیل چندمعیاره علاوه بر افزایش دقت، سبب افزایش سرعت انجام کار، تنوع و کیفیت بهتر ارائه‌ی نتیجه می‌گردد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Landslide risk zoning in Nuranchai watershed using ANP model

نویسندگان English

Mousa Abedini 1
Fariba Azadi 2
tayebe babaei olam 3
1 Professor, Department of physical Geography, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabili, Iran
2 MS in Geomorphology, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili,
3 Physical Geography university of Mohaghegh ardabili
چکیده English

Noranchai basin due to having the weather and topographical and lithological conditions, is one of the prone areas of earthquake. For this reason, it seems necessary to search about the zoning the earthquake occurrence hazard in this area. The purpose of this research is identification of effective factors in occurrence of earthquake in Noranchai basin, mapping the earthquake hazard zoning in order to identification of sensitive and with high earthquake hazard potential areas in studied basin by using the ANP model. In this research, it is used from the library methods and ANP model. First the effective factors were determined in occurrence of earthquake in the zone, then weighted, limited and inharmonious matrices were drawn for this criteria and zoning the earthquake occurrence hazard fulfilled in GIS. The gained results shows that weather condition (rainfall), slop and soil directions have the most important factor. Also , the area places in the extent of moderate from the viewpoint of earthquake occurrence hazard and 10.57 % of the total area of studied basin was estimated with high hazard for earthquake occurrence and one of the presented solutions is prohibition of construction activities in range of moderate to high sensitivity. According to the results gained from this research, using of multi-criteria analysis methods causes the works do faster and results present with better quality

کلیدواژه‌ها English

Zoning
Landslide
Geographical Information System
Noranchai Basin
ANP Model
امیر‌احمدی، ابوالقاسم.، شکاری بادی، علی.، معتمدی‌راد، محمد.، بینقی، مریم. (1394). پهنه­بندی خطر زمین­لغزش با استفاده از مدل ANP (مطالعه موردی: حوضه پیوه­ژن دامنه جنوبی بینالود)، پژوهش­های ژئومورفولوژی کمی، سال چهارم، شماره 3، صص 214-230.  20.1001.1.22519424.1394.4.3.15.2
خالدی، شهریار.، درفشی، خه­بات.، مهرجونژاد، اکبر.، قره­چاهی، سعیده.، خالدی، شاهین. (1391). ارزیابی عامل­های مؤثر در رویداد زمین­لغزش و پهنه­بندی آن با استفاده از مدل رگرسیون لجستیک در محیط GIS (مطالعه­ی موردی حوضه­ی آبخیز طالقان)، مجله جغرافیا و مخاطرات محیطی، شماره­ی اول. صص 65-82.
رفاهی، حسینقلی. (1388). فرسایش آبی و کنترل آن، چاپ ششم، دانشگاه تهران.
رنجبر، محسن.، معمارافتخاری، محمد. (1391). پهنه­بندی پدیده­ی لغزش با استفاده از روش LNRF در جاده­ی هراز از امامزاده هاشم تا لاریجان، فصلنامه­ی علمی-پژوهشی انجمن جغرافیای ایران، سال دهم، دوره­ی جدید، شماره­ی 33.
https://www.magiran.com/p1030717 d
سرور، جلیل­الدین.، ایلدرمی، علی‌رضا.، روزبهانی، حبیبه. (1388). پهنه­بندی حرکات توده­ای با استفاده از مدل LNRF(مطالعه­ی موردی حوضه­ی سد کلان ملایر)، آمایش محیط، دوره 2، شماره 5، صص 1-21.
صداقت، محمود.، معماریان، حسین. (1381). زمین­شناسی فیزیکی، چاپ چهارم، دانشگاه پیام نور، جلد 1.
طولابی، سوسن.، عابدینی، موسی. (1395). پهنه­بندی خطر وقوع زمین­لغزش حوضه نوژیان با مدل­های همپوشانی فازی و AHP، مجله علوم و مهندسی آبخیز‌داری ایران، سال دهم، شماره 34، صص 93-103.
موسی عابدینی، محمد حسین فتحی و شهرام روستایی.(1397). شناسایی و پهنه­بندی مناطق مستعد زمین لغزش با استفاده از روش شئی گرا و تئوری احتمالات شرطی (قضیه بیز) مطالعه موردی (کرانه جنوبی حوضه آبریز اهر­چای از روستای نصیر آباد تا سد ستارخان)، مجله فضای جغرافیایی اهر. شماره 64 ،زمستان، صص  40-21.
عابدینی، موسی و الناز پیروزی(1398). پهنه­بندی خطر زمین لغزش با استفاده از تلفیق روش های Hot Spot، ANP و WlC (مطالعه موردی: شهرستان خلخال). جغرافیا و مخاطرات محیطی. دروه 8  شماره 4 و پیاپی 32.صص 36-19.
قاطع، ناصر.، ملک‌زاده دیلمقانی، توحید.، پور‌قاسمی، الهامه. (1402). پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای (مطالعه موردی: حوضه آبخیز بالها‌رود شهرستان گرمی)، جغرافیا و روابط انسانی، دوره 6، شماره 3، صص 164-145. 10.22034/GAHR.2023.394638.1860
کردوانی، پرویز. (1389). حفاظت خاک، چاپ دهم، دانشگاه تهران.
کرم، امیر.، تورانی، مریم. (1392). پهنه­بندی استعداد اراضی نسبت به وقوع لغزش با استفاده از روش­های رگرسیون خطی و فرایند تحلیل سلسله­مراتبی مطالعه­ی موردی: محور هراز از رودهن تا رینه، نشریه­ی تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال سیزدهم، شماره­ی 28.صص 190 -176
لجم‌اورک، مرتضی.، پیری، زهرا. (1402). پهنه‌بندی خطر وقوع زمین‌لغزش با استفاده از مدل تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) و فن GIS (مطالعه موردی: شهرستان باغملک)، جغرافیا و مخاطرات محیطی، سال دوازدهم، شماره 47، صص 193-215.  10.22067/GEOEH.2022.77009.1239
معزز، سمیه.، روستایی، شهرام.، رحیم‌پور، توحید. (1398). پهنه­بندی خطر وقوع زمین لغزش در حوضه آبریز نهندچای با استفاده از مدل ANP و تکنیک GIS، پژوهش های ژئومورفولوژی کمی، دوره 8، شماره 2، صص 23-37.
یمانی، مجبتی.، احمدآبادی، علی.، زارع، غلامرضا. (1391). به کارگیری الگوریتم ماشین­های پشتیبان­بردار در پهنه­بندی خطر وقوع زمین­لغزش (مطالعه­ی موردی: حوضه­ی آبریز درکه)، جغرافیا و مخاطرات محیطی، شماره­ی سوم. صص 125-142.
Abedini, M., Tulabi, S., 2018. Assessing LNRF, FR, and AHP models in landslide susceptibility mapping index: a comparative study of Nojian watershed in Lorestan province, Iran, Environmental Earth Sience, vol 77:405.pp1-13. https://doi.org/10.1007/s12665-018-7524-1
Abedini, M., Ghasemyan, B., Rezaei Mogaddam M. H.,  2017. Landslide susceptibility mapping in Bijar city, Kurdistan Province, Iran: a comparative study by logistic regression and AHP models, Environmental Earth Sience  ,vol  76  pp. DOI:  10.1007/s12665-017-6502-3
Burkard D.M.B,R and Kostaschuk. 1997. pattern and controls of Gully Growth along the shoreline of Lake Huron. Earth processes and Land forms. 22: 201-911.
Jena, R., Pradhan, B. 2020. Integrated ANN-cross-validation and AHP-TOPSIS model to improve earthquake risk assessment. International Journal of Disaster Risk Reduction, Volume 50, https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2020.101723.
Lamarche, J.L, 2001. Effects of forest roads on floods flows in the Descutes river, washinton. Earth processes and Land forms. 26: 115-134.
 Li, R., Huang, S., Dou, H. 2023. Dynamic Risk Assessment of Landslide Hazard for Large-Scale Photovoltaic Power Plants under Extreme Rainfall Conditions. Water, 15(15): 2832:https://doi.org/10.3390/w15152832.
Lyu, H.M., Yin, Zh.Y., 2023. An improved MCDM combined with GIS for risk assessment of multi-hazards in Hong Kong. Sustainable Cities and Society, Volume 91: https://doi.org/10.1016/j.scs.2023.104427.
Saaty, T. L. 1999, "Fundamentals of the Analytic Network Process", Proceedings of ISAHP 1999, Kobe, Japan. 1-14.
Saleem, J., Ahmad, Sh.S., Butt, A. 2020. Hazard risk assessment of landslide-prone sub-Himalayan region by employing geospatial modeling approach. Natural Hazards, 102: 1497–1514.
Swetha, T.V., Gopinath, G. 2020. Landslides susceptibility assessment by analytical network process: a case study for Kuttiyadi river basin (Western Ghats, southern India). SN Applied Sciences, 2:1776: https://doi.org/10.1007/s42452-020-03574-5.
Yang, X., Hao, Zh., Liu, K., Tao, Zh., Shi, G. 2023. An Improved Unascertained Measure-Set Pair Analysis Model Based on Fuzzy AHP and Entropy for Landslide Susceptibility Zonation Mapping. Sustainability, 15(7), 6205: https://doi.org/10.3390/su15076205.
Zhao, H., Yao, L., Mei, G., Liu, T., Ning, Y. 2017. A Fuzzy Comprehensive Evaluation Method Based on AHP and Entropy for a Landslide Susceptibility Map, Entropy, 19(8), 396: https://doi.org/10.3390/e19080396.
Zhou, J., Tan, Sh., Li, J., Xu, J., Wang, Ch., Ye, H. 2023. Landslide Susceptibility Assessment Using the Analytic Hierarchy Process (AHP): A Case Study of a Construction Site for Photovoltaic Power Generation in Yunxian County, Southwest China. Sustainability, 15(6), 5281: https://doi.org/10.3390/su15065281.

  • تاریخ دریافت 23 اسفند 1402
  • تاریخ بازنگری 13 تیر 1404
  • تاریخ پذیرش 18 مرداد 1403