جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

بررسی سودمندی اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی و فنی الگوهای آبیاری تحت فشار نسبت به آبیاری رایج از دیدگاه بهره برداران (مورد مطالعه: کشاورزان شهرستان بهبهان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران.
2 استاد و عضو هیئت علمی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران.
چکیده
با توجه به این که توسعه کشاورزی وابستگی فوق‌العاده‌ای به مدیریت منابع آب دارد و هر چه محدودیت آب بیشتر باشد کارآمد بودن مدیریت آب الزام بیشتری پیدا می‌نماید. به همین منظور، توجه به پذیرش فناوری‌های نوین در زمینه حفاظت از منابع آب امری اجتناب ناپذیر است و شناخت سودمندی به کارگیری این سیستم‌های آبیاری در مقایسه با روش‌های مرسوم می‌تواند راهکاری موثر برای رسیدن به افزایش پذیرش تکنولوژی آبیاری نوین کشاورزی محسوب شود. از این رو پژوهش حاضر قصد بررسی سودمندی سیستم آبیاری تحت فشار از دیدگاه بهره برداران را دارد. جامعه آماری این پژوهش متشکل از کشاورزان استفاده کننده ازسیستم آبیاری تحت فشار و شبکه سنتی شهرستان بهبهان می‌باشد که به دلیل گستردگی بر اساس نمونه گیری تصادفی150 نفر از بهره برداران آبیاری سنتی و 150 نفردیگراز بهره برداران آبیاری تحت فشار انتخاب شدند. ابزار مورد استفاده در این پژوهش پرسشنامه محقق ساخت بوده است که روایی آن بر اساس نظر متخصصان رشته ترویج و آموزش کشاورزی مورد تأیید قرار گرفت و تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSSV23 انجام گرفت. یافته های تحقیق نشان می دهد که اجرای آبیاری تحت فشار دارای سودمندی اقتصادی ، اجتماعی ، زیست محیطی و فنی در منطقه می باشد .
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Investigating the economic, social, environmental and technical usefulness of pressurized irrigation patterns compared to common irrigation from the point of view of users (case study: farmers of Behbahan city)

نویسندگان English

Parisa Pak 1
Bahman Khosravipour 2
1 Graduated from Master's Degree in Agricultural Extension and Education, Khuzestan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Mulathani, Iran.
2 professor and faculty member, Khuzestan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Mulathani, Iran.
چکیده English

Due to the fact that agricultural development is highly dependent on water resource management and the more limited water is, the more efficient water management becomes. For this reason, it is inevitable to pay attention to the acceptance of new technologies in the field of water resources protection, and knowing the usefulness of using these irrigation systems compared to conventional methods can be considered an effective solution to increase the acceptance of new agricultural irrigation technology. Therefore, the current study aims to investigate the usefulness of the pressurized irrigation system from the point of view of the users. The statistical population of this research consists of farmers using pressure irrigation system and traditional network in Behbahan city, due to the wideness, 150 people from traditional irrigation users and 150 people from pressure irrigation users were selected based on random sampling. The tool used in this research was a researcher-made questionnaire, whose validity was confirmed based on the opinion of experts in the field of agricultural extension and education, and data analysis was done using SPSSV23 software. The findings of the research show that the implementation of pressurized irrigation has economic, social, environmental and technical benefits in the region.

کلیدواژه‌ها English

Water
pressurized irrigation
utility
  1. ابراهیمی، حسین. (1385). ارزیابی عملکرد روش های آبیاری تحت فشاردر استان خراسان. مجله علمی-پژوهشی علوم کشاورزی، دوره 12، شماره 3، صص: 588-577.
  2. احمدیاوندی، ذوالفقار.، بهمئی، سجاد.، سپهوند، عزیز‌الله. و لجم اورک مرادی، علی. (1393). ارزیابی پیامدهای اجتماعی و فرهنگی پروژه احداث سد کارون 3شهرستان ایذه. فصلنامه توسعه اجتماعی (توسعه انسانی سابق)، دوره 8، شماره 3، صص: 52-27.
  3. باغانی، جواد.، شجاعت، زارع. و صدر قائن، سیر حسین. (1390). نقش تغییر روش آبیاری در پایداری کشاورزی (مطالعه موردی). نشریه آبیاری و زهکشی ایران، دوره 5، شماره 2، صص: 284- 276.
  4. برقی، حمید.، قنبری، یوسف. و قاسمی، رقیه. (1393). اثرات اجتماعی- اقتصادی به کارگیری دو نوع نظام آبیاری( سنتی و نوین) در جامعه کشاورزان، مطالعه موردی بخش کهک استان قم. جغرافیا( فصلنامه علمی پژوهشی و بین المللی انجمن جغرافیای ایران)، دوره 12، شماره 40، صص: 227-207.
  5. پناهی، فاطمه. (1391).« تحلیل عوامل موثر بر مدیریت بهینه منابع آب در نظام کشاورزی ایران». پژوهش های ترویج و آموزش کشاورزی، دوره 5، شماره 1، صص:117-101.
  6. پورکریمی، بهاره.، نیک نامی، مهرداد. و جورابلو، مهدی. (1393). نیازمندی های ترویجی سامانه های آبیاری قطره ای در استان تهران. نشریه پژوهش آب در کشاورزی ، دوره 28، شماره 2، صص: 328- 315.
  7. پیری،جمشید.، انصاری، حسین. و شیرزادی لسکوکلایه، سمیه. (1393). ارزیابی اقتصادی و مقایسه سیستم های ثقلی و تحت فشار شبکه توزیع آب درمنطقه سیستان. نشریه پژوهش آب در کشاورزی ، دوره 28، شماره 4، صص:724- 713.
  8. ترک نژاد، احمد.، آقایی، مصطفی.، جعفری، حسین.، شیروانی، علیرضا.، روئین تن،درمضان.، نعمتی، عادل. و شهبازی، خسرو. (1385). ارزیابی فنی و اقتصادی روش آبیاری قطره ای در گندم و مقایسه آن با روش آبیاری سطحی. پژوهش و سازندگی در زراعت و باغبانی، دوره 19، شماره2، صص:44-36.
  9. ترکمانی، محمد جواد. و جعفری، علی محمد. (1379). تاثیر توسعه سیستمه های آبیاری تحت فشار بر تقاضای نیروی کار کشاورزی: کاربرد برنامه ریزی ریاضی چند دوره ای. نشریه اقتصاد کشاورزی و توسعه، دوره 8 ، شماره 29، صص: 43-31.
  • تری آ بریس . 1392. کشاورزی دقیق. مترجمان: محمدرضا مستوفی سرکاری، احمد شریفی . ناشر: مؤسسه فرهنگی هنری دیباگران، 1392
  1. جعفرنژاد، پروانه. (1393). شناسایی متغیرهای موثر بر مدیریت بهینه آب با تاکید بر نقش شرکتهای تعاونی آب بران از دیدگاه کشاورزانشهرستان گتوند، استان خوزستان . پایان نامه کارشناسی ارشد: دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین، دانشکده مهندسی زراعی و عمران روستایی،گروه مهندسی ترویج و آموزش کشاورزی.
  2. جعقری، علی محمد.، بهراملو، رضا. و رضوانی، سید معین الدین. (1384). اندازه گیری بهره وری آب در سیستم های آبیاری تحت فشار در ایران: مطالعه موردی در استان همدان، پنجمین کنفرانس اقتصاد کشاورزی ایران، زاهدان (7 شهریور). انجمن اقتصاد کشاورزی ایران: دانشگاه سیستان و بلوچستان.
  3. جلالیان، حمید. (1391). تحلیل اثرات نظام های آبیاری نوین بر وضعیت بهره برداران کشاورزی در شهرستان خدابنده. فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، دوره 1، شماره2، ، صص: 64-41.
  4. خسروی پور، بهمن.، ادهم ملکی، مرجان.، ایزدی، حامد. (1401). انتخاب مناسب‌ترین نظام بهره‌برداری در مدیریت آبیاری در شبکه‌های آبیاری و زهکشی جفیر استان خوزستان با استقاده از تحلیل (NII). فصلنامه جغرافیا و روابط انسانی، دوره 5، شماره 2، صص: 212-196.
  5. رحمانی،صادق. و آجیلی، عبد‌العظیم. (1393). «مدیریت بهینه منابع آب رویکردی در جهت توسعه پایدار کشاورزی». کنفرانس بین المللی توسعه پایدا رراهکارها و چالشها با محوریت کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست وگردشگری (6 اسفند)، دبیرخانه دائمی کنفرانس بین المللی توسعه پایدار، راهکارها و چالش ها:تبریز.
  • سالاریان، محمد. (1393). توسعه منابع آب و تحولات مدیریتی نوین در آبیاری. نشریه آب و توسعه پایدار، دوره 1 شماره 2، صص: 90-83.
  • سالمی، حمیدرضا.، زارعی، قاسم.، افیونی، داوود. و شریفی، حمید رضا. (1393). تأثیر سیستم آبیاری بارانی بر بهینه سازی کودآبیاری نیتروژن و تراکم بذر ارقام مختلف گندم. پژوهش آب در کشاورزی، دوره 28، شماره 3، صص: 539-527.
  • سپهوند، احسان، اسفندیاری، ساسان. و مهرابی بشرآبادی، حسین. (1393). بررسی تأثیر مکانیزاسیون کشاورزی بر امنیت غذایی خانوارهای شهری در ایران. فصلنامه تحقیقات توسعه اقتصادی،دوره 15صص: 129-115.
  1. شهرزادی، لیلا.، باب الحوائجی، فهیمه. و حسن اشرفی ریزی، حسن. (1392). تحلیل هزینه- سودمندی: شاخصی برای ارزیابی اقتصادی کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی. مدیریت اطلاعات سلامت، دوره 10، شماره 2، صص: 16-1.
  • علیزاده، حمزه علی.، لیاقت، عبدالمجید. و سهرابی، تیمور. (1393). ارزیابی سناریوهای توسعه سیستم های آبیاری تحت فشار بر منابع آب زیرزمینی با استفاده ازمدل سازی پویایی سیستم. نشریه حفاظت منابع آب و خاک، دوره 3، شماره4،صص: 15-1.
  • عمانی، احمدرضا. و چیذری، محمد. (1390). شناسایی مدل مناسب پیش بینی پذیرش مدیریت پایدار منابع آب زراعی در بین گندمکاران شهرستان اهواز. اقتصادکشاورزی و توسعه، دوره 19، شماره 73، صص: 100-77.
  1. فلاح رستگار، عبدالرضا. و رستگار، نیلوفر. (1392). چالشهای بکارگیری آبیاری تحت فشار در طرح های شبکه آبیاری و زهکشی اراضی پایاب سدهای مخزنی و ارائه راهکار. اولین همایش ملی چالشهای منابع آب و کشاورزی (23 بهمن)، انجمن آبیاری و زهکشی ایران: دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان: اصفهان.
  • قائمی زاده، فرزانه. و سمیرا، سمیرا. (1393). امکان سنجی اجرای سیستم های آبیاری تحت فشاربراساس کیفیت آب (مطالعه موردی: دشت های استان همدان). نشریه پژوهش های حفاظت آب و خاک، دوره 21، شماره 1، صص: 83-65.
  • قلی خانی،ندا.، حسینی، سید محمود. و امیدی نجف آبادی، مریم. (1392). بررسی عوامل موثر در پذیرش نوآوریهای مربوط به سیستم های آبیاری پیشرفته توسط کشاورزان شهرستان کرج. مجله پژوهش های ترویج و آموزش کشاورزی، دوره 6 ، شماره2، صص: 48-37.
  1. کارآموز، محم. ، احمدی، آزاده. و عسکری نژاد، وحید. (1387). ارزیابی شاخص های پایداری طرح های توسعه منابع آب با نگرش مهندسی ارزش. سومین کنفرانس ملی مهندسی ارزش (6 آذر)، انجمن مهندسی ارزش ایران: دانشگاه تهران.
  2. مازندرانی، نصراله. و ارکانی، زهرا. (1392). محاسبه بهره وری آب در سیستمهای آبیاری تحت فشار در ایران: مطالعه موردی در استان گلستان، دومین همایش ملی علوم مدیریت نوین (13 شهریور)، موسسه آموزش عالی غیرانتفاعی حکیم جرجانی: گرگان.
  3. نجفی کانی، علی اکبر. و زنگانه، ام البنین. (1392). آبیاری تحت فشار گامی در راستای توسعه کشاورزی و روستایی(نمونه موردی: روستاهای شهرستان علیآباد کتول). چشم انداز جغرافیایی در مطالعات انسانی، دوره 8، شماره24 ، صص: 132-121.
  • نیک نامی، مهرداد.، عصار، مریم. و صبوری، محمد صادق. (1392). عوامل آموزشی موثر در ارتقای دانش باغداران استان سمنان در به کارگیری سیستم های آبیاری تحت فشار. مجله پژوهش های ترویج و آموزش کشاورزی، دوره 6، شماره4، صص: 46-31.
  • یزدان پناه، مسعود.، فرهنگی، داریوش. و زمانی، غلامحسین. (1390). کاربرد تئوری فرهنگی در واکاوی نگرش و فعالیت های حفاظت از منابع آب: مورد مطالعه کارکنان سازمان جهادکشاورزی استان بوشهر. علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، دوره7، شماره 2.
  1. Berbel,j.. Mateos,L.( 2014).Does investment in irrigation technology necessarily generate rebound effects? A simulation analysis based on an agro-economic model. Agricultural Systems Volume 128, June 2014, Pages 25–34.
  2. García P ,A. Guillem-Picó, , S .(2016).Adaptation of pressurized irrigation networks to new strategies ofirrigation management: Energy implications of low discharge andpulsed irrigation Agricultural Water Management 169 (2016) 52–60.

32.  Gonc alo C. Rodrigues, Paula Paredes, José M. Gonc¸ alves, Isabel Alves, Luis S. Pereira. (2013). Comparing sprinkler and drip irrigation systems for full and deficit irrigated maize using multicriteria analysis and simulation modelling:Ranking for water saving vs. farm economic returns. Agricultural Water Management 126 (2013) 85– 9.33.  Kahlown. M.A, Raoof. A, Zubair.M, Kemper. W. D.(2007). Water use efficiency and economic feasibility of growing rice and wheat with sprinkler irrigation in the Indus Basin of Pakistan.  Agricultural Water Management, Volume 87, Issue 3, 16 February 2007, Pages 292-298.

  1. Khadra ,R, Lamaddalena,N, Inoubli, N.(2013)Optimization of on demand pressurized irrigation networks and on-farm constrain Procedia Environmental Sciences 19 ( 2013 ) 942 – 954.
  2. Rezadoost, B, Allahyari, M. S .(2014). Farmers’ opinions regarding effective factorson optimum agricultural water management. Journal of the Saudi Society of Agricultural Sciences (2014) 13, 15–21.
  3. Rosegrant, M.w. Ringler, c.& Zhu, T. (2009). Water for agriculture: maintaining food security under growing scarcity. Annual review of Environment and resources, 34, 205-222.
  4. J, Li Ren.(2017). Evaluation of crop water productivity under sprinkler irrigation regime using a distributed agro-hydrological model in an irrigation district of China.  Agricultural Water Management, Volume 178, December 2016, Pages 350-365.

Yigezu A. Yigezu, Mohamed A. Ahmed, Kamil Shideed, Aden Aw-Hassan, Tamer El-Shater, Samman Al-Atwan (2013).Implications of a shift in irrigation technology on resource use efficiency: A Syrian case Agricultural Systems 118 (2013) 14–22

  • تاریخ دریافت 21 شهریور 1403
  • تاریخ بازنگری 06 آبان 1403
  • تاریخ پذیرش 06 آبان 1403