جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

ارزیابی عدالت فضایی در توزیع خدمات عمومی روستاهای استان چهارمحال و بختیاری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 نویسنده مسئول، دانشیار گروه جغرافیا، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
2 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
3 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
مدیریت و سازماندهی فضا در سطوح مختلف از محلی تا ملی دارای اهمیت بسیاری است و به‌طور ایده‌آل باید به گونه‌ای باشد که ساکنان هر ناحیه با توجه به شرایط جغرافیایی خود بتوانند از ظرفیت‌ها و قابلیت‌ها بهره برده و به کمک آن به آسایش، ثبات اجتماعی و رفاه اقتصادی دست یابند. در این راستا نظام مدیریتی کشور نقش عمده‌ای در تسهیل این روند دارد، لذا از سوی نهادهای دولتی و عمومی بایستی شرایطی مهیا شود تا به وسیله آن جامعه بتواند به‌طور عادلانه از امکانات و ظرفیت‌ها بهره‌مند شده، شرایط مناسب برای رشد خود را فراهم کند و اگر هم محدودیت‌هایی وجود داشته باشد، بایستی به‌طور نسبتاً یکسان در تمامی مناطق کاسته شود. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی - تحلیلی مبتنی بر منابع آماری و کتابخانه‌ای تلاش دارد سطح برخورداری از خدمات عمومی و به‌طورکلی سطح عدالت فضایی روستاهای استان چهارمحال و بختیاری به تفکیک شهرستان‌های این استان را مورد بررسی قرار دهد. این پژوهش در پی پاسخ به این سؤال است که روستاهای استان چهارمحال و بختیاری با توجه به مفهوم عدالت فضایی و میزان تخصیص خدمات عمومی، در چه سطحی قرار دارند؟ برای این منظور از مدل‌های کمّی ویکور، تاپسیس، ساو و درنهایت از کپ‌لند استفاده شده و نتایج نهایی از طریق نرم‌افزار Arc GIS در قالب نقشه به نمایش درآمده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد نتایج سه مدل فوق‌الذکر تقریباً مشابه به یکدیگر می‌باشند؛ به این ترتیب که در مدل‌های مزبور و با توجه به نتایج نهایی کپ‌لند، سطح برخورداری از خدمات عمومی روستایی در شهرستان‌های اردل، لردگان و بن در سطح مناسبی قرار گرفته، روستاهای شهرستان‌های بروجن، کوهرنگ و کیار از نظر عدالت فضایی درمورد خدمات عمومی نیمه‌برخوردار بوده و درنهایت روستاهای شهرستان‌های فارسان، سامان و شهرکرد در موقعیت غیربرخوردار و نامطلوب از منظر عدالت فضایی قرار گرفته‌اند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Evaluation of spatial justice in the distribution of public services in the villages of Chaharmahal and Bakhtiari provinces

نویسندگان English

Saeed Reza Akbarian Ronizi 1
Rahim Khodabakhshi 2
Arash Nasiri Zarghani 3
1 Corresponding author, Associate Prof. Department of Geography, Faculty of Economics, Management and Social sciences, Shiraz University, Shiraz, Iran.
2 Master of Geography and Rural Planning, Faculty of Geographical Sciences and Planning, University of Isfahan, Isfahan, Iran.
3 Department of Political Geography, Faculty of Geography, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده English

The government and public institutions must provide conditions so that the society can fairly benefit from the facilities and capacities, provide suitable conditions for its growth, and if Even if there are restrictions, it should be reduced relatively equally in all areas. The current research, with a descriptive-analytical approach based on statistical and library resources, tries to investigate the level of public services and generally the level of spatial justice in the villages of Chaharmahal and Bakhtiari provinces, separately from the cities of this province. This research seeks to answer the question that the villages of Chaharmahal and Bakhtiari province are at what level according to the concept of spatial justice and the allocation of public services? For this purpose, the quantitative models of Vicor, TOPSIS, SAW and finally Capeland were used and the final results were displayed in the form of a map through Arc GIS software. The findings of the research show that the results of the above-mentioned three models are almost similar to each other; In this way, in the mentioned models and according to the final results of Capeland, the level of enjoying rural public services in Ardal, Lordegan and Ben cities is at an appropriate level, while the villages of Borujen, Kohrang and Kiyar cities are semi-sufficient in terms of spatial justice in terms of public services. And finally, the villages of Farsan, Saman and Shahrekord counties are placed in an unfavorable and unfavorable position from the point of view of spatial justice.

کلیدواژه‌ها English

spatial justice
public services
rural areas
Chaharmahal and Bakhtiari
احمدی، محمد و شمسی‌پور، علی‌اکبر (1399). تحلیل توزیع خدمات عمومی با رویکرد عدالت فضایی (مطالعه موردی: شهر بجنورد). پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، 8 (1)، 98-73.
اسماعیل‌زاده، حسن و معصومی، لیلا (1394). تحلیل عدالت فضایی شهرستان‌های استان اردبیل در بخش شاخص‌های بهداشتی - درمانی با استفاده از مدل Vikor. فصلنامه مطالعات مدیریت شهری، 7 (23)، 104-93.
اسماعیل‌زاده، حسن؛ کفاش، اعظم؛ حیدری، سمیرا و روی‌دل، جابر (1393). تحلیل عدالت فضایی برخورداری از خدمات حمل و نقل و ارتباطات در جغرافیای استان‌های مرزی (مطالعه موردی: شهرستان‌های استان خراسان شمالی). فصلنامه جغرافیایی سرزمین، 11 (44)، 60-45.
افراخته، حسن؛ ریاحی، وحید؛ جلالیان، حمید و سرائی، سودابه (1395). ارزیابی عدالت فضایی در توزیع خدمات روستایی شهرستان‌های استان اصفهان، فصلنامه آمایش سرزمین، 8 (1)، 81-57.
امانپور، سعید؛ ملکی، سعید و حسینی شه‌پریان، نبی‌الله (1396). بررسی و تحلیل پراکنش خدمات شهری با رویکرد عدالت فضایی در کلانشهر اهواز (با استفاده از تکنیک ادغام). فصلنامه برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 7 (25)، 67-55.
انوری، آرزو؛ ریاحی، وحید؛ عزیزپور، فرهاد و افراخته، حسن (1401). تحلیل الگوی فضای عدالت توزیعی در منطقه روستایی جنوب استان آذربایجان غربی. فصلنامه علمی برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 12 (47)، 114-95.
ایمانی، بهرام و رحیمی‌زاد، میرمحمد (1398). ابعاد عدالت فضایی مؤثر بر کیفیت زندگی در روستاهای شهرستان اردبیل، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، 34 (3)، 388-377.
پریزادی، طاهر؛ حسینی، سیده فرشته و بهبودی مقدم، حسین (1395). تحلیل نابرابری‌های فضایی توزیع خدمات شهری از منظر عدالت فضایی، مطالعه موردی: شهر مریوان. مجله آمایش جغرافیایی فضا، 6 (21)، 102-91.
پوراحمد، احمد (1393). قلمرو و فلسفه جغرافیا، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
جوان، جعفر و عبداللهی، عبدالله (1387). عدالت فضایی در فضاهای دوگانه شهری (تبیین ژئوپلیتیکی الگوهای نابرابری در حاشیه کلانشهر مشهد). فصلنامه ژئوپلیتیک، 4 (2)، 156-131.
حافظ‌نیا، محمدرضا و کاویانی‌راد، مراد (1399). فلسفه جغرافیای سیاسی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
حافظ‌نیا، محمدرضا؛ قادری ‌حاجت، مصطفی؛ احمدی‌پور، زهرا؛ رکن‌الدین افتخاری، عبدالرضا و گوهری، محمد (1394). طراحی الگوی سنجش عدالت فضایی (مطالعه موردی: ایران). فصلنامه برنامه‌ریزی و آمایش فضا، 19 (1)، 52-33.
داداش‌پور، هاشم و رستمی، فرامرز (1390). سنجش عدالت فضایی یکپارچه خدمات عمومی شهری براساس توزیع جمعیت، قابلیت دسترسی و کارایی در شهر یاسوج. مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای، 3 (10)، 22-1.
رضایی‌زاده، محمدجواد و کاظمی، داود (1391). بازشناسی نظریۀ «خدمات عمومی» و اصول حاکم بر آن در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه فقه و اصول اسلامی، 3 (5)، 46-23.
روستایی، شهریور؛ علیزاده یوالاری، شیوا (1399). سنجش عدالت فضایی خدمات عمومی در بین شهرستان‌های استان آذربایجان غربی. نشریه جغرافیا و برنامه‌ریزی، 24 (71)، 171-151.
زارعی، محمدحسین و نجارزاده هنجنی، مجید (1396). مفهوم خدمات عمومی و تحول آن در پرتو دکترین کارکرد عمومی. فصلنامه پژوهش حقوق عمومی، 19 (56)، 156-135.
سالنامه آماری استان چهارمحال و بختیاری (1400). جمعیت، مرکز آمار ایران.
سالنامه آماری استان چهارمحال و بختیاری (1400). سرزمین و آب‌وهوا، مرکز آمار ایران.
شریفی، بایزید، کریمی، صالح، امیرعشایری، محسن(1400). تحلیل فضایی سطوح توسعه یافتگی روستاهای شهرستان اشنویه، فصلنامه جغرافیا و روابط انسانی، 3(4)، 92-74.
صادقی، مهدی، ستایش منش، مهدی(1402). بررسی مولفه های تاثیرگذار بر میزان مشارکت و ارتباط آن با سطح توسعه یافتگی نواحی روستایی مطالعه موردی دهستان پنجه علی، شهرستان قروه، فصلنامه جغرافیا و روابط انسانی، 5(4)، 794-778. 
فرجی سبکبار، حسنعلی (1391). تحلیل نابرابری‌های فضایی سکونتگاه‌های روستایی ایران. فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 1 (1)، 100-83.
قادری حاجت، مصطفی و حافظ‌نیا، محمدرضا (1397). راهکارهای دستیابی به عدالت فضایی در ایران. مجله پژوهش‌های جغرافیای سیاسی، 3 (1)، 57-25.
کمانرودی کجوری، موسی؛ پریزادی، طاهر و میرزازاده، حجت (1401). تحلیل فضایی سطح برخورداری نواحی روستایی با رویکرد توزیعی (مطالعه موردی: دهستان‌های بخش مرکزی شهرستان ارومیه). فصلنامه مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگاه‌های روستایی، 17 (61)، 899-885.
مرصوصی، نفیسه (1383). تحلیل فضایی عدالت اجتماعی در شهر تهران. ماهنامه پژوهشی - آموزشی شهرداریها، 6 (65)، انتشارات سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌ها.
موسوی، میرنجف؛ مجنونی توتاخانه، علی؛ آفتاب، احمد و مفرح بناب، مجتبی (1398). تحلیل شاخص عدالت فضایی در روستاهای گردشگرپذیر (مطالعۀ موردی: استان آذربایجان شرقی). پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 51 (3)، 569-551.
واعظی، سیدمجتبی و البرزی، زهرا (1396). جایگاه مفهوم خدمات عمومی در حقوق اداری ایران. دوفصلنامه حقوق اداری، 4 (12)، 31-9.
یاسوری، مجید؛ امامی، سیده‌ فاطمه و سجودی، مریم (1395). عدالت فضایی بهره‌مندی از امکانات و خدمات در سکونتگاه‌های روستایی دهستان‌های استان گیلان. نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 16 (41)، 116-95.
 
Christie, Pam (2013). Space, Place, and Social Justice: Developing a Rhythmanalysis of Education in South Africa. Qualitative Inquiry, 19 (10), 775-778.
O’Reilly, Tim (2011). Government as a Platform. Innovations / Data Democracy, volume 6, number 1, 13-40.
Ritz, Adrian; Brewer, Gene A. and Neumann, Oliver (2016). Public Service Motivation: A Systematic Literature Review and Outlook. Public Administration Review, Volume 76, Issue, 3. 414-426.
Syvertsen, Trine (1999). The Many Uses of the "Public Service" Concept, Nordicom Review 20 (1), 5-12.  
Uwayezu, Ernest and Vries, Walter T. de (2018). Indicators for Measuring Spatial Justice and Land Tenure Security for Poor and Low Income Urban Dwellers. Land, 7 (3), 84, 1-34.

  • تاریخ دریافت 05 دی 1403
  • تاریخ بازنگری 09 مرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 10 بهمن 1403