جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

ارزیابی میزان موفقیت مشارکت اجتماعی در شهرهای جدید با استفاده از مدل AHP و GIS (مطالعه موردی؛ شهر جدید رامشار)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
2 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
3 دانش آموخته کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه زابل، زابل، ایران
چکیده
امروزه نقش شهروندان در مشارکت امور شهری بر کسی پوشیده نیست، شهروندان به‌عنوان کسانی که در شهر زندگی می‌کنند حق مشارکت در امور شهر را دارند؛ تا شهری پویا و پایدار داشته باشند؛ زیرا مردم بهتر از هر مدیر و کارشناسی از مشکلات شهر و محله خود باخبر هستند و می‌توانند نقش مهمی در ایجاد و توسعه یک شهر پایدار داشته باشند. در این مقاله سعی داریم به میزان موفقیت شهر جدید رامشار از مشارکت اجتماعی با استفاده از روش AHP و GISبپردازیم. این پژوهش به لحاظ هدف، کاربردی و ازنظر نوع، توصیفی تحلیلی می‌باشد. داده‌های این تحقیق با استفاده از ابزار پرسشنامه به‌دست‌آمده است که نحوه پاسخگویی به سؤالات به‌صورت مستقیم و رودررو بوده است. جامعه آماری 3245 نفر جمعیت شهر رامشار بوده که بر اساس فرمول کوکران حجم نمونه 344 بدست آمد است. از داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS میانگین گرفته شد سپس با مدل تحلیل سلسله مراتبی(AHP) محاسبات آماری معیارها و زیر معیارها و در آخر وزن نهایی گزینه‌ها برای تصمیم‌گیری بهتر به دست آمد. درنهایت توزیع فضایی مشارکت اجتماعی در سطح نواحی با استفاده از نرم‌افزار GIS 10 بر روی نقشه نشان داده شد. از تحلیل داده‌ها این نتیجه حاصل شد که در شهر رامشار، ناحیه دو از میزان مشارکت اجتماعی بالاتری برخوردار است و این امر گویای توجه بیشتر به نظر مردم در فرآیند امور اجتماعی و اداری خود در سطح جامعه می‌باشد و در کل این واقعیت را بیان می‌دارد که مشارکت اجتماعی می‌تواند در پیشبرد اهداف طرح‌های توسعه شهری و رضایتمندی شهروندان از محیط زندگی خود مؤثر باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Assessing the Success of Community Participation in new Cities Using GIS and AHP model (case study; new city of Ramshar)

نویسندگان English

Majid Goodarzi 1
Ali Ashkboos 2
Ali Veisi Nejad 3
1 Associate Professor of Geography and Urban Planning, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
2 Ph.D. Student in Geography and Urban Planning, Department of Geography and Urban Planning, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
3 MA Student in Geography and Urban Planning, Department of Geography and Urban Planning, Zabol University, Zabol, Iran
چکیده English

Today, the role of citizens in participating in urban affairs is no secret to anyone. Citizens, as those who live in the city, have the right to participate in city affairs in order to have a dynamic and sustainable city, because people are better informed about the problems of their city and neighborhood than any manager or expert, and they can play an important role in creating and developing a sustainable city In this article, we try to examine the success of the new city of Ramshar in social participation using the AHP and GIS methods. This research is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of type. The data of this research was obtained using a questionnaire tool, which was answered directly and face-to-face. The statistical population was 3245 people in the city of Ramshar, which was obtained as a sample size of 344 based on the Cochran formula. Finally, the spatial distribution of social participation was presented on the map using GIS 10. Data analysis showed that the 2nd area benefited from a higher social participation which shows that more attention is paid to people's opinions in the process of official and social affairs in the society. In general, it shows the fact that social participation can be effective in the advancement of the goals of urban development plans and citizens' satisfaction of their living environment.

کلیدواژه‌ها English

Social participation
AHP model
Geography information system (GIS)
Ramshar New city
ارشدی، محمود(1376). تحلیلی بر توسعه پولاد شهر، پایان نامه کارشناسی ارشد رشته جغرافیای انسانی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان.
افشار محمدیان، حسن (1390). جایگاه مدیریت محله‌ای و مشارکت عمومی در فضای جغرافیایی و برنامه‌ریزی راهبردی. همایش منطقه‌ای فضای جغرافیایی، رویکرد آمایشی و مدیریت محیط، دانشگاه آزاد اسلامشهر.
اقبال، نگار؛ خدادادی، راحله (1399). مشارکت مردم در مدیریت شهری شهرهای جدید. سومین کنگره بین‌المللی عمران، معماری و شهرسازی معاصر.
آلموند، گابریل؛ پاول، جی (1380). مشارکت و حضور شهروندان. ترجمه علیرضا طیب، اطلاعات سیاسی و اقتصادی، شماره 163-164، تهران.
پاپلی یزدی، محمدحسین؛ رجبی سناجردی، حسین(1386). نظریه‌های شهر و پیرامون. تهران، انتشارات سمت، چاپ دوم.
جمالی حاجی حسن سفلی، عین الله؛ نعمت اللهی بناب، سیمین دخت (1400). بررسی و ارزیابی نقش شهروندان و مشارکت اجتماعی آنان در دستیابی به اهداف توسعه پایدار شهری مورد: کلان‌شهر تبریز. سیاست‌گذاری محیط شهری، 1(1)، 112-95. https://dorl.net/dor/20.1001.1.27833496.1400.1.1.16.4
حاج سید حسینی، پونه السادات (1399). بررسی جایگاه مشارکت اجتماعی شهروندان در ساختار مدیرت شهری. معماری شناسی، 3(15)، 7-1.  https://memarishenasi.ir/files/cd_papers/r_478_200718123346.pdf
حافظ ‌نیا، محمدرضا. (1385). مقدمه‌ای بر روش تحقیق در علوم انسانی. ناشر: سمت، تعداد صفحات: 336.
حیدرآبادی، ابوالقاسم (1389). اعتماد اجتماعی و عوامل اجتماعی - فرهنگی مؤثر بر آن (مطالعه موردی جوانان 20 تا 29 ساله استان مازندران). نشریه مطالعات جامعه‌شناختی جوانان، 1(1)، 66-39.
خمر، غلامعلی؛ اسماعیل­زاده کواکی، علی؛ براتپور، علی (1390). ارزیابی توزیع فضایی سرمایه اجتماعی در سطح مناطق شهری با استفاده از تکنیک Topsis و GIS، مطالعه موردی: نواحی شهر قوچان. مجله مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، 2(4)، 112 – 95.
دری نوگرانی، حسین (1369). مشارکت در فعالیت‌های اقتصادی- تحلیلی بر مفاهیم و روش‌ها. پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه امام صادق.
ذوالقدر، حسین؛ قاسمزاده عراقی، مرتضی (1392). بررسی انگیزه­های کاربران در استفاده از رسانه­های اجتماعی. فصلنامه پژوهش­های ارتباطی، 20(3)، 58-35. https://doi.org/10.22082/cr.2013.23538
رسول‌زاده، بهزاد؛ صبحانعلی، فروزنده (1380). بررسی علل کاهش مشارکت مردم استان اردبیل. استانداری اردبیل.
رضوی الهاشم، بهراد؛ میثم موسایی (1388). تحلیل (سوات ) مشارکت شهروندی در طراحی الگوهای برنامه‌ریزی مدیریت شهری. فصلنامه علوم اجتماعی، 16(47)، 196 – 161. https://dorl.net/dor/20.1001.1.17351162.1388.16.47.5.2
ریتزر، جورج (1373). نظریه‌های جامعه‌شناسی. ترجمه محسن ثلاثی، انتشارات علمی.
زارع، الهام؛ فرامرزی اصل، مهسا؛ عباسی پارام، الناز (1399). بررسی نقش مشارکت اجتماعات محلی در توسعه پایدار اجتماعی شهرها (مطالعه موردی: محله سنگلج تهران). معماری و شهرسازی پایدار،  8(1)، 117-101. https://doi.org/10.22061/jsaud.2020.5447.1517
شاطریان، محسن؛ حیدری سورشجانی، رسول (1396). بررسی و تحلیل میزان مشارکت اجتماعی شهروندان(مطالعه موردی: شهر برزک). جامعه‌شناسی نهادهای اجتماعی، 4(10)، 209-191. https://doi.org/10.22080/ssi.2018.1741
شاطریان، محسن؛ سهراب زاده، مهران؛ امامعلی‌زاده، حسین؛ حسینی زاده، سید سعید (1396). بحران هویّت و انزوای اجتماعی در شهرهای جدید و رابطه آن با رضایت از محل سکونت (مورد مطالعه: شهرجدید پردیس). دوره 8، شماره 28، سـال هشتم، شماره بیست و هشتم، بهار 1396، صفحه 111-134.
شریف‌زاده، بابک؛ هادی زاده، نسرین؛ خالقی پور، زینب؛ کمان ترکی، ندا (1402). تحلیل و بررسی اثرگذاری مدیریت و برنامه‌ریزی شهری بر شاخص‌ها و ابعاد کیفیت زندگی شهری از نگاه شهروندان. سومین کنفرانس بین‌المللی معماری، عمران، شهرسازی، محیط‌زیست و افق‌های هنر اسلامی در بیانیه گام دوم انقلاب.
طراحی شهری (1390). انتشارات روابط عمومی شرکت عمران شهر جدید رامشار.
عزیزخانی، فاطمه (1402). آسیب­شناسی تعیین حداقل دستمزد در ایران (1): بررسی ساختار تصمیم­گیری تعیین دستمزد. مطالعات اقتصادی (گروه اقتصاد کالن و مدل‌سازی)، مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی.
عزیزی، محمدمهدی؛ پیرکار، رضا (1402). نقش فضاهای عمومی درون محله‌ای در ارتقای مشارکت اجتماعی مطالعه موردی: محله کوی نصر تهران. فصلنامه علمی معماری و شهرسازی صـفه. 102 (3)، 108-87. https://doi.org/10.48308/sofeh.2023.229956.1222
علی پور، پروین؛ زاهدی، محمدجواد؛ شیانی، ملیحه (1388). اعتماد و مشارکت(بررسی رابطه بین اعتماد و مشارکت اجتماعی در شهر تهران). مجله جامعه‌شناسی ایران، 10(2)، 135 – 109. https://dorl.net/dor/20.1001.1.17351901.1388.10.2.5.9
علی‌اکبری، اسماعیل؛ جمال لیوانی، آتنا (1390). مکان‌یابی محل دفن بهداشتی زباله‌های جامد شهری با استفاده از روش AHP مطالعه موردی: شهر بهشهر. جغرافیا(فصلنامه انجمن جغرافیایی ایران)، 9(30)، 111 – 95.
غلامی، غلام؛ سرور، رحیم؛ توکلان، علی (1401). تعیین شاخص های ایجاد شهر جدید با استفاده از روش AHP و ارزیابی میزان دستیابی به اهداف ایجاد شهرهای جدید مطالعه موردی: شهر جدید پردیس. فصلنامه علمی - پژوهشی اطالعات جغرافیایی (سپهر)، دوره 31، شماره 122، صص: 206-189.
محسنی، منوچهر؛ جارالهی، عذرا (1382). مشارکت اجتماعی در ایران. تهران، انتشارات آرون، چاپ اول.
مظلوم خراسانی، محمد؛ نوغانی، محسن؛ کیش بافان، بی بی فاطمه (1391). بررسی میزان مشارکت اجتماعی در شهر مرودشت و عوامل مؤثر بر آن در سال 1387. جامعه‌شناسی کاربردی، 23(45)، 152 -131. https://dorl.net/dor/20.1001.1.20085745.1390.22.4.8.0
مرادپور، فریبا؛ محسنی، رضاعلی؛ رحیمی، محمود (1403). بررسی نقش مشارکت اجتماعی و فرهنگی شهروندان در توسعه پایدار شهرهای جدید با تأکید بر ارتقاء امنیت اجتماعی. فصلنامه علمی امنیت ملی.  دوره 14، شماره 52 - شماره پیاپی 52. صفحه: 96-69. https://ns.sndu.ac.ir/article_3134.html
موسوی، میرطاهر(1385). مشارکت اجتماعی یکی از مؤلفه‌های سرمایه اجتماعی. فصلنامه رفاه اجتماعی، 6(23)، 92- 67. URL: http://refahj.uswr.ac.ir/article-۱-۱۹۶۳-fa.html
نوروزی، فیض­اله؛ بختیاری، مهناز (1388). مشارکت اجتماعی و عوامل مؤثر بر آن. فصلنامه راهبرد، 17(4)، 21- 1. https://dorl.net/dor/20.1001.1.10283102.1388.17.4.6.0
وارثی، حمیدرضا؛ اذانی، مهری؛ حاجی حسینی، حبیب (1387). تحلیلی از وضعیت شهر جدید رامشار) با تأکید بر عدم جمعیت‌پذیری(. مجله پژوهشی دانشگاه اصفهان (علوم انسانی)، 32(4)، 68-47.
وحیدا، فریدون؛ نیازی، محسن (1383). تأملی در مورد رابطه بین ساختار و مشارکت اجتماعی در شهر کاشان. نامه علوم اجتماعی، 2(23)، 145 – 117. https://jnoe.ut.ac.ir/article_10546.html
همدانی، پریسا؛ رستمی، روح‌الله (1399). نقش مشارکت اجتماعی در بهبود عملکرد مدیریت بحران فضای شهری مطالعه موردی: شهر رباط‌کریم. فصلنامه شهر پایدار، 3(4)، 105-9. https://doi.org/10.22034/jsc.2020.244709.1297
 
Bollenbach, L.,  Niermann, Ch.,  Schmitz, J., & Kanning, M. (2023). Social participation in the city: exploring the moderating effect of walkability on the associations between active mobility, neighborhood perceptions, and social activities in urban adults. BMC Public Health, volume 23, Article number: 2450 (2023).
Bowen, W.M. (1993). AHP: Multiple Criteria Evaluation, in Klosterman R.et al, Spreadsheet models for urban and regional analysis. New Brunswick: center for urban policy Research.
Collins, Randall (1997). Theoretical Sociology. University of California, Riverside, Japur and New Delhi: RA WAT Publication.
Habermas, J. (1989). Citizenship and National Identity: same Reflections on the future of Europe. in B. S. turner and P. Hamilton.
Hoghe, M. (2003). Participation in Voluntary associations and Valu indicators "The effect of current and Previous Participation experiences". Nonprofit and Voluntary sector quarterl.
Kato, H &   Takizawa, A. 2024 Urban transformation and population decline in old New Towns in the Osaka Metropolitan Area. Cities. Volume 149, June 2024, 104991.
Khayambashit, E., & Zangi Abadi, A. (2019). The role of social participation in increasing resiliency and developing urban life quality with a citizen empowerment approach (Case study: Regenerating worn urban textures of Zeinabieh community of Isfahan). Socio-Spatial studies, 3(7), 31-48.
Kocur-Bera, K. (2019).  Social Participation In The Aspect Of A Smart City Development. GeoScience Engineering. 65(3), 35-42.
Yin, G.,  Liu, Y.,  Chen, Y. 2024. “Ghost city” or habitable city? The production and transformation of space in China's new towns. Cities. Volume 145, February 2024, 104678.
Zamani, A., Shayan, A., & Hassanzadeh, A. (2023). Participation development in responsive city with self-organizing approach (the case of Tehran city). Cities. Volume 143, December 2023, Page 104586.
Zhang, Z., Zhao, L., Zhang, M Exploring non-linear urban vibrancy dynamics in emerging new towns: A case study of the Wuhan metropolitan area. Sustainable Cities and Society Volume 112, 1 October 2024, 105580.

  • تاریخ دریافت 26 آذر 1403
  • تاریخ بازنگری 22 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 04 بهمن 1403