جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

سنجش معیارهای کالبدی کیفیت زندگی و زیست شهروندان در فضاهای شهری (مطالعه موردی: شهر قم)

نوع مقاله : پایان نامه و رساله

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2 استاد گروه جغرافیا – برنامه‌ریزی شهری و روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
چکیده
زندگی موهبتی است که انسان‌ها در طول عمر خویش از آن بهره‌مند می‌شوند. قرن حاضر شاهد تغییرات چشمگیری در مورد دیدگاه آدمی نسبت به زندگی بوده است. در این قرن، تنها حفظ زندگی به شکل معمول مطلوب نبوده، بلکه ارتقای کیفیت زندگی در زمینه‌های متعدد، تلاش جوامع تلقی می شود. داشتن کیفیت زندگی مطلوب، همواره آرزوی بشر بوده و هست. کیفیت زندگی امروزه در زمره مهم‌ترین عواملی است که به عنوان یک سد در راه رشد و ترقی جوامع و سازمان‌ها وجود دارد. بنابراین باید با شناخت وضع کیفیت زندگی موجود و ریشه‌ها و علل وجودی آن ها، تصمیمات لازم را برای ارتقای آن اتخاذ نمود؛ در این راستا، هدف تحقیق حاضر بررسی بعد عینی و معیار‌های کالبدی کیفیت زندگی و زیست شهروندان در شهر قم و رتبه‌بندی مناطق شهر با دو معیار: «سرانه‌ی کاربری‌های هفت‌گانه‌ی پشتیبان سکونت» و «فاصله دسترسی به این کاربری‌ها» می‌باشد. این تحقیق از لحاظ هدف کاربردی و از جهت ماهیت، تحلیلی است. جامعه مورد بررسی در این پژوهش، مناطق هشت‌گانه شهر قم می باشد که برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از امکانات داده‌پردازی در محیط نرم‌افزارArcGIS ، فرایند تحلیل سلسله مراتبیAHP و اخذ نظرات کارشناسانه در فرایند مقایسه دوبدویی استفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد مناطق 1 و 7 و 4 به ترتیب دارای رتبه‌های 1 و 2و 3 و پایین‌ترین رتبه نیز مربوط به منطقه 8 است. مطابق نتایج تحقیق، ایجاد خدمات بیشتر، بخصوص جانمائی مناسب کاربری‌ها به‌منظور سهولت دسترسی ساکنان به خدمات پشتیبان سکونت ازجمله درمانی، آموزشی، مذهبی، فرهنگی، تجاری، ورزشی، پارک و فضای سبز می‌تواند باعث کاهش مشکلات شهروندان، افزایش سطح رضایت‌مندی و ارتقای کیفیت زندگی آنان گردد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Measuring the physical criteria of the quality of life and life of citizens in urban spaces (Case study: Qom city)

نویسندگان English

rahman babakhani 1
ata Gaffari Ghiandeh 2
Alireza mohammadi 2
1 PhD student in Geography and Urban Planning, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili , Ardabil, Iran
2 Professor of Department of Geography - Urban and Rural Planning, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili , Ardabil, Iran
چکیده English

Life is a gift that people enjoy throughout their lifetime. The current century has seen significant changes in the way people view life. In this century, it is not only desirable to preserve life in the usual way, but to improve the quality of life in many fields is considered the effort of societies. Having a good quality of life has always been and is a human desire. Today, the quality of life is among the most important factors that exist as a barrier to the growth and development of societies and organizations. Therefore, by knowing the existing quality of life and its roots and causes, necessary decisions should be made to improve it; In this regard, the aim of the present research is to examine the objective dimension and physical criteria of the quality of life and lifestyle of the citizens in Qom city and to rank the city's regions with two criteria: "per capita of the seven uses that support residence" and " the access distance to these users. This research is applied in terms of purpose and analytical in nature. The community under investigation in this research is the eight regions of Qom city, where data processing facilities in ArcGIS software environment, AHP hierarchical analysis process and obtaining expert opinions in binary comparison process were used for data analysis. The findings show that regions 1, 7, and 4 have ranks 1, 2, and 3, respectively, and the lowest rank belongs to region 8. According to the results of the research, creating more services, especially suitable locations for users in order to facilitate residents' access to residential support services, including medical, educational, religious, cultural, commercial, sports, parks and green spaces, can reduce the problems of citizens, increase level of satisfaction and improvement of their quality of life.

کلیدواژه‌ها English

"Physical criteria"
"Residential support uses"
"Eight regions"
"Ranking"
"Qom city"
  • بحرینی، حسین . 1392 . فرآیند طراحی شهری، انتشارات دانشگاه تهران، تهران، 88.
  • پوراحمد، احمد؛ زیاری، کرامت اله؛ حاتمی نژاد، حسین؛ پارسا پشاه آبادی، شهرام .1397. «تبیین مفهوم و ویژگی های شهر هوشمند«، مجله باغ نظر، سال 15 ، شماره 58 ، تهران، صص 26-5.
  • توفیق، فیروز .1370. مجموعه مباحث و روش­های شهرسازی: مسکن(جلد2)، انتشارات مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران، تهران، 111.
  • رهنمایی، محمد تقی. 1369. مجموعه مباحث و روش­های شهرسازی، مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن، تهران، 54.
  • شاه حسینی، پروانه . 1396. جغرافیای شهری ایران، چاپ اول، انتشارات سمت، تهران،90-91.
  • شیعه، اسماعیل . 1396 . کارگاه برنامه ریزی شهری، انتشارات دانشگاه علم و صنعت، تهران، 149.
  • صبوری راد، رقیه . 1396. بررسی عوامل مؤثر در میزان تحقق پذیری طرح های توسعه شهری (مطالعه موردی: شهر قم)، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه پیام نور اصفهان، 2.
  • عزیزی ، محمد مهدی . 1383. تراکم در شهرسازی، انتشارات دانشگاه تهران ، تهران، 65 .
  • قاسمی درویش بقال، رقیه؛ دوست حسینی، محمد؛ زمانی، رضا؛ تابش بیگدیلو، بهروز . 1396. مدیریت فضا و ارتقاء کیفیت زندگی، انتشارات رهام اندیشه، چاپ اول، 40.
  • مهندسین مشاور امکو ایران . 1386. طرح ساختاری- راهبردی شهر قم، مرحله دوم، جلد1، 10-11.
  • مهندسین مشاور پرداراز . 1402. مطالعات بازنگری طرح جامع شهر قم، 193-194.
  • مهندسین مشاور خدمات مدیریت ایرانیان . 1395. شناخت کیفیت زندگی در شهر تهران، شهرداری تهران، انتشارات مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران.
  • همراهی، گلسا . 1400. تحول شکل شهرنشینی به نفع کودکان، کتابچه راهنما در باب برنامه ریزی شهری کودک مدار، انتشارات مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران، 79-73.
  • یزدانی، محمدحسن؛ فرزانه سادات زارنجی، ژیلا . 1402. رضایت­سنجی اقشار کم­درآمد شهری از کیفیت مؤلفه­های محیط مسکونی، جغرافیا و روابط انسانی، دوره 6، شماره 3، صص101-79 .
  • Lin W, Zhang L, Du L, Yang HL, Yang HL, Li J (2009). Quanti fi cation of land use/ land cover changes in pearl River Delta and its impact on regional climate in summe using numerical modeling. Reg Environ Change 9: 75-82.
  • Marans,R.W.(2015).Quality of urban life &environmental sustainability studies: Future
  • Mccrea,Rod,Walters,Peter.(2012).Impacts of Urban Consolidation on Urban Liveability: Comparing an Inner and Outer Suburb in Brisbane, Australia, Jurnal Housing,Vol.29,No.2,190.
  • Mostafa, A.M (2012). Quality of Life in Value Urban Area: Kasr Eline Street in Cairo. Procedia-Social and Behavioral Scienes, No.50, pp.254-270.
  • Nazmfar, H and C. Mohammadi (2017). Measuring Urban Quality of Life (Case Study: Ardebil Area Two). Environmental Studies, Vol 10, No. 36, Pp. 69-92.
  • W .(2013). “Planning Sustainable and livability cities”, Stephen.
  • Senlier, N., Yildiz, R., & Aktaş, E. D. (2009).A perception survey for the evaluation of urban quality of life in Kocaeli and a comparison of the life satisfaction with the European cities. Social indicators research, 94(2): 213-226.
  • United Nations. (2019). World Urbanization Prospects: The 2018 Revision, Department of Economic and Social Affairs, Population Division, New York.
  • Wang .N .(2011).“city of cedar Hill comprehensives plan 2008“ livability, pp5
  • Wei,Y., Huang, C., Lam, P.T.I., Sha, Y., Feng, Y. (2015). Using urban carrying capacity as a benchmark for sustainable urban development: an empirical study of Beijing, Sustainability, 7: 3244– 3268.
  • Zhang, Xing Quan. (2016). The trends, promises and challenges of urbanisation in the world, Habitat International, Vol.54, pp. 241-25
دوره 7، شماره 1 - شماره پیاپی 25
تابستان 1403
صفحه 534-561

  • تاریخ دریافت 14 خرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 09 تیر 1403