تحلیل و بررسی مولفه های پیشران موثر بر توسعه اکولوژیک شهر اردبیل

فروزنده, حبیب; معصومی, محمدتقی; صمدزاده, رسول

doi:10.22034/gahr.2024.483151.2286

تحلیل و بررسی مولفه های پیشران موثر بر توسعه اکولوژیک شهر اردبیل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

حبیب فروزنده ¹

محمدتقی معصومی ²

رسول صمدزاده ³

¹ گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، ,واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی ، اردبیل، ایران

² گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، ,واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران

³ گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران

10.22034/gahr.2024.483151.2286

چکیده

شهرها از منسجم ترین و در عین حال حساس ترین اکوسیستم های روی زمین می باشند و در حال حاضر بیش از 75 درصد جمعیت جهان در این نوع سکونتگاه ها زندگی میکنند. با لحاظ این موارد شهر و محیط طبیعی آنها فرصت های مناسبی را جهت توسعه و برنامه ریزی مهیا می نمایند. توجه به توسعه اکولوژیکی سابقه طولانی داشته و بویژه بعد از انقلاب صنعتی در غرب توجه به توسعه اکولوژیکی شهرها اهمیت بسیاری پیدا نمود.

شهر اردبیل به عنوان شهر مرکز استان در سالهای اخیر با رشد فزاینده ای روبرو بوده و به تبع آن دچار مشکلات اکولوژیکی شده و توسعه شهر را تحت تاثیر قرار داده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از نرم افزار میک مک و سناریو ویزارد یا تشکیل ماتریس 32*32 و در کل با احتساب 932 تاثیر متقابل به طوریکه 297 تاثیر قوی، 408 تاثیر متوسط، 227 تاثیر ضعیف و 92 تا بدون تاثیر با درجه پرشدگی 01/91 بدنبال تعیین پیشرانهای موثر بر توسعه اکولوژیک شهر اردبیل بوده و به این نتیجه رسیده است که عواملی مانند اقتصاد، بازار مسکن، اشتغال، زیرساخت ها، رشد شهر، طرح شهری، بازار مسکن، مدیریت شهری به عنوان عوامل پیشران و موثر بر توسعه اکولوژیک شهر اردبیل می باشند. گراف های اثرگذاری مستقیم و غیر مستقیم از اثرگذاری مولفه های ذکر شده با کمترین جابجایی و بیشترین تاثیر(تاثیر قوی) و عواملی مانند توپوگرافی ضعیف ترین تاثیر را بر توسعه اکولوژیک داشته اند.

کلیدواژه‌ها

مولفه های پیشران

توسعه اکولوژیک

شهر اردبیل

موضوعات

جغرافیای انسانی

عنوان مقاله English

Analysis and investigation of driving factors affecting the ecological development of Ardabil city

نویسندگان English

habib frouzandeh ¹

mohammadtaqi masoumi ²

Rasul Samadzadeh ³

¹ department of geography and urban planning, Ardabil branch , Islamic Azad University, Ardabil, Iran

² Department of geography and urban planning, Ardabil branch , Islamic Azad University, Ardabil, Iran

³ Department of geography and urban planning, Ardabil branch , Islamic Azad University, Ardabil, Iran

چکیده English

Cities are one of the most coherent and at the same time the most sensitive ecosystems on earth, and currently more than 75% of the world's population lives in these types of settlements. Considering these things, the city and its natural environment provide suitable opportunities for development and planning. Paying attention to ecological development has a long history, and especially after the industrial revolution in the West, paying attention to the ecological development of cities became very important.

Ardabil, as the capital city of the province, has faced increasing growth in recent years, and as a result, it has suffered ecological problems and affected the development of the city. The present research is conducted with a descriptive and analytical method and using Mic Mac and Scenario Wizard software or forming a 32x32 matrix and in total including 932 interactions, so that 297 have strong effects, 408 have moderate effects, 227 have weak effects and 92 have no effect. The filling degree of 91.01 seeks to determine the drivers effective on the ecological development of Ardabil city and it has come to the conclusion that factors such as economy, housing market, employment, infrastructures, city growth, urban planning, housing market, urban management are driving and effective factors on the ecological development of Ardabil city. Graphs of direct and indirect effects of the effects of the mentioned components with the least displacement and the most impact (strong impact) and factors such as topography have had the weakest impact on ecological development.

کلیدواژه‌ها English

driving factors

ecological development

Ardabil city

1. آزادارمکی، غلامرضا، افتخاری، رکن الدین(1379)، اقتصاد توسعه پایدار، شرکت چاپ و نشر بازرگانی، چاپ اول، تهران.

2. باقری کشکولی، علی، ضرابی، اصغر و میرنجف موسوی(1398)، اولویت بندی عوامل موثر در تحقق پذیری شهر خلاق با رویکرد ارزیابی شاخص های توسعه پایدار مطالعه موردی شهرهای استان یزد، مجله جغرافیا و توسعه ناحیه ای، سال هفدهم، شماره1، صص 51-23.

3. روزلند، مارک(1378)، ابعاد شهر اکولوژیک، ترجمه سید مهدی موسی کاظمی محمدی، رشد اموزش جغرافیا، تهران.

4. رهنما، محمدرحیم؛ فرزانه رزاقیان(1392)، مکانیابی ساختمانهای بلندمرتبه با تأکید بر نظریهی رشد هوشمند شهری در . منطقه 9 شهرداری مشهد، مجله آمایش جغرافیایی فضا، سال سوم، شمارهی مسلسل نهم، صص 63-45.

5. ساسان پور، فرزانه(1390)، مبانی توسعه پایدار کلان شهرها با تاکید بر تهران، مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران، چاپ اول، تهران.

6. سیاح نیا، مینا، مخدوم، مجید و شهرزاد فریادی(1396)، نمایه های اکولوژیکی در ارزیابی توان رشد و توسعه شهری بررسی موردی کلان شهر تهران، فصلنامه علوم محیطی، دوره15، صص 88-77.

7. عادلی، زینب و سردره، علی اکبر(1390)، مکانیابی ساختمانهای بلند مسکونی در قزوین با استفاده از فرآیند سلسله مراتبی، سومین کنفرانس برنامه ریزی و مدیریت شهری.

8. محمودزاده، حسن؛ هریسچیان، مهدی، (1397)، سنجش سطح پایداری اکولوژیکی شهری (منطقه یک کلانشهر تبریز)، جغرافیا و آمایش شهری - منطقه ای، شماره 28 ،پاییز 1397، 166-147.

9. موسی کاظمی محمدی(1378)، ارزیابی توسعه پایدار در توسعه شهری پژوهش موردی شهرقم، رساله دکتری، دانشگاه تربیت مدرس تهران، ایران.

10. وونگ، تای-چی، یوئن، بلیند (2011). برنامه ریزی شهر اکولوژیک، ترجمهی رهنما، محمدرحیم و کریمی، الهه، مشهد: انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد.

11. یاری حصار، ارسطو و محمدی، چنور(1402). سنجش و اولویت بندی مناطق پنجگانه شهر اردبیل بر اساس شهرهای خلاق. جغرافیا و روابط انسانی، شماره 3، صص 284-303.

12. مرکز آمار ایران(1395) سرشماری نفوس و مسکن.

13. یزدانی پرایی، زهرا،یزدانی پرایی، زهره،1395، سکونت گاههای سنتی ایران: سازگاری بین انسان و محیط‌زیست از دیدگاه شهر اکولوژیک، مجموعه مقالات دومین کنفرانس ملی مدیریت کلان‌شهرها با رویکرد محیط‌زیست.

14. T Aminzadeh, Behnaz, Ariaman, Pouyeh, (2004), Principles and Strategies of Post-Industrial Landscape Design, Journal of Fine Arts, No. 20, p.39. (In Persian).

15. An, S. (2016). Eco-Innovations in Designing Ecocity, Ecotown and Aerotropolis. Journal of Architectural Engineering Technology, 5, 1–15.

16. Bibri, S. E., & Krogstie, J. (2020). Smart Eco-City Strategies and Solutions for Sustainability: The Cases of Royal Seaport, Stockholm, and Western Harbor, Malmö, Sweden. Urban Science, 4(11), 1–42.

17. Chang, C. C., Leitner, H., & Sheppard, E. (2016). A Green Leap Forward? Eco-State Restructuring and the Tianjin–Binhai Eco-City Model. Regional Studies, 50(6), 929–943.

18. Datta, A. (2012). India’s Ecocity? Environment, Urbanisation and Mobility in the Making of Lavasa. Environment and Policy: Government and Policy, 30, 982–996.

19. Gafforn Philine, Huisman, Ge, Skala, Franz, (2005), Ecocity Book I: A Better Place to Live, Humburg Utrecht, Vienna, P13.

20. Geddes, patrick (1915). Cities in evolution; an introduction to the town planning movement and to the study of civics. London: williams and norgate.

21. Gunawansa, A. (2011). Contractual and Policy Challenges to Developing Ecocities. Sustainable Development, 19, 382–390.

22. Kenworthy, J. (2006). The Eco City: Ten Key Transport and Planning Dimensions for Sustainable City Development, Environment and urbanization, 18(1), 67–85.

23. Kenworthy, J.R. (2006). Dimensions for Sustainable City Development in The Third World.Environment Urbanization, 67-84.

24. Ma, L. (2018). Eco-city Objectives: A Framework for Formulation and Examination Based on the Planning Perspective. Advances in Social Science, Education and Humanities Research, 176, 1024–1211.

25. McHarg, Ian L (1967). "An Ecological Method for Landscape Architecture." Landscape Architecture (Island Press) (57): 341-347.

26. Mersal, amira. 2016. "Sustainable Urban Futures:Environmental Planning For Sustainable Urban Development(improving sustainability concept in developing countries)." procedia environmental sciences 34: 49-61.

27. Moeinifar, Maryam, (2001), Development of Urban Landscape Design Principles Focusing on Landscape Ecology (Case Study: Ecological Design of Kish Island Green Space), PhD Thesis, Department of Urban Development, Science and Research Branch, Tehran, Islamic Azad University, p. 24. (In Persian)

28. Moore, Jennie, Sahar Attia, Adel Abdel-Kader, and Aparajithan Narasimhan. 2019. "Build the Bridge to Socially Just and Ecologically Sustainable Cities." Ecocity World Summit 2019.Vancouver-Canada:Ecocity Builders

29. Moughtin, Clif, Shirley Peter. (2007), Urban Design: Green Dimensions, pp.120-181.

30. Mumford, Lewis. (2010). Technics and Civilization. Chicago and London: the university of chicago press.

31. Sotoudeh, A., 2010. Identification of ecological health indicator to select the suitable alternative for urban development in Irananoturanian biom. Ph.D. Thesis. University of Tehran. Iran.

32. Verma, P. Raghubanshi, A.S. (2018), Urban sustainability indicators: Challenges and opportunities. Ecological Indicators, volume 93.