جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

آمایش سرزمین و نقش آن در توسعه پایدار کلانشهرها (مطالعه موردی: کلانشهر ارومیه)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری برنامه ریزی آمایش سرزمین دانشگاه ارومیه
10.22034/gahr.2025.516447.2446
چکیده
چکیده

امروزه توجه به ظرفیت ها و توانمندی های یک مکان مانند ناحیه، استان و یا کشور در جهت توسعه ی منطقی آن مکان بیانگر مفهوم واقعی آمایش است. لذا به منظور جلوگیری از مسائلی از جمله بحران محیط زیست، فرسایش، تخریب خاک، رشد ناموزون شهری و ...... تدوین طرح های آمایش سرزمین به منظور نیل به اهداف استراتژی های جامع توسعه ملی و شهری ضروری به نظر می رسد. هدف پژوهش حاضر، بررسی آمایش سرزمین و نقش آن در توسعه پایدار کلانشهرها (مطالعه موردی: کلانشهر ارومیه) می باشد. این پژوهش ازنظر هدف، کاربردی - نظری و ازنظر روش، توصیفی– تحلیلی است. اطلاعات و داده های موردنیاز از طریق روش کتابخانه ای و میدانی جمع آوری شده است. در این پژوهش از ابزارها و تکنیک‌های جغرافیایی، نرم‌افزار GIS و روش تکنیک دیمتل و ANP استفاده‌شده است. با توجه به چالش‌های موجود در این کلانشهر، از جمله رشد نامتوازن، آلودگی زیست‌محیطی و محدودیت منابع، ضرورت توجه به آمایش سرزمین بیش از پیش احساس می‌شود. در این پژوهش، با استفاده از تکنیک‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره DEMATEL و ANP، عوامل مؤثر بر آمایش سرزمین و توسعه پایدار شناسایی و اولویت‌بندی شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که مدیریت بهینه منابع آب، توسعه زیرساخت‌های حمل و نقل پایدار و ارتقاء شاخص‌های اقتصادی-اجتماعی، از جمله مهم‌ترین عوامل در دستیابی به توسعه پایدار در کلانشهر ارومیه هستند. یافته‌های این تحقیق می‌تواند به برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران شهری در جهت تدوین استراتژی‌های مناسب برای آمایش سرزمین و توسعه پایدار این کلانشهر کمک کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Land planning and its role in the sustainable development of metropolises (Case study: Urmia metropolis)

نویسنده English

Sahand Azar
PhD student in spatial planning, Urmia University
چکیده English

Abstract

Today, paying attention to the capacities and capabilities of a place such as a region, province or country for the rational development of that place represents the true concept of planning. Therefore, in order to prevent issues such as environmental crisis, erosion, soil degradation, uneven urban growth, etc., it seems necessary to formulate land planning plans in order to achieve the goals of comprehensive national and urban development strategies. The aim of the present study is to examine land planning and its role in the sustainable development of metropolises (case study: Urmia metropolis). This research is applied-theoretical in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of method. The required information and data have been collected through library and field methods. In this study, geographical tools and techniques, GIS software, and the DEMETL and ANP techniques have been used. Given the challenges in this metropolis, including unbalanced growth, environmental pollution and resource limitations, the need to pay attention to land planning is felt more than ever. In this study, using DEMATEL and ANP multi-criteria decision-making techniques, the factors affecting land use planning and sustainable development have been identified and prioritized. The results show that optimal water resource management, development of sustainable transportation infrastructure, and improvement of socio-economic indicators are among the most important factors in achieving sustainable development in Urmia metropolis. The findings of this study can help urban planners and policymakers to formulate appropriate strategies for land use planning and sustainable development of this metropolis.

کلیدواژه‌ها English

Keywords: Land planning
sustainable development of metropolises
Urmia metropolis
DEMETL technique and ANP method
-        بختیاری، ایرج، (1402)، توسعه متوازن و آمایش سرزمینی؛ الزامات و چالش ها، فصلنامه حکمرانی متعالی، سال چهارم، شماره 16.
-        پرویزی، امیررضا، (1403)، گردشگری، ارزیابی و آمایش سرزمین، پانزدهمین کنفرانس بین المللی علوم کشاورزی، محیط زیست، توسعه شهری و روستایی.
-        پناهی، علی، عبدالقادر شاکلی، مقداد حسن، ولی زاده، رضا، (1401)، بررسی تطبیقی مولفه های تبیین کننده توسعه پایدار شهری در مناطق مرزی (مطالعه موردی: شهرهای مریوان ایران و کلار اقلیم کردستان عراق)، دو فصلنامه مطالعات بین رشته ای در تعالی معماری و شهرسازی، دوره1، شماره2.
-        خلیجی، محمدعلی، سرور، رحیم، (1401)، آسیب شناسی برنامه های آمایش سرزمین در استان گیلان، نشریه علمی مطالعات جغرافیایی نواحی ساحلی، سال سوم، شماره چهارم.
-        روشن زاده، عبدالرحمن،(1399)، تحلیل و ارزیابی نقش آمایش سرزمین در توسعه گردشگری پایدار شهرستان پارسیان، فصلنامه پژوهش های نوین علوم جغرافیایی، معماری و شهرسازی، سال سوم، شماره بیست و سوم.
-        سلمان ماهینی و همکاران، (1398)، شناسایی و تحلیل پیشران های کلیدی آمایش منطقه ای بر اساس آینده پژوهی در شهرستان گرگان، فصلنامه آمایش سرزمین، دوره11، شماره 2.
-        سرور، رحیم، شاهعلی، ابوالفضل، توکلان، علی، (1403)، تحلیلی بر عوامل کلیدی موثر بر توسعه پایدار منطقه ای مکران، فصلنامه علمی جغرافیا، دوره22، شماره 80.
-        طاهر طلوع دل، محمد صادق، حیدری پور، امید، (1401)، تبیین مدل جامع نگر ابعاد کیفیت زندگی در محیط های سکونتی به منظور سیاست گذاری های کلان منطقه ای، سیاست گذاری شهری و منطقه ای، (1)3، 21 -37.
-        عزیزنژاد، محمود، شیخی، حجت، (1403)، گذری بر جایگاه آمایش سرزمین و نقش آن در توسعه پایدار شهری، هجدهمین کنفرانس ملی مهندسی عمران، معماری و شهرسازی.
-        گل دوزها، مهدی، بکشلو، سمیه، سادات حسینی فلاح، سمیه، (1401)، نقد سند آمایش سرزمین استان قزوین با رویکرد حکمرانی منطقه ای، فصلنامه حکمرانی متعالی، سال سوم، شماره 11.
-        مهدنژاد، حافظ، جوانمرد، محمد، پرهیز، فریاد، (1399)، تحلیل نقش مولفه های آمایش سرزمین در توسعه گردشگری مطالعه موردی: استان مرزی سیستان و بلوچستان، فصلنامه علمی علوم و فنون مرزی، دوره نهم، شماره 2.
-        موسوی و همکاران، (1401)، تأثیر مشارکت اجتماعی در فرایند بازآفرینی بافت قدیم شهری (مورد مطالعه: منطقه 4 شهر ارومیه)، فصلنامه جغرافیا، دوره 20، شماره 74.
-        میری، غلامرضا، حاجی حسینی، حبیب اله، انوری، محمودرضا، (1402)، توسعه پایدار شهری با تاکید بر آمایش سرزمین (مطالعه موردی: شهرهای منطقه سیستان)، فصلنامه علمی مطالعات برنامه ریزی سکونتگاه های انسانی، دوره 18، شماره 2.
-        مهدنژاد، حافظ، مستجابی، حمید، پرهیز، فریاد، رضایی، محسن، (1398)، تحلیل تأثیر آمایش سرزمین بر توسعه گردشگری و امنیت در استان گلستان، نشریه علمی انتظام اجتماعی، سال دوازدهم، شماره اول.
-        هوشیار، محمود، آذرخش، مصطفی، (1402)، تدوین استراتژی های توسعه گردشگری شهرستان سردشت با رویکرد آمایش سرزمین، مجله جغرافیا و روابط انسانی، دوره 5، شماره 4.
-        Amoushahi, S., Salmanmahiny, A., Moradi, M., Mikaeili Tabrizi, A.R., & Galán, C. (2021). Localizing sustainable urban development (SUD): Application of an FDM-AHP approach for prioritizing urban sustainability indicators in Iran provinces. Sustainable Cities and Society, 77, 1-12.
-        Decoville, A. (2018). Use and misuse of indicators in Landuse planning: the example of land take. Planning Practice & Research, 33(1), pp. 70-85 .
-        Dabeedooal,Y. J.Dindoyal , V. Allam, Z. Jones,D. S .(2019). Smart Tourism as a Pillar for Sustainable Urban Development: An Alternate Smart City Strategy from Mauritius, Smart Cities, 2(2019): 153–162.
-        Keith, M., O’Clery, N., Parnell, S., & Revi, A. (2020). The future of the future city? The new urban sciences and a PEAK Urban interdisciplinary disposition. Cities, 105, 1-13.
-        Mallick, S.K. (2021). Prediction-Adaptation-Resilience (PAR) approach- A new pathway towards future resilience and sustainable development of urban landscape. Geography and Sustainability, 2, 127-133.
-        Malý, J. (2019). Polycentric urban systems and territorial cohesion. In Territorial Cohesion, pp. 69-89.
-        Porta, J., Paraper, J., Doallo, R., Rivera, F.F., Sante, I., & Crecente, R. (2013). High performance genetic algorithm for land use planning. Computers. Environment and Urban Systems, 37, 45-58.
-        Thinh, N. X., Arlt, G., Heber, B., Hennersdorf, G., & Lehmann, I. (2002). Evaluation of Urban Land-Use Structures with a View to Sustainable Development. Environmental Impact Assessment Review, 22(5), 475–492.
-        Valenzuela-Levi. N., Fuentes, L., Ramirez, M.I., Rodriguez, S., & Señoret, A. (2022). Urban sustainability and perceived satisfaction in neoliberal cities. Cities, 126, 1-13.
-        Wang, De-gen. & Niu, Yu. & Qian, Jia. (2018) Evolution and optimization of China's urban tourism spatial structure: A high speed rail perspective, Tourism Management, Vol.64, No.3, pp.218-232.
دوره 9، شماره 2 - شماره پیاپی 34
تابستان 1405
صفحه 388-406

  • تاریخ دریافت 23 فروردین 1404
  • تاریخ بازنگری 10 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش 10 خرداد 1404