امکان‌سنجی توسعه فتوتوریسم در استان گیلان با تأکید بر ظرفیت‌های محیطی و تحلیل

محمودی چناری, حبیب; میرثابت‌نظر, سیده فاطمه; علیزاده, محمد

doi:10.22034/gahr.2025.553052.2612

امکان‌سنجی توسعه فتوتوریسم در استان گیلان با تأکید بر ظرفیت‌های محیطی و تحلیل " PESTEL

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

حبیب محمودی چناری ¹

سیده فاطمه میرثابت‌نظر ²

محمد علیزاده ³

¹ پژوهشکده محیط زیست جهاد دانشگاهی . گروه مطالعات ناحیه ای. رشت - خیابان ملت - ضلع غربی باغ محتشم - میدان سیادتی- کوچه کشاورز-

² دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

³ استادیار گروه ایران‌شناسی، دانشکده ایران‌شناسی، دانشگاه ولی‌عصر رفسنجان، رفسنجان، ایران

10.22034/gahr.2025.553052.2612

چکیده

هدف این پژوهش، امکان‌سنجی توسعه گردشگری عکاسی (فتوتوریسم) در استان گیلان با تمرکز بر سنجش ظرفیت‌های محیطی و پیش‌شرط‌های لازم برای ترویج آن می باشد. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی-تحلیلی است که با رویکرد آمیخته (کیفی و کمی) و در قالب یک طرح سه‌مرحله‌ای (مطالعه اسنادی، مصاحبه با متخصصان و تکمیل پرسشنامه محقق‌ساخته) انجام شده است. داده‌ها با استفاده از مدل PESTEL و ارزیابی شش شاخص کلیدی ظرفیت محیطی (تنوع منظر، پدیده‌های طبیعی، عکاسی نجومی، معماری تاریخی، سازه‌های مهندسی و پویایی فرهنگی-اقتصادی) تحلیل شده اند. یافته‌ها پژوهش نشان می دهد، استان گیلان از ظرفیت‌های محیطی استثنایی (مانند چشم‌اندازهای متنوع، پدیده‌های طبیعی منحصربه‌فرد و غنای فرهنگی) برخوردار می‌باشد. از سوی دیگر تحلیل مدل PESTEL نشان داد که در ارتباط با توسعه گردشگری عکاسی، بُعد اجتماعی (با میانگین 3/14) به عنوان نقطه قوت اصلی و بستر مساعد برای توسعه عمل خواهد کرد، در حالی که ابعاد فناوری (1/96) و سیاسی (1/94) به عنوان اصلی‌ترین چالش‌های توسعه فتوتوریسم می باشند. همچنین نتایج تحقیق نشان داد وجود همبستگی قوی بین فناوری و قوانین (0/82) بر ضرورت اصلاح همزمان این دو حوزه تأکید دارد. در مجموع نتایج این پزوهش نشان داد، با وجود ظرفیت‌های بی‌نظیر محیطی، توسعه پایدار فتوتوریسم در استان گیلان مستلزم تقویت فوری زیرساخت‌های فناورانه، ثبات در سیاست‌گذاری و تدوین چارچوب‌های قانونی شفاف است.

کلیدواژه‌ها

کلمات کلیدی: گردشگری عکاسی

فتوتوریسم

ظرفیت محیطی

مدل PESTEL

استان گیلان

موضوعات

گردشگری

عنوان مقاله English

Feasibility Study of Developing Photography Tourism in Gilan Province with Emphasis on Environmental Capacities and PESTEL Analysis

نویسندگان English

Habib Mahmoodi chenari ¹

fatemeh sabetnazar ²

mohamad alizadeh ³

¹ Environmental Research Institute of Academic Center for Education, Culture and Research(E RI of ACECR)

² Master's Student in Urban Planning, Faculty of Architecture and Art, University of Gilan, Rasht, Iran. ```

³ Assistant Professor, Department of Iranian Studies, Faculty of Iranian Studies, Vali-e-Asr University of Rafsanjan, Rafsanjan, Iran.

چکیده English

This research aims to conduct a feasibility study for the development of photography tourism (phototourism) in Gilan Province, focusing on the assessment of environmental capacities and essential prerequisites. Applied in purpose and descriptive-analytical in nature, this study employed a mixed-methods approach (qualitative and quantitative) through a three-phase design: documentary analysis, expert interviews, and administration of a researcher-developed questionnaire. Data were analyzed using the PESTEL framework and evaluation of six key environmental capacity indicators—landscape diversity, natural phenomena, astronomical photography potential, historical architecture, engineering structures, and cultural-economic dynamism. Findings reveal that Gilan Province exhibits exceptional environmental capacities, including diverse landscapes, unique natural phenomena, and cultural richness. PESTEL analysis identified the social dimension (mean: 3.14) as the primary strength and conducive foundation for development, while the technological (mean: 1.96) and political (mean: 1.94) dimensions emerged as the main challenges; furthermore, a strong correlation between technology and legislation (r = 0.82) underscores the necessity for concurrent reforms in both domains. The study concludes that despite unparalleled environmental capacities, sustainable phototourism development in Gilan urgently requires strengthening technological infrastructure, ensuring policy stability, and establishing transparent legal frameworks.

کلیدواژه‌ها English

Phototourism

Photography Tourism

Environmental Capacity

PESTEL Model

Gilan Province

اکبری، عبدالمطلب (1404) برنامه‌ریزی توسعه گردشگری شهری با رویکرد برندسازی (مطالعه موردی: نورآباد ممسنی)، نشریه جغرافیا و روابط انسانی، دوره 8، شماره 2، صص 260-243.

Chen, J., Xu, L., & Li, M. (2022). Motivations of tourist photography: Aesthetics, presence, and personal narrative. Tourism Management Perspectives, 42, 100965.

Gupta, A., Sharma, R., & Lee, T. J. (2024). Economic impacts of photography tourism on local communities: A sustainable development perspective. Journal of Sustainable Tourism, 32(3), 456-475.

Raj, S. (2024). Examining tourist photography performance and constructing social relations: A visual anthropology perspective. Annals of Tourism Research, 100, 103567.

Silva, P., & Oliveira, M. (2024). Cultural heritage and photographic storytelling: The role of AI in preserving intangible culture. Journal of Heritage Tourism, 19(2), 123-145.

Virdee, P. (2017). The tourist gaze 3.0: Photography and the shaping of tourist identity. Routledge.

Yu, C., & Meng, F. (2025). Generative AI image in tourism: Trends, implications, and future research directions. Tourism Review, 80(1), 1-15.

Zhang, Y., & Cheng, M. (2023). Assessing environmental capacity and infrastructure needs for photographic tourism in rural areas. Journal of Travel Research, 62(4), 789-805.

Ansari, N., Tyagi, S., Mehrwal, N., Rastogi, N., Chibber, S., Memoria, M., Kumar, R., Gupta, A. (2022). A Critical Insight into the Impact of Technology in Transformation of Tourist Business into Smart Tourism. In 2022 International Conference on Machine Learning, Big Data, Cloud and Parallel Computing (COM-IT-CON) (pp. 832-837). IEEE. DOI:10.1109/COM-IT-CON54601.2022.9850779.

Aliyah, A., Kartini, R. A., Amanda, A., & Sartika, T. T. D. (2025). Stimulating Tourists’ Imagination: The Role of Visual Communication in Managing Storynomic Tourism Strategies in the Digital Age. Global Insights in Management and Economic Research, 1(02), 44-48. https://doi.org/10.53905/Gimer.v1i02.8.

Amir, A. F., Hafizan, N. N. M., Anuar, N. A. M., Asyraff, M. A., & Shahril, Z. @ R. (2022). The Influence of Instagram Travel Content on Intention to Visit Tourist Destinations. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 12(11), 730–747. DOI:10.6007/IJARBSS/v12-i11/15615.

Basnet, D., Jianmei, Y., Dorji, T., Qianli, X., Lama, A. K., Maowei, Y., Ning, W., Yantao, W., Gurung, K., Rujun, L., Gupta, N., Kanwal, K.S. & Shaoliang, Y. (2021). Bird Photography Tourism, Sustainable Livelihoods, and Biodiversity Conservation: A Case Study from China. Mountain Research and Development, 41(2), 1-9. DOI:10.1659/MRD-JOURNAL-D-19-00054.1Chen, Y., Guo, Z., & Pan, Q. (2022). Motivation and Influence of Female Tourists’ Tourism Photography. In book: Proceedings of the 2022 2nd International Conference on Economic Development and Business Culture (ICEDBC 2022) (pp.1340-1346). https://doi.org/10.2991/978-94-6463-036-7-197.

Chen, Z., & Yu, T. (2025). Festivals and digitalisation: a critique of the literature. Tourism Critiques: Practice and Theory 6(1), pp. 2-17. DOI 10.1108/TRC-05-2024-0022.

Chavez, L., Ruiz, C., Curras, R., & Hernandez, B. (2020). The Role of Travel Motivations and Social Media Use in Consumer Interactive Behaviour: A Uses and Gratifications Perspective. Sustainability, 12(21), 8789. https://doi.org/10.3390/su12218789.

Conceição, N. R. (2022). Gestures, Attunements and Atmospheres: On Photography and Urban Space. Journal of Aesthetics and Phenomenology, 8(2), 1-19. DOI: 10.1080/20539320.2021.2083368.

Corboş, R. A., Bunea, O. I., & Moncea, M. I. (2024). A literature review on tourism infrastructure investments and their impact on tourism development. Proceedings of the 18th International Management Conference, 268-279. https://doi.org/10.24818/IMC/2024/03.01.

Gupta, R., Mondal, M. E. A., Janardhan, M., Kumawat, H., & Shekhar, C. (2024). Sustainable Tourism Development: Balancing Economic Growth and Environmental Conservation. Migration Letters, 21(S7), 1240-1253. DOI:10.13140/RG.2.2.18018.34245

Guo, Q., Wen, T., Zhang, B., & Li, J. (2023). ‘He Wei Gui’: The wisdom and action of tourism photography vendors to handle conflicts in Canton Tower Scenic Area. Tourist Studies, 23(22), 108–127. Doi: 10.1177/14687976231169412.

Grigoriadis, P., Salepaki, A., Angelou, I., & Kourkouridis, D. (2025). Risk and Resilience in Tourism: How Political Instability and Social Conditions Influence Destination Choices. Tourism and Hospitality, 6(2), 83. https://doi.org/10.3390/ tourhosp6020083.

Garg, R. & Modi, R. K. (2025). Revolutionizing Festival Tourism: Harnessing Technology for Event Branding. Technological Innovation and AI for Sustainable Development in Events and Festivals (pp. 27-36). DOI:10.1079/9781836990185.0003

Islam, M. T., Pandey, U., Konar, R., & Bansal, S. (2025). What motivates tourists to take wildlife selfies? Evidence from wildlife tourist attractions in India. Revista Turismo & Desenvolvimento, 48, 391-415. DOI:10.34624/rtd.v48i0.35141

Iaquinto, B. L., Gillen, J., & Mostafanezhad, M. (2024). The new tourism geopolitics: bridging tourism geographies and political geography. Tourism Geographies, 26(5), 723-734. DOI: 10.1080/14616688.2024.2394693.

Kheiri, J. (2023). Tourists’ engagement in cultural attractions: an exploratory study of psychological and behavioural engagement in indigenous tourism. International Journal of Anthropology and Ethnology, 7(8). https://doi.org/10.1186/s41257-023-00087-y.

Kasemsarn, K. (2024). Understanding and Creating Cultural and Heritage Tourism Photographic Guidelines for Youth Tourists. The International Journal of Visual Design, 18(1), 117-141. DOI:10.18848/2325-1581/CGP/v18i01/117-141.

Mardiastuti, A. and Mulyani, Y. A. (2024). Responsible tourism in birdwatching and wild bird photography. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 1366, 012027. DOI:10.1088/1755-1315/1366/1/012027

Naghizadeh, R. (2021). The Impact of Tourism on Rural Areas: A Case Study (Moeil Village in Meshginshahr County). Journal of Tourism and Hospitality Management, 9(3), 153–164. https://doi.org/10.17265/2328-2169/2021.03.003.

Pinhal, R., Estima, A., & Duarte, P. (2025). Exploring Visual Engagement in UNESCO Creative Cities: An Eye-Tracking Analysis of Social Media Images. Tourism & Management Studies, 21(2), 83-95. https://doi.org/10.18089/tms.20250206.

Podduwage, D. R., & Ratnayake, R. M. P. (2020). Wildlife Photography over Nature Photography. The International Journal of Humanities and Social Sciences Invention, 9(9), 49-52. DOI:10.35629/7722-0909024952.

Prawira, M. F. A., Ramadhani, I., Audita, V. N., Andrianto, R., & Prawira, A. B. A. (2024). Pro-Environmental Behaviour in Tourism: A Systematic Literature Review and Future Research Directions. Journal of Tourism Sustainability, 4(2), 101–114. https://doi.org/10.35313/jtospolban.v4i2.137.

Raj, Aishwarya P. (2024). Exploring the Performance of Tourist Photography and the Construction of Social Relations: A Visual Anthropological Perspective, Indian Journal of Anthropological Research, 3(1), pp. 129-139. https://DOI:10.47509/IJAR.2024.v03i01.09.

Silva, C., & Oliveira, L. (2024). Artificial Intelligence at the Interface between Cultural Heritage and Photography: A Systematic Literature Review. Heritage, 7(7): 3799-3820. https://doi.org/10.3390/ heritage7070180.

Virdee, I. (2017). Photographic Tourism Research: Literature Review. Unpublished manuscript. DOI:10.5281/zenodo.1197064.

Wakil, M. A., Sun, Y., & Chan, E. H. (2021). Co-flourishing: Intertwining community resilience and tourism development in destination communities. Tourism Management Perspectives, 38(3), 100803. https://doi.org/10.1016/j.tmp.2021.100803.

Xiao, X., Fang, C., Lin, H., Chen, J. (2022). A framework for quantitative analysis and differentiated marketing of tourism destination images based on visual content of photos. Tourism Management, 93, 104585. DOI:10.1016/j.tourman.2022.104585.

Yu, J., & Meng, T. (2025). image generative AI in tourism: Trends, impacts, and future research directions. Journal of Hospitality & Tourism Research. DOI:10.1177/10963480251324676.

Zhang, J., & Cheng, L. (2023). Post-disaster tourism development and scenario planning for the quality of life of residents. Tourism Review, 78(3), 907-926. https://doi.org/10.1108/TR-06 2022-0293.