جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

مقایسه وضعیت زیست‌محیطی ایران با کشورهای عمده تولیدکننده نفت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه ارومیه – دانشکده ادبیات- استادیار گروه جغرافیا – شهر ارومیه - ایران
2 ارومیه - روستای گوی تپه - کوچه شهید خلیل پور
10.22034/gahr.2025.547425.2596
چکیده
وابستگی شدید به درآمدهای نفتی و فعالیت‌های مرتبط با آن، چالش‌های زیست‌محیطی عمده‌ای را برای کشورهای دارنده این منابع ایجاد کرده است. ارزیابی و مقایسه عملکرد زیست‌محیطی این کشورها می‌تواند نقشه راهی برای حرکت به سمت اقتصاد کم‌کربن و مدیریت پایدار منابع ارائه دهد. هدف این مطالعه، بررسی تطبیقی وضعیت زیست‌محیطی ۹ کشور از غول‌های نفتی جهان است.

این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی است و جامعه آماری آن را کشورهای کانادا، ایران، عراق، کویت، لیبی، روسیه، عربستان سعودی، امارات متحده عربی و ونزوئلا تشکیل می‌دهند. داده‌های مورد نیاز از طریق اسناد معتبر بین‌المللی گردآوری و با استفاده از دو روش جمع وزنی (Si) و ضرب وزنی (Pi) و همچنین محاسبه یک شاخص ترکیبی نهایی (KI) از طریق نرم‌افزارهای SPSS و EXCEL تجزیه و تحلیل شدند. نتایج به وضوح شکاف عمده بین کشورهای مورد مطالعه را نشان داد. بر اساس شاخص ترکیبی KI، کشورهای روسیه (با امتیاز ۲۱۸/۴)، ایران (۹۰۹/۳) و کانادا (۹۰۶/۳) به ترتیب بهترین عملکرد را داشتند. در مقابل، لیبی (۰۹۴/۱) و ونزوئلا (۱۰۷/۳) در پایین‌ترین سطوح عملکردی قرار گرفتند. آنالیز همبستگی بین شاخص‌های Si و Pi نیز همخوانی قابل توجهی در رتبه‌بندی کشورها را نشان داد.

یافته‌ها حاکی از آن است که سطح درآمدهای نفتی به تنهایی تعیین‌کننده عملکرد زیست‌محیطی نیست، بلکه مدیریت حکمرانی خوب، سرمایه‌گذاری در فناوری‌های پاک و اتخاذ سیاست‌های مؤثرعوامل کلیدی در دستیابی به عملکرد مطلوب هستند. این مطالعه بر لزوم عزم جدی کشورهای دارای منابع نفتی، به ویژه لیبی و ونزوئلا ، برای بازنگری در سیاست‌های زیست محیطی خود تأکید می‌کند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

A Comparison of the Environmental Status of Iran with Major Oil-Producing Countries

نویسندگان English

hasan heidari 1
ِِِِِِِِِِِِAlireza Azizi 2
1 urmia univercity - department of geography - urmia - iran
2 دانشجوی دکتری دانشگاه ارومیه
چکیده English

Heavy reliance on oil revenues and related activities has created major environmental challenges for resource-rich countries. Assessing and comparing the environmental performance of these countries can provide a roadmap for transitioning towards a low-carbon economy and sustainable resource management. This study aims to comparatively examine the environmental status of 9 of the world's oil giants. This descriptive-analytical research studies a statistical population consisting of Canada, Iran, Iraq, Kuwait, Libya, Russia, Saudi Arabia, the United Arab Emirates, and Venezuela. Required data were collected from reputable international documents and analyzed using two methods: Weighted Sum (Si) and Weighted Product (Pi), along with the calculation of a final composite index (KI) using SPSS and EXCEL software. The results clearly showed a major gap between the studied countries. Based on the composite KI index, Russia (with a score of 4.218), Iran (3.909), and Canada (3.906) had the best performance, respectively. In contrast, Libya (1.094) and Venezuela (3.107) were at the lowest performance levels. Correlation analysis between the Si and Pi indices also showed a significant consistency in country rankings. Findings indicate that the level of oil revenues alone does not determine environmental performance; rather, good governance management, investment in clean technologies, and effective policies are key factors in achieving desirable performance. This study emphasizes the serious need for oil-rich countries, especially Libya and Venezuela, to reconsider their environmental policies.

کلیدواژه‌ها English

Environmental
Oil Countries
Assessment

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 08 آبان 1404

  • تاریخ دریافت 25 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 06 آبان 1404