جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

نقش اقلیم بر معماری بومی (مطالعه موردی خانه های تاریخی عصر قاجار رشت)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار و عضو هیئت علمی گروه باستان شناسی دانشگاه محقق اردبیلی، دانشکده علوم اجتماعی، اردبیل، ایران
2 دانشگاه
10.22034/gahr.2024.472598.2230
چکیده
در شکل‌گیری معماری هر دوره از ادوار تاریخی ایران، علاوه بر عواملی همچون مذهب، اقتصاد، فرهنگ و... ، جغرافیا و اقلیم نیز به نوبه خود تاثیری مستقیم در سبک‌ها و ویژگی‌های آن دارد. این تاثیرات در خانه‌های تاریخی نیز خود را نمایان‌گر می‌سازد و باید گفت که دو مقوله معماری و طبیعت (ویژگی‌های جغرافیایی و اقلیم منطقه) در ارتباط کامل با یکدیگر قرار دارند و آنها را می‌توان امری جدایی‌ناپذیر از یکدیگر به شمار آورد. پژوهش حاضر که مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای و بررسی‌های میدانی است، به منظور تبیین و شناسایی عناصر معماری متاثر از اقلیم و جغرافیای منطقه شمال ایران بر خانه‌های تاریخی دوره قاجار شهرستان رشت به انجام رسیده است و در این راستا اهداف زیر را دنبال می‌کند:

1. معماری، ویژگی‌های هنری و پلان ساختارهای معماری خانه‌های تاریخی رشد چگونه است؟

2. آب و هوا، اقلیم و ویژگی‌های جغرافایی منطقه، تا چه اندازه در نمود عناصر معماری هماهنگ با این فاکتورها تاثیرگذار بوده است؟

مطالعات صرت گرفته نشان می‌دهد که خانه‌های تاریخی دوره قاجار در رشت متناسب با ویژگی‌های معماری بومی منطقه و همچنین متناسب با وضعیت اقلیم موجود در منطقه پی‌ریزی گشته و از اصول معماری متناسب با آن پیروی می‌کنند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The role of climate on native architecture (Study of historical houses of the Qajar era of Rasht)

نویسندگان English

habib shahbazi shiran 1
Matineh Rostamipour 2
1 Associate Professor and Faculty Member of the Archeology Department of Mohaghegh Ardabili University, Faculty of Social Sciences, Ardabil, Iran
2 University
چکیده English

In the formation of the architecture of each historical period of Iran, in addition to factors such as religion, economy, culture, and etc; geography and climate also have a direct effect on its styles and characteristics. These influences also show themselves in historical houses and it should be said that the two categories of architecture and nature (geographical features and climate of the region) are in complete relation with each other and they cannot be separated from each other. The current research is based on library studies and field investigations, which were carried out in order to identify the architectural elements affected by the climate and geography of the northern region of Iran on the historical houses of the Qajar period in Rasht city And in this regard, it pursues the following goals:

1. What is the architecture, artistic features and architectural plan of historical houses in Rasht?

2. To what extent has the weather, climate and geographical features of the region influenced the architectural elements in harmony with these factors?

The studies conducted show that the historical houses of the Qajar period in Rasht were built in accordance with the local architectural features of the region and also in accordance with the climate in the region and follow the principles of architecture.

کلیدواژه‌ها English

climate
native architecture
north of Iran
Rasht
Qajar historical houses
بهشتی، سیدمحمد (1395). خانه (از آغاز پهلوی اول تا دهه چهل شمسی). مطالعات معماری ایران، شماره 10، ص 229 242
بهنام، مهسا (1403). بازشناخت مولفه­های فرهنگ و هویت در معماری بومی؛ نمونه موردی: جزیره کیش. مجله جغرافیا و روابط انسانی، دوره 7، شماره 1، ص 333 - 357
پوردیهیمی، شهرام و گرجی مهلبانی، یوسف (1326). روشهای طراحی معماری اقلیمی. مجله هنر پژوه، دوره 2 شماره 3، ص 2-20
جانسون، وارن و حبیبی نوخندان، مجید (1376). اقلیم و معماری (با تاکید بر معماری سنتی خاورمیانه). مجله تحقیقات جغرافیایی، شماره 46، ص 152 159.
حسنی مهر، صدیقه (1389). بررسی ساختار سکونت­گاه روستایی در رابطه با عوامل مهم جغرافیایی در روستاهای آستارا. فصلنامه جغرافیای طبیعی، سال سوم، شماره 9، ص 47 32.
دیبا، داراب و یقینی، شهریار (1372). تحلیل و بررسی معماری بومی گیلان. مجله معماری و شهرسازی- دوره چهارم، شماره 24، ص 16ـ6
زادفلاح، فاطمه؛ بقائی، عبداله؛ کرمی، عاطفه؛ ملاسرایی، سیدمصطفی؛ پیل­چشم، محسن؛ شمسایی، نوید (1396). انعکاس الگوهای معماری پایدار بومی در خانه های رشت با رویکرد فرم و اقلیم (نمونه­های موردی: خانه سمیعی، ابریشمی، قدیریان و آوانسیان). پنجمین کنفرانس ملی پژوهش­های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و مدیریت شهری، تهران، دانشگاه خواجه نصیر طوسی، ص 1 - 15
گرجی مهلبانی، یوسف و دانشور، کیمیا (1389). تاثیر اقلیم بر شکل­گیری عناصر معماری سنتی گیلان. مجله آرمانشهر، شماره 4، ص 135 145
گرجی مهلبانی، یوسف و یاران، علی (1329). راهکارهای معماری پایدار گیلان به همراه قیاس با معماری ژاپن. نشریه هنرهای زیبا، معماری و شهرسازی، شماره 41 ، ص 54-43.
معماریان، غلامحسین (1387). آشنایی با معماری مسکونی ایرانی گونه­شناسی برونگرا. تهران: موسسه فرهنگی سروش دانش.
مولوی، مهرناز و محبوب، نرجس (1325).  بررسی مؤلفه های هویتی شهر رشت. سازمان نظام مهندسی ساختمان گیلان، فن و هنر، شماره 51، ص 12- 17
مینورسکی، ولادیمیر (1387). عوامل جغرافیایی در هنر ایرانی، ترجمه داود طبایی. مجله گلستان هنر، شماره 14، ص 99 118.

  • تاریخ دریافت 19 مرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 06 شهریور 1403
  • تاریخ پذیرش 22 مهر 1403