جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

عوامل مؤثر بر نگرش کشاورزان نسبت به خشکسالی، مطالعه موردی بخش مرکزی شهرستان اقلید استان فارس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران
2 ترویج و موزش کشاورزی/مهندسی زراعی و عمران روستایی/دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان/ ملاثانی/ایران.
3 ترویج و آموزش کشاورزی/مهندسی زراعی و عمران روستایی/دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان/ملاثانی/ایران.
10.22034/gahr.2025.537346.2551
چکیده
هدف این تحقیق شناسایی عوامل تأثیرگذار بر نگرش کشاورزان نسبت به خشکسالی در بخش مرکزی شهرستان اقلید می‌باشد. جامعه آماری 7650 کشاورز (7650N=)، که با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای متناسب، تعداد 365 کشاورز به عنوان نمونه انتخاب شدند. روش تحقیق پیمایشی و ابزار جمع‌آوری داده‌ها پرسشنامه محقق ساخت بوده است. روایی پرسشنامه از طریق بهره‌گیری از نظرات برخی استادان صاحب‌نظر دانشگاهی و کارشناسان با تجربه سازمان جهاد کشاورزی صورت گرفته و آزمون مقدماتی و اعتبار پرسشنامه از طریق تکمیل 30 پرسشنامه خارج از جامعه مورد نظر و ضریب آلفای کرونباخ برای بخش‌های مختلف بین 75/0 و 90/0 مورد تأیید قرار گرفت. مهم‌ترین یافته‌های این مطالعه حاکی از ارتباط معنادار سابقه فعالیت کشاورزی، میزان تحصیلات، میزان استفاده از منابع اطلاعاتی و دانش کشاورزان نسبت به راهکارهای مقابله با خشکسالی، با نگرش کشاورزان نسبت به این پدیده می‌باشد. علاوه بر این بین کشاورزان با دو نگرش فعال و منفعل از نظر دانش و دیدگاه در خصوص اثرات خشکسالی اختلاف معناداری وجود دارد. یافته‌های حاصل از رگرسیون چند متغیره گام به گام نشان داد که متغیرهای دانش کشاورزان نسبت به راهکارهای مقابله با خشکسالی و دیدگاه آن‌ها در خصوص اثرات اجتماعی خشکسالی، 53 درصد از تغییرات نگرش کشاورزان را نسبت به خشکسالی پیش‌بینی می‌کند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

factors affecting on Attitude of farmers Toward drought: centerd county of eghlid of fars province

نویسندگان English

bahman khosravipour 1
masoud baradaran 2
Leila chaleshgar 3
1 Agricultural Extension and Education, Khuzestan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Mullasani, Iran
2 Agricultural Extension and Training/Agronomic Engineering and Rural Development/Khuzestan University of Agricultural Sciences and Natural Resources/Mollasani/Iran.
3 Agricultural Extension and Education/Agronomic Engineering and Rural Development/Khuzestan University of Agricultural Sciences and Natural Resources/Mullasani/Iran.
چکیده English

The purpose of this study was identify factors affecting attitude of farmers toward drought. centerd county of Eghlid township in Fars provience was selevted as a unit of our study. The population study were all farmers (N=7650), and sample was selected by using random sampling (n=365). A reasercher made questionnaire was utilized with acceptable validity through ural of experts and reliability was measured through pilot study with Cronbach׳s Alpha value for different sections between 0/75 and 0/90 percent. Data analysis revealed significant relationship between agricultural experience, education, the amount of information sources and farmers knowledge towards drought, with attitude of this phenomenon is. Moreover, there are significant differences among farmers with both active and passive attitude in terms of knowledge and perspectives regarding the effects of drought. The results of stepwise multiple regression showed that knowledge of farmers to phenomena drought and their perspective in relation to the social effects of drought, predicted 53 percent of change attitude of farmers towards drought.

کلیدواژه‌ها English

Drought
Attitude
Farmer
County of Eghlid
آقاویسی، آ و آگهی، ح. 1385. ارزشیابی و مقایسه KASA (دانش، نگرش، مهارت حرفه‌ایی و سطح آرزوهای شغلی) کشاورزان تحت پوشش طرح کارشناسان ناظر ذرت با سایر کشاورزان خارج از این طرح شهرستان روانسر در سال زراعی 1385. ماهنامه جهاد. 26(275): 143-126.
 اردکانیان، ر. 1381. آب و اقتصاد. همایش چالش ها، رویکردها و آینده صنعت آب در ایران. دومین نمایشگاه بین المللی آب و تأسیسات آب و فاضلاب. تهران. روابط عمومی و امور بین‌الملل وزارت نیرو.
تقی‌زاده، حمید، نجفی کشکولی، محمد و وکیل‌زاده، فرید. 1388. مدیریت جامع بحران خشکسالی. همایش ملی مسائل و راه‌کارهای مقابله با خشکسالی. دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز. صص. 194-182.
 جنت، س، شاهرودی، ع و چیذری، م. 1385. بررسی نگرش گندمکاران شهرستان گلپایگان درباره مدیریت تلفیقی با آفت سن گندم. چکیده مقالات پنجمین همایش علمی- پژوهشی کشاورزی و منابع طبیعی . تهران: دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن.
دین‌پناه، غ، چیذری، م و موحد محمدی، ح. 1384. تأثیر مزارع نمایشی بر دانش فنی گندمکاران (مطالعه موردی در شهرستان اصفهان). مجله علوم کشاورزی ایران، جلد 36، شماره 2، صص. 329- 319.
 دربندی، ص، کاوه، ف، فاخری‌فرد، ا، صدقی، ح و کمالی، غ. 1386. معرفی یک شاخص جدید برای ارزیابی شدت خشکسالی کشاورزی بر پایه عملکرد نسبس محصول. مجله علمی- پژوهشی علوم کشاورزی. 13(1): 123-107.
دنیایی داریان، مجتبی، ریاحی، وحید (۱۴۰۰) تحلیل روند  خشکسالی کشاورزی و روش‌های سازگاری با آن ( نمونه موردی :  شهرستان شبستر )، فصلنامه جغرافیا و روابط انسانی، دوره ۴، شماره ۲، صص  ٤٨٧-٤66.
زارعی، امین، رضائی، فاطمه، محمدی، میلاد (۱۴۰۰). بررسی اثرات اقتصادی و اجتماعی خشکسالی در نواحی روستایی شهرستان بیجار (بخش چنگ الماس)، فصلنامه جغرافیا و روابط انسانی، دوره ۴، شماره ۲، صص  ۳۱۹-۳۳۵.
 سلطانی، غ. 1388. بهره‌برداری بهینه آب کشاورزی و نقش آن در مقابله با خشکسالی: امکانات و محدودیت‌ها. همایش ملی مسائل و راه‌کارهای مقابله با خشکسالی. دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز. صص. 76-66.
سواری، مسلم، خسروی‌پور، بهمن (۱۳۹۷). تحلیل آثار تاب آوری بر سر زندگی خانوارهای روستایی در شرایط خشکسالی در شهرستان دیواندره، فصلنامه برنامه‌ریزی فضایی (جغرافیا)، سال هستم، شماره 3، صص 40-19.
 شاهرودی، ع.ا، چیذری، م و پزشکی‌راد، غ. 1387. تأثیر تعاونی آب‌بران بر نگرش کشاورزان نسبت به مدیریت آب کشاورزی: مطالعه موردی استان خراسان رضوی. مجله اقتصاد و توسعه کشاورزی (علوم و صنایع کشاورزی)، 22 (2): 85-71.
شریعتمدار، م،ح. 1383. آیا باید برای خشکسالی برنامه داشت؟. روش‌های کاهش خسارت خشکی و خشکسالی (3). تهران : معاونت زراعت وزارت جهاد کشاورزی.
شعبانعلی فمی، حسین، معتقد، مهسا، محمدزاده نظر آبادی، مهناز، افشاری، سمیرا، بقائی، مسیب . (١٤٠٢). تحلیل اوراک کشاورزان نسبت به راهکارهای مدیریت  خشکسالی در واحدهای بهره برداری کشاورزی کوچک مقیاس: مورد مطالعه استان اصفهان، مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، دوره 2-54، شماره ۱، صص 19-1.
صادقلو، طاهره، بوذرجمهری، خدیجه، معینی ، علیرضا (۱۳۹۹). تحلیل ظرفیت رویارویی کشاورزان در برابر مخاطره خشکسالی (نمونه موردی: کشاورزان شهرستان فریمان)، نشریه جغرافیا و مخاطرات محیطی، دوره 9، شماره ۳۴ ، صص 165-185.
صدیقی، ح و پورکاخک، ا. 1384. سنجش نگرش کشاورزان زعفرانکار نسبت به تولید و توسعه کشت زعفران و بررسی مسائل و مشکلات آنان (مطالعه موردی شهرستان گناباد). مجله علوم کشاورزی ایران. 36 (3): 699-689.
 عزیزی، ق، روشن، ع. 1384. بررسی خشکسالی‌ها- ترسالی‌ها و امکان پیش‌بینی آنها با استفاده از مدل سری زمانی هالت وینترز در استان هرمزگان. فصلنامه تحقیقات جغرافیایی. 20 (79): 63-48.
 علایی، حسن، یارعلی، نبی‌اله، مفتخر، محمد و جعفری، راضیه. 1388. بررسی روند خشکسالی در ایران و ارائه روش‌های مدیریتی و راهکارهای بنیادی. دومین همایش ملی اثرات خشکسالی و راهکارهای مدیریت آن، اصفهان، صص. 6-1.
علیزاده، ا. 1383. خشکسالی و ضرورت افزایش بهره‌وری آب. روش‌های کاهش خسارت خشکی و خشکسالی (3). معاونت زراعت وزارت جهاد کشاورزی. صص. 37-29.
 فروزانی، م. 1382. مطالعه نگرش روستائیان نسبت به رفتار با آب و مصرف آن در مناطق سروستان و کامفیروز استان فارس. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه شیراز. دانشکده کشاورزی.
فعلی، س و پزشکی‌راد، غ. 1386. بررسی دانش فنی گندمکاران تحت پوشش ناظران گندم (مطالعه موردی: استان تهران). دوماهنامه علمی- ترویجی جهاد. 27 (279): 103-92.
یزدانی، س و کیانی‌راد، ع. 1383. بیمه درآمدی؛ الگویی جدید در مدیریت ریسک محصولات بخش کشاورزی. فصلنامه اقتصادکشاورزی و توسعه. 12 (47): صص. 79-47.
یعقوبی، جعفر، حمیدی، کلثوم، معصومی، لیلا (۱۳۹۴). سنجش نگرش  کشاورزان حوزه آبخیز زنجانرود نسبت به خشکسالی و مدیریت آن، مجله پژوهش‌های ترویج و آموزش کشاورزی، سال هشتم، شماره ۴، صص ۲۷-۰۱۳
Charney, S, Bouvette, T  and  Wiener, J. 2004. Perceptions of Drought and Drought Impacts, Colorado Case Studies. Insitute of Behavioral Science, University of Colorado. PP:1-8.
 Erbaugh, J. M., Donnermeyer, J., Amujal, M., Kyamanywa, S. 2003. The role of women in pest management decision making: A cas study from Uganda. AIAEE, proceedings of the 19 annual conferences.
Karen E.S, Justine D.A, Klaver, C.L. and Spady, W. 2004. Health Consequences of Drought on the Canadian Prairies. Journal of EcoHealth.1(2):144-154.
Slegres, M.F.W. 2008. If only it would rain: Farmers’perceptions of rainfall and drought In semi-arid central Tanzania. Journal of Arid Environments.72: 2106–2123.
 Slegers, M.F.W., Zougmore, R., Stroosnijder, L. 2005. Closing the gap between priority problems for:  natural resource management in Burkina Faso: exploring drought perceptions of farmers and natural resource management institutions. Wageningen University and Research Centre/ICRISAT, Wageningen
zhang, Q., Sun, P., Li, J., Xiao, M., & singh, V.R  (2015). Assessment of drought vulnerability of the tarim River basim, Xinjiang, china. Theoretical and applied climatology. 121(2).

  • تاریخ دریافت 05 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 02 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 07 اسفند 1404