جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

تبیین الگوی حکمروایی خوب شهری با رویکرد زمینه‌گرا (نمونه موردی شهر سنندج)

نوع مقاله : پایان نامه و رساله

نویسندگان
عطااله عرفانی 1
حسن سجادزاده 2
محمود رحیمی 3
1 دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی-دانشکده هنر و معماری-تهران -ایران
2 استاد گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان ایران
3 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22034/gahr.2025.508443.2406
چکیده
نظریه حکمروایی خوب شهری در پاسخ به چالش‌های مدیریت سنتی و شرایط پیچیده شهرهای امروزی شکل گرفته است. این نظریه ماهیتی کل‌نگر و چندبعدی دارد که به‌تدریج در دهه‌های اخیر توسعه یافته است. با این‌حال پژوهش‌های انجام‌شده در این حوزه اغلب براساس شاخص‌های کلی و جهان‌شمول می باشند، درحالی‌که این موضوع با منطق درونی حکمروایی خوب شهری سازگار نیست. بنابراین، هدف پژوهش حاضر شناسایی شاخص‌های حکمروایی خوب با رویکرد زمینه‌گرا در شهر سنندج بود که با استفاده از رویکرد کیفی و روش نظریه داده‌بنیاد انجام شد. جامعه پژوهش، مدیران شهری و کارشناسان شهرسازی سنندج بودند که از این بین 23 نفر از افراد یادشده به شیوه نمونه‌گیری نظری و هدفمند با روش معرف انتخاب و در فرایند مصاحبه‌های پژوهش که به‌صورت نیمه‌ساختاریافته و عمیق با قاعده اشباع نظری انجام شد، مشارکت داده شدند. پس از آن داده‌ها جمع‌آوری شدند و بعد از طی فرایند مقایسه مستمر داده‌ها و کدگذاری‌های باز، محوری و انتخابی، در قالب 102 کد باز، 18 کد محوری (ابعاد و مؤلفه‌ها) و 6 کد انتخابی (مقوله‌های اصلی) سازمان‌دهی شدند. نتایج پژوهش در قالب الگوی حکمروایی خوب شهری سنندج ارائه شد. در این الگو دستیابی به حکمروایی خوب در شهر سنندج، مستلزم گذار از مدیریت سنتی به رویکرد مدیریت یکپارچه با ویژگی‌های زمینه‌ای شهر سنندج است. برای رسیدن به حکمروایی خوب شهری در سنندج لازم است ابتداء مدیریت یکپارچه‌ای ایجاد شود تا هماهنگی و انسجام بین نهادهای شهری برقرار شود. سپس بخشی از تصمیم‌گیری‌ها و برنامه‌ریزی‌های شهری به شهروندان و سهم‌داران شهر سنندج واگذار شود تا در کنار متخصصان به‌عنوان مشاور و تسهیل‌گر، در همکاری با بخش دولتی نقش مؤثری ایفاء کنند. این فرآیند نیازمند توانمندسازی مردم از طریق آموزش، افزایش آگاهی و تقویت ارزش‌های اخلاقی در جامعه است. البته، چنین تغییراتی ناگهانی رخ نمی‌دهند، بلکه به‌صورت تدریجی و در چارچوب مدیریت یکپارچه شهری قابل تحقق خواهند بود.
کلیدواژه‌ها
حکمروایی خوب شهری
مدیریت یکپارچه شهری
زمینه‌گرایی
سنندج

موضوعات

عنوان مقاله English

Explaining the Model of Good Urban Governance with a Contextual Approach (Case Study: Sanandaj)

نویسندگان English

ata olah erfani 1
Hassan Sajadzadeh 2
mahmoud rahimi 3
1 Islamic Azad University, Central Tehran Branch - Faculty of Art and Architecture - Tehran, Iran
2 Associate Professor of Urban Planning, Faculty of Art and Architecture, Bu-Ali Sina University, Hamadan, Iran.
3 Assistant Professor of Urban Planning, Faculty of Architecture and Urban Planning, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده English

The theory of good urban governance has emerged in response to the limitations of traditional management in addressing the changing needs and complex conditions of contemporary cities.However, a review of existing research on good urban governance reveals that these studies have applied universal principles and indicators of the theory to measure or achieve it in cities, which is inconsistent with the internal logic of good urban governance.The present study aimed to identify the indicators of good urban governance with a contextual approach in Sanandaj, using a qualitative approach and the Grounded Theory method.The research population consisted of urban managers and urban planning experts in Sanandaj, from which 23 individuals were selected through theoretical and purposive sampling using the snowball method.Semi-structured and in-depth interviews were conducted following the theoretical saturation rule. Data were collected and organized through continuous comparative analysis and open, axial, and selective coding into 102 open codes,18 axial codes (dimensions and components), and 6 selective codes (main categories).The results were presented as a model of good urban governance for Sanandaj.This model suggests that achieving good governance in Sanandaj requires transitioning from traditional management to an integrated management approach tailored to the contextual characteristics of Sanandaj. Therefore, to achieve good urban governance in Sanandaj, it is first necessary to establish integrated urban management to create coordination and cohesion among urban institutions. Subsequently, part of the urban decision-making and planning should be delegated to stakeholders in collaboration with experts as consultants and facilitators to enable participation with the public sector.This process requires empowering Sanandaj's stakeholders through continuous education, awareness-raising, and promoting ethical values in civil society. However, these changes will not occur suddenly but gradually and incrementally in Sanandaj's urban management and planning within the framework of integrated urban management, paving the way for achieving good governance in the city.

کلیدواژه‌ها English

Good Urban Governance
Integrated Urban Management
Contextualism
Sanandaj
اسدی، ایرج. برک پور، ناصر.(1399). "سازمان رهبر، مدل متناسب مدیریت شهری یکپارچه در ایران" نشریه هنرهای زیبا، معماری و شهرسازی. دوره 25 شماره‌4. صص 3.-17.
-         آشناور، محسن. واشقانی فراهانی، ابراهیم. ربیعی‌فرد، ابوالفضل. (1400). "موانع و چالش‌های زمینه‌ای فراروی حکمروایی و مدیریت شهرها در ایران". جغرافیا و روابط انسانی. دوره‌، شماره 3.
-          اربابی‌سبزواری، آزاده. علیجانی، رضا.(1400). تبیین جایگاه مدیریت یکپارچه شهری در تحقق مولفه‌های حکمروایی خوب. نخستین کنفرانس بین‌المللی الگوهای نوین کسب‌وکار.
-         بوچانی، محمدحسین. (1396). تحلیل ساختاری حاکمیت ملی و محلی به منظور تحقق حکمروایی شایسته شهری در چارچوب قانون اساسی (مطالعه موردی: کلان‌شهر تهران). رساله دکتر به راهنمایی مظفر صرافی.
-         پیری، عیسی .(1390). تبیین علمی حکمروایی مطلوب و کارایی ارتباطی شهر، پایان‌نامه دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تبریز.
-         توکلی‌نیا، جمیله. شمس پویا، محمدکاظم. (1395). قدرت و حکمروایی شهری. تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
-         جودکی، حمیدرضا. قاسم‌پور، آرش .(1400). چالش‌های حکمروایی مدیریت یکپارچه شهری و ارائه راهکارهای عملیاتی. فصلنامه رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری. سال پنجم، شماره7، جلد ششم.
-         حکمت‌نیا، حسن. افشانی، علیرضا. موسوی، میرنجف. ملکی، محمد. (1396). "بررسی و تحلیل حکمروایی خوب شهری در ایران. موردمطالعه: شهر ایلام". مجله آمایش جغرافیایی فضا، فصلنامه علمی - پژوهشی دانشگاه گلستان سال هفتم، شماره مسلسل 24.
-         حیدرزاده، احسان. رفیعی‌، آراسته. مجتبی، الناز. (1402). "تبیین عوامل مؤثر بر ارتقاء حکمروایی خوب شهری در شهر شیراز". فصلنامه توسعه پایدار شهری، سال چهارم، شماره 10 .
-         خاتم، سعید. احمدی، سید عباس. خاتم، مهناز. (1401). "بررسی و تحلیل شاخص‌های حکمروایی شهری در کلان‌ شهر تهران". جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی. شماره­34  :10.22108/GEP.2022.133499.1523‌ https//:doi
-         خزایی، مهنوش. ملکیان، فولاد. عامری شهرابی­، محسن. (1397). "رابطه حکمرانی خوب با توسعه شهر خلاق فرهنگی". مجله مدیریت فرهنگی سال سیزدهم، شماره 50.
-         دویران، اسماعیل. کاظمیان، غلامرضا. مشکینی، ابوالفضل. افتخاری، رکن‌الدین. کلهرنیا، بیژن.(1391).مدیریت یکپارچه شهری در ساماندهی سکونتگاههای غیررسمی شهرهای میانی ایران؛ مورد: زنجان و همدان. نشریه مدیریت شهری، 10(30).صص، 68-53.
-         روزنبرگ، فردریک .(1390). توسعه همه‌جانبه شهرهای پیشرفته، ترجمه سامان پارسیا، فصلنامه جستارهای شهرسازی، (20)18، ص 29.
-         طالبی، محمدعلی. رهنمایی، محمدتقی. قربانی‌نژاد، ریباز. (1399). آسیب‌شناسی موانع تحقق حکمروایی خوب شهری در شهرهای میانی مطالعه موردی: شهر نیشابور. فصلنامه شهر پایدار، دوره 3، شماره 4.صص،57-43.
https://doi.org/10.22034/jsc.2021.251270.1326
-         رجب صلاحی،حسین. تقوایی، مسعود. ضرابی، مسعود. (1398). تحلیل شاخص‌های تأثیرگذار بر پیاده‌سازی مدیریت یکپارچه شهری مطالعه موردی: کلان‌شهر تهران. مدیریت شهری، شماره54.
-         زندیه، سمیه. صرافی، مظفر.­(1401). "به‌سوی مفهوم‌پرداز‌ی برا‌ی چارچوبی از ‌منفعت‌ عموم در‌‌ ‌برنامه‌ریزی فضایی". فصلنامه برنامه‌ریزی توسعه شهری و منطقه‌ای، سال هفتم شماره 22.
-         زیاری، کرامت‌‌اله. بیروتی، علی. سلطان‌زاده، حسین. (1400). "ارزیابی و تحلیل وضعیت شاخص‌های حکمروایی خوب شهری (مطالعه موردی: شهر گناوه) ". دانش شهرسازی، شماره5    https: //doi 2021.16306upk10.22124
-         زیاری،کرامت‌اله. یداله‌نیا، هاجر. یداله‌نیا، حسین‌.­(1399).‌"تحلیل عملکرد مدیریت شهری با تأکید بر شاخص‌های حکمروایی خوب از منظر شهروندان‌(موردمطالعه: شهر‌ساری)‌". فصلنامه پژوهشی و برنامه‌ریزی شهری. شماره 40.
-         عزیزی، منصور .(‌۱۴۰۰). "رهیافتی بر نظریه برنامه‌ریزی ساختاری - راهبردی (با تأکید بر تحقق پارادایم حکمروایی خوب شهری) ". انتشارات موجک (ناشر دانشگاهی).
-         کاظمیان، غلامرضا. براری، احسان. شریف‌زاده، فتاح. قربانی‌زاده، وجه‌الله. (1400).­"مدل متناسب حکمروایی خوب شهری برای کلان‌شهرهای کشور و تحلیل یکپارچه وضعیت فعلی (موردمطالعه: شهر مشهد)، فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی شهری"، سال،12 شماره،44 .                           https: //doi: 10.30495/jupm.2020.39691 
-         کاظمیان، غلامرضا. براری، احسان. شریف‌زاده، فتاح، قربانی‌زاده، وجه‌الله. (1398). "فرایندها و راهکارهای استقرار حکمروایی خوب شهری در کلان‌شهرهای کشور (موردمطالعه: مشهد) ". مدیریت شهری، شماره 56.
-         ملک‌حسینی، عباس. کولایی، پرویز. (1395). "بررسی حکمروایی خوب شهری". مجموعه مقالات دومین کنگره بین­المللی علوم زمین و توسعه شهری. تبریز: شرکت کیان طرح دانش.
-         محمدی، ناصر. مجتبی زاده خانقاهی، حسین. توکلان، علی­.(1400). تحلیلی بر حکمروایی شهری مبتنی بر ارائه الگوی بهینه (مطالعه موردی شهر گرمدره). نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال بیست و یکم، شماره63 .
https: //doi: 10.52547/jgs.21.63.361
-         محمدی، علی اصغر. مرادی، محمد. اکبری، اصغر.(1399). جغرافیا و روابط انسانی، تابستان ،1399 دوره،3 شماره1.
-         نوری‌کاردر، محمد. زاهدی، صفات‌الله، ناظمی، مازیار. (1396). "بررسی نقش برنامه‌ریزی ارتباطی به‌مثابه رهیافتی نوین در ارتقا کیفیت و توسعه شهری در ایران؛ نمونه موردی: محله سهرابیه کرج. مدیریت شهری شماره 49.
منابع غیرفارسی
-         Andreas Hagedorn Krogh and Asbjorn Røiseland(2023.(Urban Governance of Disaster Response Capacity: Institutional Models of Local Scalability. https://doi.org/10.1515/jhsem-2022-0005
-         Brunetta, Grazia and etal. (2019). Urban Resilience for Risk and Adaptation
-         Brian H Roberts. (2023). Strategy note strengthening urban governance.  on at: https://www.researchgate.net/publication/376617146.
-         Brooks, K., Barclay, K., Grafton, R. Q., & Gollan, N. (2020). Transforming coastal and marine management: Deliberative democracy and integrated management in New South Wales, Australia.Marine Policy, 104053.
-         Bellastuti, Damaris  Bernike. Fathurrahman, Reza . (2023).Konsepsi good Urban Governance Sebaghi KerangkapembanGunan Kota Berkelanjutan. Dialogue: Jurnal Ilmu Administrasi Publik.
-         Dandan, Shi., Xiyu, Cao. (2022). Research on the effectiveness of government governance in the context of smart cities.
-         Díaz-Díaz, R.; Muñoz, L.; Pérez-González, D. The Business Model Evaluation Tool for Smart Cities:Application SmartSantander Use Cases. Energies 2018, 10, 262. Edelenbos, Jurian and Pieter van, Meine Dijk. (2018). Introduction: Urban governance in the Realm of Complexity.
-         Freire, Mila. & Stren, Richard. (2001) The Challenge of Urban Government: Policies and Practices, The World Bank Institute, Washington, D.C; The Centre for Urban and Community Studies, University of Toronto.
-         Franc,Valeriu Ioan. Lucia, Ana. Constanţa Popescub. Risteab.(2014). Integrated Urban Governance: A New Paradigm of Urban Economy.2nd International Conference ‘Economic Scientific Research - Theoretical, Empirical and Practical Approaches.
-         Graham, J., Plumptre, T. W., & Amos, B. (2003). Principles for good governance in the 21st century. Institute on governance Ottawa.
-         Healey, Patsy. (2004). “Creativity and Urban Governance.” Policy Studies, vol. 25, no. 2, pp. 87–102. https://doi.org/10.1080/0144287042000262189
-         Kai, Song. Chen ,Yue . Duan, Yongbiao . Zheng, Ye.  (2023). Urban governance:   a review of intellectual structure and topic evolution. Urban governance.
-         Kritsotakis, George, Vassilaki, Maria, Chatzi, Leda, Georgiou, Vaggelis, Kogevinas, Manolis, Koutis, Antonis. (2011). "Maternal Social capital and birth outcomes in the mother-child cohort in Crete".­Greece (Rhea Study),Journal of Social Science & Medicine, 73, 1653- 1660.
-         Kaufman, D., Kraay.A. (2007).Governance Indicators: Where Are We, Where should we be going? Global Governance Group. Policy Research Working Papers.No, 4370, Washington DC: World Bank.
-         McGill, Ronald(1998), ''Urban Management in Developing Countries'', Cities, Vol. 15, No. 6, pp 168-131.
-         McCann, Eugene.(2017). Governing urbanism: Urban governance studies 1.0, 2.0 and
Beyond. Urban Studies. DOI: 10.1177/0042098016670046
-         Pirrere. (2015) .Jon. Models of Urban Governance The Institutional Dimension of Urban Politics.University of Strathclyde, Scotland.
-         Peris J.,Cebillo-Baque M.A.,Calabuig C.(2011). Scrutinizing the link between participatory governance and urban environmental management, the experience in Arequipa during 2003-2006, Habitat international,No.35,pp: 84-92.
-         Trakuhmututa, jutamanee and chaijareonwattana, bussabong. (2013). Factors affecting the achievement of good governance in HRM: the empirical sudy of local governments in southern part of Thailand. International journal of business and social science. Vol 4. No 7. 1-6.
-         UN HABITAT. (2017).“for a better urban future” [Internet] ,available from: http://mirror.unhabitat.org/content.asp? typeid=19&catid=25&cid=2097.
-         UN-HABITAT. (2004). the Urban Governance Index: a tool of the quality of urban governance. Beirut: Global Campaign on Urban Governance.
-         UNESCAP. (2014). “What is good governance?”, From: United Nations Economic Commission for Asia and the Pacific:
4-     www.unescap.org/pdd/prs/ProjectActivities/Ongoing/gg/governance.asp.Accesse.
-         Wolfram M. (2017). Grassroots niches in Urbancontexts: exploring Governance In Novations for sustainable development in Seoul, Urban Transitions Conference, Shanghai, Procedia Engineering. 622-641.
-         Wollman, H., “Local Government Modernization in Germany:BetweenIncremantalism and Reform Waves”, Public administration, Vol. 78, No. 4, pp.915-936, 2000.

  • تاریخ دریافت 05 دی 1403
  • تاریخ بازنگری 16 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 21 اسفند 1403