جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

تحلیل کارکرد جاده‌های روستایی در انتقال و فروش محصولات کشاورزی با رویکرد توسعه پایدار (مطالعه موردی شهرستان دزفول)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیارجغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
چکیده
با توجه به وابستگی بخش عمده‌ای از جمعیت کشورهای کمتر توسعه‌یافته به فعالیت‌های کشاورزی در مناطق روستایی و نقش زیرساخت‌های حمل‌ونقل در تقویت این فعالیت‌ها، بررسی عملکرد جاده‌های روستایی در تحقق اهداف توسعه پایدار اهمیت دوچندانی می‌یابد. هدف مقاله حاضر تحلیل نقش و عملکرد جاده‌های روستایی در شهرستان دزفول در راستای انتقال و فروش محصولات کشاورزی با تأکید بر شاخص‌های سه‌گانه توسعه پایدار (اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی) است. پژوهش از نوع توصیفی‌–تحلیلی بوده و با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای و پیمایشی (پرسش‌نامه) صورت گرفته است. جامعه آماری شامل بهره‌برداران روستایی منطقه مورد مطالعه بوده و داده‌ها با استفاده از آزمون تی تک‌نمونه‌ای و تحلیل واریانس در نرم‌افزار SPSS تحلیل گردیده است.

نتایج حاصل از تحلیل آماری نشان داد که از دیدگاه روستاییان، عملکرد جاده‌های روستایی در منطقه کمتر از حد متوسط ارزیابی شده و میانگین عملکرد کلی برابر با 25/2 است. این بدان معناست که جاده‌های موجود نتوانسته‌اند انتظارات روستاییان را در ابعاد توسعه پایدار به طور کامل برآورده سازند. همچنین نتایج تحلیل واریانس نشان داد که میان عملکرد جاده‌ها در سه بعد توسعه پایدار تفاوت معناداری وجود دارد؛ به طوری که بعد اقتصادی با میانگین عملکرد 1425/3 بیشترین تأثیر و رضایت را در میان روستاییان داشته است، در حالی که ابعاد زیست‌محیطی/کالبدی (3252/2) و اجتماعی (1265/2) در رتبه‌های بعدی قرار گرفته‌اند. این امر بیانگر تأثیر محسوس جاده‌ها بر بهبود فرآیند حمل و نقل محصولات کشاورزی، افزایش سود تجاری، توسعه تجارت روستایی و ایجاد اشتغال در منطقه مورد مطالعه است. از سوی دیگر، ضعف در ابعاد اجتماعی نظیر ایمنی و تحرک‌پذیری و نیز در جنبه‌های زیست‌محیطی مانند آلودگی و مدیریت منابع طبیعی، نیازمند توجه و برنامه‌ریزی مجدد است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Analyzing the Function of Rural Roads in the Transportation and Marketing of Agricultural Products with a Sustainable Development Approach (Case Study: Dezful County)

نویسندگان English

Zahra Soltani 1
Majid Goodarzi 2
1 Associate Professor of Geography and Rural Planning, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
2 Associate Professor of Geography and Urban Planning, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
چکیده English

Given the reliance of a significant portion of the population in less developed countries on agricultural activities in rural areas and the critical role of transport infrastructure in enhancing these activities, evaluating the performance of rural roads in achieving sustainable development goals becomes increasingly important. This study aims to analyze the role and performance of rural roads in Dezful County in facilitating the transportation and marketing of agricultural products, with an emphasis on the three pillars of sustainable development: economic, social, and environmental. The research adopts a descriptive–analytical approach, utilizing both library research and field surveys (questionnaire). The statistical population comprises rural agricultural stakeholders in the study area. Data were analyzed using one-sample t-tests and ANOVA in SPSS software.

The statistical findings indicate that, from the perspective of rural residents, the performance of rural roads in the region is rated below average, with an overall mean score of 2.25. This suggests that the existing road infrastructure has not fully met the expectations of rural communities in terms of sustainable development. Moreover, ANOVA results reveal a significant difference in road performance across the three dimensions of sustainable development. The economic dimension, with a mean score of 3.425, demonstrates the highest level of impact and satisfaction among residents, whereas the environmental/physical (2.3252) and social (2.1265) dimensions follow behind. These results highlight the substantial role of rural roads in improving the transportation of agricultural goods, increasing commercial profits, promoting rural trade, and generating employment in the study area. However, deficiencies in the social dimension—such as safety and mobility—and in environmental aspects—such as pollution and natural resource management—require further attention and revised planning.

کلیدواژه‌ها English

Transportation network
rural sustainable development
agricultural products
Dezful County
  • استعلاجی، علیرضا؛ خانی، علیرضا؛ اللهقلی نژاد، مهناز. 1390. نقش دهیاری­ها در توسعه روستایی، دانشنامه، 4 (4): 22-15.
  • اشرفی، مرتضی؛ احمدپور، امیر؛ مهدی پور، اسماعیل. ۱۳۸۶. فناوری ارتباطات و اطلاعات ICT و ترویج آن، سیاستی حمایتی در بهبود عملکرد مدیریت روستایی، ششمین کنفرانس اقتصاد کشاورزی ایران، انجمن اقتصاد کشاورزی ایران، دانشگاه فردوسی مشهد.
  • حبیبی، آرزو. 1388. بررسی عوامل مؤثر بر پذیرش و به‌کارگیری فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات (فناوری اطلاعات و ارتباطات) در روستاها (مطالعه موردی روستاهای استان فارس)، از مجموعه مقالات همایش کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات در روستا، مرکز انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران.
  • خوانساری، نسرین. 1384. تبیین نقش و جایگاه فن آوری اطلاعات و ارتباطات بر توسعه روستایی با تأکید بر سرمایه اجتماعی بر روستاهای بخش مرکزی شهرستان کرج، دانشگاه تهران، دانشکده علوم اجتماعی، گروه توسعه روستایی.
  • رضوانی، محمدرضا؛ قدیری، مجتبی؛ کالی، محمدعباسی. 1395. تحلیل نقش منطقه ویژه اقتصادی بندر امیرآباد در توسعه منطقه‌ای شرق مازندران، صنعت حمل و نقل دریایی، 3 (4): 35-27.
  • رکن­الدین­افتخاری، علیرضا؛ فرخی­سیس، سعیده؛ پورطاهری، مهدی؛ کرمی، جلال. 1398. تحلیل نقش شبکه جاده­ای در انتقال محصولات کشاورزی نواحی روستایی شهرستان مراغه، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، ۸ (۲۹): ۲۰۳-۲۲۶.
  • سلطانی، سحر؛ علیشاهی، مژگان؛ بهرامی­مهنه، فهیمه. 1386. مطالعه وضعیت سرمایه­گذاری در بخش کشاورزی ایران و راه­های افزایش آن، ششمین کنفرانس اقتصاد کشاورزی ایران، مشهد.
  • سینگ، دیلون؛ جانسر، اس.اس. 1374. جغرافیای کشاورزی، ترجمه سیاوش دهقانیان، عوض کوچکی و علی کلاهی اهری، چاپ اول، مشهد: نشر جهاد دانشگاهی دانشگاه فردوسی مشهد.
  • شرکت مهندس مشاور سحاب اندیشه. 1388. گروه مطالعات توسعه منطقه­ای استان قم، گزارش توسعه منطقه­ای و پایداری توسعه.
  • صیدایی، سیداسکندر؛ جمینی، داود؛ جمشیدی، علیرضا؛ جمشیدی، معصومه. 1393. بررسی و تحلیل عملکرد مدیران نوین روستایی در توسعه روستایی (مطالعه موردی: منطقه اورامانات استان کرمانشاه)، برنامه­ریزی فضایی (جغرافیا)، 4(4): 24-1.
  • عباسلو، رحمان. 1382. ارزیابی عملکرد منطقه ویژه اقتصادی سیرجان و نقش آن در توسعه منطقه، پایان نامه کارشناسی­ارشد، دانشگاه سیستان و بلوچستان.
  • فرجی­ملائی، امین. 1393. تبیین الگوی توسعه متعادل منطقه­ای (مورد: منطقه قزوین)، رساله دکتری دانشگاه تهران.
  • کلانتری، خلیل؛ عبدالله­زاده، غلامحسین. 1391. برنامه­ریزی فضایی و آمایش سرزمین، چاپ اول، انتشارات فرهنگ صبا.
  • Bhandari, S.B. Bahadur Shahi, P. Shrestha, R.N. 2016. Ranking rural road projects: Weighting different evaluation criteria with a focus on the case of Nepal, International Journal of Engineering Research and Science& Technology, 5(1): 49-69.
  • Bryceson, Rural Poverty Report 2001: Markets for the rural poor: the Challenge of Ending Rural Poverty, chapter 5, markets for the rural poor, International Fund for Agricultural Development, IFAD, 2001-Business & Economics 150-266.
  • Puodziukas, V. Svarpliene, A. Braga, A. 2016. Measures for sustainable development of road network, Transportation Research Procedia 14: 965-972.
دوره 8، شماره 2 - شماره پیاپی 30
تابستان 1404
صفحه 706-718

  • تاریخ دریافت 15 خرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 10 تیر 1404
  • تاریخ پذیرش 22 مرداد 1404