جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

تحلیل و بررسی نظام سکونتگاهی روستایی شهرستان ارومیه بر اساس منابع ارضی

نوع مقاله : پایان نامه و رساله

نویسندگان
گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
10.22034/gahr.2024.489116.2306
چکیده
در این پژوهش توصیفی ـ تحلیلی، هدف اصلی تحلیل و بررسی نظام سکونت‌گاهی روستایی شهرستان ارومیه بر اساس منابع ارضی است. برای دستیابی به این هدف از داده‌های آماری مرکز آمار ایران و جهاد کشاورزی استان آذربایجان غربی استفاده شده است. به‌منظور تحلیل داده‌ها، از روش وزن‌دهی آنتروپی شانون و نرم‌افزار GIS برای تهیه نقشه‌ها بهره گرفته شد. نتایج نشان داد، اکثر روستاهای مورد مطالعه در شهرستان ارومیه (19/48 درصد) به لحاظ برخورداری از شاخص‌های خدماتی 9گانه در وضعیت برخورداری قرار دارند. همچنین، 259 روستا و به عبارتی 59/42 درصد از سکونتگاه‌های مورد مطالعه در سطح نیمه برخوردار و 21/9 درصد (56 روستا) نیز به لحاظ برخورداری از شاخص‌های خدماتی 9گانه در سطح محروم یا کمتربرخورداری قرار دارند. از طرفی نتایج رگرسیون چندمتغیره نشان داد، 8/44 درصد از تغییرات واریانس متغیر وابسته (میزان (وضعیت) شاخص‌های خدماتی)، به وسیله متغیرهای مستقل مطرح شده (سطج اراضی باغی (118/0)، سطح کل اراضی (108/0) و سطح اراضی آبی (09/0).) تبیین میشوند. به عبارتی دیگر می‌توان عنوان نمود که این متغیر در ایجاد و توسعه شاخص‌های خدماتی در سکونتگاه‌های روستایی مورد مطالعه در شهرستان ارومیه دارای تأثرگذاری مثبت و معنی‌داری بوده‌اند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Analysis and investigation of the rural settlement system of Urmia city based on land resources

نویسندگان English

Neda Motmanfar
Aliakbar Taghilou
Alireza Jamshidi
Department of Geography, Faculty of Literature and Human Sciences, Urmia University, Urmia, Iran
چکیده English

In this descriptive-analytical research, the main goal is to analyze and investigate the rural settlement system of Urmia city based on land resources. To achieve this goal, the statistical data of Iran Statistics Center and Agricultural Jihad of West Azarbaijan Province have been used.

In order to analyze data, Shannon's entropy weighting method and GIS software were used to prepare maps.The results showed that most of the studied villages in Urmia city (48.19 percent) are in a good condition in terms of having 9 service indicators. Also, 259 villages, i.e. 42.59% of the studied settlements are at the semi-privileged level and 9.21% (56 villages) are at the deprived or underprivileged level in terms of having 9 service indicators. On the other hand, the results of multivariable regression showed that 44.8% of the dependent variable's variance changes (level (status) of service indicators) are explained by independent variables (area of garden lands (0.118), total land area ( 0.108) and the surface of water lands (0.09)). In other words, it can be said that this variable has had a positive and significant impact on the creation and development of service indicators in the studied rural settlements in Urmia city.

کلیدواژه‌ها English

: settlement system
rural areas
land resources
Urmia city
احمدی، سیر کوه و توکلی، مرتضی  (۱۳۹۴). تحلیل حرکات مکانی جمعیت در سکونتگاه های بخش مرکزی شهرستان سردشت. مجله مطالعات برنامه ریزی سکونتگاه های انسانی، دوره 10، شماره ۳۳، صص 58-41.
تقیلو، علی اکبر (۱۳۹۳). تحلیل علی توسعه یافتگی و توسعه نیافتگی سکونتگاه های روستایی مطالعه موردی : بخش مرکزی شهرستان ارومیه. نشریه برنامه ریزی منطقه­ای، ۴ (۱۵) ، ۱۰۲-۸۵.
تقیلو، علی اکبر و رحمانی، فرشاد (1400). آمایش و سناریوهای تخصیص اراضی محصولات استراتژیک کشاورزی در نواحی روستایی شهرستان ارومیه. فصلنامه برنامه­ریزی منطقه­ای، دوره ۱۱ شماره ۴۴، صص 326-309.
جمشیدی علیرضا، نوری زمان آبادی سید هدایت الله، جمینی داود، بهاری عیسی، مرادی نصرت. بررسی و ارزیابی سازه های مؤثر برکشاورزی پایدار (مطالعه موردی: برنج کاران شهرستان شیروان چرداول، استان ایلام). فصل‌نامه تحقیقات جغرافیایی. ۱۳۹۴; ۳۰ (۳) :۲۲۳-۲۴۰
حیدری، محمدتقی و حضرتی، مجید (۱۳۹۸). ارزیابی عملکرد دهیاریها در پشبرد اهداف طرحهای هادی روستایی مطالعه موردی: شهرستان زنجان. فصلنامخ جغرافیا، سال 17، شماره 61، صص 185-171.
حسینی، نسیبه.، افراخته، حسن و عزیزپو ، فرهاد (۱۴۰۰). ارزیابی الگوی فضایی پراکنش عملکردی سکونتگاه­های ناحیه روستایی زبر خان در سالهای ۱۳۷۵ تا ۱۳۹۸. پژوهش و فناوری محیط زیست، شماره ۱۰، دوره ششم، صص 35-19.
ذبیحی، حسین ، میردامادی (۱۳۹۸). تحولات ساختاری هویت دمو گرافیک مناطق روستایی استان مرکزی از سال ۷۵ تا ۹۰. جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، 30(1)، صص 22-1.
زارعی ، یعقوب (۱۳۹۷). الگوی سامان دهی فضایی سکونتگاه های روستایی بر مبنای نظام جمعیتی در توزیع خدمات مطالعه موردی شهرستان اسفراین. فصلنامه روستا و توسعه، دوره 21، شماره ۲، صص 171-149.
عبدارحمان ایوب، زهیر.، جمشیدی، علیرضا و محمدنژاد، وحید (1401). .تبیین سازوکارها و راهبردهای توسعه کشاورزی در مناطق روستایی شهرستان عقره/ئاکره، استان دهوک اقلیم کردستان عراق. پژوهش­های ترویج و آموزش کشاورزی، سال 15، شماره 2، صص 100-85.
قاسمی، محمد و عزیز پور، فرهاد (۱۳۹۸). تحول در نظام فعالیت و دگردیسی سازمان فضایی نواحی روستایی حاشیه زاینده رود. پژوهش های جغرافیایی انسانی، دوره 52، شماره ۲، صص 1474-1453.
میری، سید غلامرضا.، پودینه، سجاد.، بختیاری، مرتضی صادق و سرابندی، زهرا (1394). ارزیابی و تحلیل ساختار جمعیت سکونتگاه های روستایی (مطالعه موردی: استان سیستان و بلوچستان). فصلنامه آینده پژوهی شهری دوره ۱ شماره ۱، صص 105-90.
مرادی، محمود و علیزاده، حمید (۱۳۹۴). بررسی و تحلیل نظام پراکنش فضایی سکونتگاهی روستایی با تاکید بر عوامل محیطی و با استفاده از جی ای اس مطالعه موردی دهستان درح شهرستان سربیشه. مسکن و محیط روستا، ۳۴ (۱۵۰ ) : ۱۲۱ -۱۳۵.
ظاهری، محمد و محسن زاده هریس، محمد. (1397). تحلیل و بررسی نقش مشارکت روستاییان در گرایش به یکپارچه­سازی اراضی زراعی مورد مطالعه: شهرستان بستان آباد. جغرافیا و روابط انسانی، سال اول، دوره اول، صص 643-661.
Groninger, J., Ruffner, Ch and Walters, A. (1191). Sustaining rural Afghanistan under limited central government influence, stability: international journal of security and development, vol 1, no 1, pp. 9.
 Jacob, f. (2015). On the correlation of center and periphery, global humanities: studies in histories, cultures, and societies, berlin: neofelis verlag GMBH.
Lopez, M and Pastor, R. (2015). Development in rural areas throuth capacity building and education for business. procedia- social and behavioral science, 197, pp247-262.
Shakour, A. and Karimi Ghotbabadi, F. (2014). The system of servicing the rural settlements in pasargad quarterly journal of human settlement planning studies, 29: 47 -59.
Tatlidil, F., Boz, Ismet., Tatlidil, Hasan., (2009). farmers, perception of sustainable agriculture and its determinants: A case study in kahramanmaras province of turkey. Environment development sustainable, 11, 1091-1106.
دوره 9، شماره 2 - شماره پیاپی 34
تابستان 1405
صفحه 176-190

  • تاریخ دریافت 26 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری 02 آذر 1403
  • تاریخ پذیرش 15 دی 1403