جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

تحلیل جغرافیایی ابعاد اجتماعی و اقتصادی فقر در مناطق شهری (مطالعه موردی کلان شهر اصفهان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری شهرسازی دانشگاه آزاد اسلامی نجف آباد اصفهان
10.22034/gahr.2025.516890.2449
چکیده
چکیده

امروزه شهرها محمل توسعه اقتصادی جوامع هستند و از آنجایی که موجودیت انسانی دارند، برای تأمین زیربنای مناسب در جهت پیشرفت و رشد اقتصادی، رفاه شهرها یکی از چالش های توسعه و مبارزه با فقر است. با تکیه بر تقویت شاخص های رفاه چند بعدی می توان مسائلی مانند نابرابری های اقتصادی و اجتماعی را در شهر به حداقل رساند. هدف پژوهش حاضر، تحلیل جغرافیایی ابعاد اجتماعی و اقتصادی فقر در مناطق شهری (مطالعه موردی: کلان شهر اصفهان) می باشد. این پژوهش ازنظر هدف، کاربردی - نظری و ازنظر روش، توصیفی– تحلیلی است. اطلاعات و داده های موردنیاز از طریق روش کتابخانه ای و میدانی جمع آوری شده است. در این پژوهش از روش AHP فازی استفاده شده است. هدف اصلی، شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر فقر و ترسیم الگوی توزیع فضایی آن در سطح شهر است. نتایج نشان می‌دهد فقر در اصفهان پدیده‌ای چندبعدی است که تحت تأثیر عواملی نظیر دسترسی به فرصت‌های شغلی، سطح تحصیلات، کیفیت مسکن و دسترسی به خدمات زیربنایی قرار دارد. تحلیل فضایی داده‌ها حاکی از آن است که فقر در اصفهان دارای الگوی توزیع نامتعادل بوده و در برخی مناطق جغرافیایی به‌طور خاص متمرکز شده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Geographical Analysis of Social and Economic Dimensions of Poverty in Urban Areas (Case Study of Isfahan Metropolis)

نویسنده English

mehdi aghaee
PhD student in urban planning, Islamic Azad University, Najafabad, Isfahan
چکیده English

Abstract

Today, cities are the carriers of economic development of societies, and since they have human existence, in order to provide appropriate infrastructure for economic progress and growth, the welfare of cities is one of the challenges of development and combating poverty. By relying on strengthening multidimensional welfare indicators, issues such as economic and social inequalities in the city can be minimized. The aim of the present study is to geographically analyze the social and economic dimensions of poverty in urban areas (case study: Isfahan metropolis). This study is applied-theoretical in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of method. The required information and data were collected through library and field methods. The fuzzy AHP method was used in this study. The main goal is to identify and prioritize the factors affecting poverty and to draw a pattern of its spatial distribution in the city. The results show that poverty in Isfahan is a multidimensional phenomenon that is affected by factors such as access to job opportunities, level of education, quality of housing, and access to infrastructure services. Spatial analysis of the data indicates that poverty in Isfahan has an unbalanced distribution pattern and is concentrated in certain geographic areas.

کلیدواژه‌ها English

Geographical analysis
socio-economic dimensions
urban poverty
Isfahan metropolis
fuzzy AHP method
-      احمدی فرد، نرگس، ده ده زاده سیلابی، پروین، (1401)، تجزیه و تحلیل فقر شهری با تأکید بر شاخص های اجتماعی بین سال های 1385 و 1395 مطالعه موردی: شهر اردبیل، پژوهش های جغرافیای انسانی، دوره 54، شماره 4.
-      خاوریان گرمسیر، امیر رضا، صادقی، علی، زراعی ایچی، مریم، (1403)، تحلیل فضایی فقر و شکاف اجتماعی در کلان شهرهای ایران مطالعه موردی: منطقه 11 شهرداری اصفهان، فصلنامه علمی پژوهشی اطلاعات جغرافیایی سپهر، دوره 33، شماره 130.
-      خادم الحسینی، احمد، محلوجی، مهرداد، صابری، حمید، قائد رحمتی، صفر، (1401)، تحلیل شاخص های فقر شهری در سکونتگاه های غیر رسمی مطالعه موردی: منطقه 14 شهر اصفهان، مجله شهر پایدار، دوره 5، شماره 2.
-      سرگزی، زهرا، محمدی، علیرضا، خمر، غلامعلی، 1400، تحلیل فضایی نابرابری های اجتماعی اقتصادی بر اساس شاخص های رفاه چند بعدی مطالعه موردی: محلات شهری زاهدان، فصلنامه جغرافیا و توسعه، دوره 19، شماره 63.
-      سلیمانی مقدم، هادی، زندی، رحمان، اکبری، ابراهیم، (1400)، پهنه بندی و تحلیل فضایی فقر شهری با استفاده از تحلیل های مکانی (مورد مطالعه: شهر مشهد)، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال بیست و یکم، شماره 60. 
-      گودرزی، مجید، مرادی، هوشنگ، (1401)، بررسی و تحلیل عوامل موثر بر پدیده فقر شهری در کلان شهر اهواز، فصلنامه جغرافیای اجتماعی شهری، دوره 9، شماره 2.
-      معصومی، محمد تقی، علیزاده، زهرا، نظم فر، حسین، آبروش، اکبر، (1402)، تحلیل فضایی فقر شهری مبتنی بر ابعاد اجتماعی، اقتصادی، آموزشی شهر رشت، فصلنامه جغرافیا، دوره 21، شماره 78.
-      موسی کاظمی، سید مهدی، صفائی پور، مسعود، شریفی، عبدالنبی، عنافجه، خلف، (1401)، بازشناسی و سطح بندی گستره های فضایی فقر در کلان شهر اهواز، پژوهش های جغرافیایی انسانی، دوره 54، شماره 4.
-      مهدویان، وحید، پرهیز، فریاد، (1402)، بررسی ابعاد و شاخص های فقر شهری، سومین کنفرانس بین المللی معماری، عمران، شهرسازی، محیط زیست و افق های هنر اسلامی در بیانیه گام دوم انقلاب.
-      مرادی، الهه، پیوسته گر، یعقوب، کریم زاده، عبدالمطلب، (1401)، بررسی و تحلیل فضایی فقر شهری (نمونه موردی: شهر یاسوج)، فصلنامه پژوهش های جغرافیای اقتصادی، دوره 3، شماره 7.
-      معصومی، محمد تقی، علیزاده خطیبانی، زهرا، نظم فر، حسین، آبروش، اکبر، (1403)، تحلیل فضایی فقر شهری از بعد اجتماعی در شهر رشت، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال بیست و چهارم، شماره 73.
-      مهد نژاد، حافظ، غلامی، علیرضا، (1400)، تحلیل جغرافیایی قطبش اجتماعی در کلان شهر اصفهان، فصلنامه جغرافیا، دوره 19، شماره 69.
-      نورائی، همایون، شفیع، فائزه، (1399)، واکاوی ارتباط بین فقر اجتماعی اقتصادی و محرومیت کالبدی کارکردی در مناطق پانزده گانه شهر اصفهان، فصلنامه جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، سال 31، شماره 79.
-      نیک پور، عامر، رضا زاده، مرتضی، الهقلی تبار نشلی، فاطمه، (1399)، تحلیل الگوی فضایی شاخص های فقر شهری در شهر بابل، نشریه علمی جغرافیا و برنامه ریزی، سال 24، شماره 71.   
-       Ariyanto, K .(2023). Literature Review: Urban Poverty in a Sociological Perspective. Journal of Social Studies and Humaniora, 2(1): 24-32.
-       Boansi, Mp., Amoako, C., Ansah, Jko., Brandful Cobbinah, P. (2020). The geography of urban poverty in Kumasi, Ghana. Habitat International 103 (2020) 102220, 1.
-       Bhattacharya, S. & Kunte, A. (2022). “Segregation and urban poverty: A study of Mumbai slums.” Journal of Housing and the Built Environment, 37(1), 127-143.
-       Castañeda, A., Doan, D., Newhouse, D., Nguyen, M., Uematsu, H., Azevedo, J., (2018). A New Profile of the Global Poor, World Development, Elsevier, Vol 101 (C), Pp 250- 267.
-       Chou, Y.C., Sun, C.C. and Yen, H.Y., 2012. Evaluating the criteria for human resource for science and technology (HRST) based on an integrated fuzzy AHP and fuzzy DEMATEL approach. Applied Soft Computing, 12(1), pp.64-71.
-       Gogus, O. and Boucher, T.O., 1998. Strong transitivity, rationality and weak monotonicity in fuzzy pairwise comparisons. Fuzzy Sets and Systems, 94(1), pp.133-144.
-       Hsieh, T.Y., Lu, S.T. and Tzeng, G.H., 2004. Fuzzy MCDM approach for planning and design tenders selection in public office buildings. International journal of project management, 22(7), pp.573-584.
-       Kuddus, M. A., Tynan, E., & McBryde, E. (2020). Urbanization: a problem for the rich and the poor? Public Health Reviews, 41(1), 41-1.
-       Leng, K. S. Samsurijan, M. S. Gopal,P. S. Malina Malek,N. Hamat,Z .(2018). Urban Poverty Alleviation Strategies from Multidimensional and Multi-Ethnic Perspectives: Evidences from Malaysia, Kajian Malaysia, 36(2): 43–68.
-       Marwell, N.P & Morrissey, S.L. (2020). Organizations and the Governance of Urban Poverty. Annual Review of Sociology, 46(1): 233-250.
-       Marisol S.L. (2018). Urban poverty and education, A systematic literature review. Educational Research Review, 1.
-       Shen, Y., et al. (2019). “The spatial analysis of poverty in urban China: A case study of Shanghai.” Sustainability, vol. 11, no. 20, pp. 5701.
-       Tong, X. & Kim, J. H. (2019). Concentration or diffusion? Exploring the emerging spatial dynamics of poverty distribution in Southern California. Cities, No.85, pp.15-24.
-      Yonzan, N., Lakner, C., Daniel Gerszon Mahler, R., Castaneda, A., Haoyu Wu, A. (2021). Available data and estimates of the impact of the COVID-19 pandemic on global poverty. Global Economic Prospects, World Bank, 1-6.
دوره 9، شماره 2 - شماره پیاپی 34
تابستان 1405
صفحه 319-333

  • تاریخ دریافت 25 فروردین 1404
  • تاریخ بازنگری 09 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 26 تیر 1404