جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

تأثیر گردشگری سیاسی در تبدیل روستا به شهر؛ نمونه موردی آلاشت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه تاریخ. دانشکده علوم انسانی و اجتماعی. دانشگاه مازندران. بابلسر. ایران.
2 دکتری تاریخ محلی و مدرس مدعو. دانشگاه مازندران. دانشکده علوم انسانی و اجتماعی. گروه تاریخ. بابلسر. ایران.
10.22034/gahr.2025.558425.2622
چکیده
مازندران در زمره استان‌های با اکثریت جمعیت روستانشین و برخوردار از اقتصاد کشاورزی در دوره پهلوی‌دوم بود. در دهه چهل شمس اما با اجرای سیاست‌ها و طرح‌های جامع گردشگری بافت برخی از روستاهای استان در دچار تغییر شد. درحالی که سیاست توسعه گردشگری با اهداف اقتصادی در دوره پهلوی‌دوم منجر به تغییر بافت برخی از روستاها مازندران به بافت شهری شد؛ تبدیل شدن روستای آلاشت به شهر در دوران پهلوی‌دوم متفاوت و متأثر از شرایطی ویژه‌ و در نتیجه رواج و نوعی گردشگری با اهداف سیاسی و تبلیغاتی بود. بر این اساس پژوهش پیش رو در صدد است تا با استفاده از روش تحقیق تاریخی و به کارگیری اسناد آرشیوی، به طرح و پاسخگویی این پرسش بپردازد که گردشگری سیاسی برپایه اهداف سیاسی و تبلیغاتی حکومت در عصر پهلوی‌دوم چه تأثیری بر تبدیل موقعیت آلاشت از روستا به شهر داشت؟

یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که برخلاف برخی از روستاهای مازندران مانند فریدونکار، نشتارود، محمودآباد متل‌قو ... که در نتیجه سیاست‌ توسعه گردشگری با اهداف اقتصادی بافت روستائی آنها تبدیل به بافت شهری شد؛ این اتفاق در مورد روستای آلاشت در نتیجه نوعی گردشگری سیاسی با اهداف تبلیغاتی به گونه دیگر رقم خورد. ضرورت فراهم آوردن امکانات زیر ساختی برای حضور، بازدید و اقامت بازدیدگنندگان از زادگاه موسس سلسله پهلوی در نتیجه سیاست‌های تبلیغاتی حکومت پهلوی‌دوم در شناساندن رضاشاه به عنوان پدر ایران نوین منجر به شکل‌گیری نوعی گردشگری سیاسی در این روستا شد. درپی تلاش حکومت پهلوی‌دوم برای توسعه گردشگری سیاسی در آلاشت اگرچه این روستا از موقیت و امکانات شهری مانند امکانات رفاهی و بهداشتی، راه، آب، برق و تلفن، شهردار، پاسگاه ژاندامری، دادگستری ... برخوردار شد و در نتیجه آن در تقسیمات اداری به عنوان حوزه شهری شناخته شد؛ اما بافت آن دچار تغییر نشد و به شکل بافت روستایی باقی ماند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Impact of Political Tourism on the Transformation of a Village into a Town: A Case Study of Ālasht.

نویسندگان English

seyed Hassan Shojaee_divkalaee 1
Zamaneh Hasanezhad 2
1 Department of History. Faculty of Humanities and Social Sciences. University of Mazandaran. Babolsar. Iran.
2 PhD in Local History, Local History Researcher. Visiting Professor. University of Mazandaran. Department of History. Babolsar. Iran.
چکیده English

While tourism development policies with economic objectives during the Second Pahlavi era transformed the social and spatial fabric of certain Mazandaran villages into urban structures, the transformation of the village of Ālasht into a town occurred under different and exceptional circumstances—driven by political and propagandistic motives and the emergence of a particular form of political tourism. Accordingly, the present study, through a historical research method and the use of archival documents, seeks to explore and answer the following question: What impact did political tourism—based on the political and propagandistic aims of the government during the Second Pahlavi era—have on the transformation of Ālasht’s status from a village to a town?

The findings indicate that, unlike several villages in Mazandaran such as Fereydunkenar, Noshtarud, Mahmoudabad, and Motelghoo, whose rural structures were converted into urban ones as a result of economically motivated tourism development policies, the case of Ālasht was shaped by a distinct political tourism with promotional and ideological objectives. The necessity of providing infrastructural facilities for the arrival, visitation, and short stays of travelers to the birthplace of the founder of the Pahlavi dynasty stemming from the regime’s propaganda policies to present Reza Shah as the “Father of Modern Iran”—led to the formation of this unique type of political tourism in the village. Following the Second Pahlavi government’s efforts to develop political tourism in Ālasht, the village obtained certain urban features and amenities, such as public welfare and health services, roads, water, electricity, and telephone networks, as well as administrative institutions like a municipality, gendarmerie station, and a courthouse. Consequently, Ālasht was classified as an urban district in administrative divisions. Nevertheless, its structural texture remained unchanged and continued to preserve its original rural character.

کلیدواژه‌ها English

Political Tourism
Mazandaran
Village
Ālasht
Urban Status
اسناد:
-ساکما،  39 -264-89.
-ساکما، 157-264-89.
- ساکما، 140- 264-89.
-ساکما، 203-264-89.
-ساکما، 366-370-89.
-ساکما، 209-370-89.
-ساکما، 2-264-89.
-ساکما، 51-264-89.
-ساکما-16312 293- 97.
-ساکما، 40803-293-96.
-ساکما، 2321-297-97.
ساکما، 01448-293-97.
-ساکما، 000769- 264 -97.
-ساکما، 000984/264/97.
-ساکما، 01448-293-98.
-ساکما، 01449/293/98.
- ساکما، 12175-293-98.
-ساکما، 6119-293-98.
-ساکما، 3441 -200.
-ساکما،17009-220.
-ساکما، 12976-220.
-ساکما، 11035- 220.
-ساکما، 9743-220.
-ساکما، 018001- 220.
-ساکما، 9119- 220.
-ساکما، 001105- 220.
-ساکما، 018555- 220.
-ساکما،48842- 230.
-ساکما، 43334/230.
ساکما، 56725/230.
-ساکما، 2833- 234.
-ساکما، 136773- 240.
-ساکما،025435- 264.
-ساکما، 28294- 264.
-ساکما، 1777-291.
-ساکما، 6119- 293.
-ساکما، 126322- 293.
-ساکما، 126323 -293.
-ساکما، 69239- 293.
ساکما، 74403- 293.
-ساکما، 71396- 293.
-ساکما، 74456- 293.
-ساکما، 53288- 293.
-ساکما، 62948- 293.
-ساکما، 74494- 293.
-ساکما، 76777- 293.
-ساکما،16039- 297.
-ساکما، 5924-297.
-ساکما، 8828/310.
-ساکما، 395- 330.
-ساکما، 61609- 330.
ساکما، 5508- 370.
-ساکما، 8267- 370.
 
نشریات:
- اثر، 4 بهمن 1352، سال 24، شماره 1298.
-اثر، 19 اردیبهشت 1351، سال 23، شماره 1093.
- کیهان، 4 تیر 1355، سال 34، شماره 9896.
-صدای مازندران، 18 خرداد 1330، سال اول، شماره 80.
-مازیار، 7 آبان 1330، سال 3، شماره 35.
کتب:
- اسکندربیگ منشی،(1382)، عالم آرای عباسی، تصحیح ایرج افشار، ج1. تهران: امیرکبیر.
- اعتماد، گیتی. حسامیان، فرخ. ( 1375 ). شهرنشینی در ایران. تهران: آگاه.
- بدیعی، ربیع. ( 1362 ). جغرافیای مفصل ایران. ج1. تهران: اقبال.
-پورکریم، هوشنگ. بازیار، هماتاج. (1348). الاشت زادگاه اعلیحضرت رضاشاه کبیر.تهران انتشارات وزارت فرهنگ و هنر
-حضرتی، حسن، (1401). روش پژوهش در تاریخشناسی، چ3، تهران: لوگوس.
- ستوده، منوچهر. ( 1353 ). از آستارا تا استرآباد. ج3. تهران: انجمن آثار ملی.
- سپهر، محمدتقی.(1353). ناسخالتواریخ. ج1. تهران: نشر اسلامیه.
- شایان، عباس. ( 1364 ). مازندران. زیر نظر ایرج افشار. چ2. تهران: انتشارات علمی.
- رزم آرا، علی. ( 1317 ). جغرافیای نظامی استان های شاهنشاهی ایران. تهران: سعادت.
- رزم آرا، علی. ( 1320 ). جغرافیای نظامی ایران؛ گرگان و دریای خزر. تهران: بی جا.
-کندی، مهدی. (1351). نظری به روستاهای مازندران. ساری: پیام.
- مجتهدزاده، غلامحسین. ( 1383 ). برنامه ریزی شهری در ایران. تهران: پیام نور.
- محمودزاده، کمال. ( بی تا ). شناخت دریای مازندران. تهران: وزارت جنگ.
-مهجوری، اسماعیل. (1345). تاریخ مازندران. ج2. ساری: اثر.
- ناصرالدین شاه قاجار.(1390) سفرنامه مازندران. تصحیح مصطفی نوری. تهران: البرز.
-همبلی، گاوین. (1388). تاریخ ایران دوره پهلوی از مجموعه تاریخ کمبریج. به سرپرستی پیتر آوری، ترجمه مرتضی ثاقب فر. ج7. تهران: جامی.
- یوسفی نیا، علی اصغر. ( 1370 ). تاریخ تنکابن. تهران: قطره.
- اسنادی از مهاجرت داخلی در ایران 1311-1357.  1390. تهران: مرکز پژوهش سنجش و اسناد ریاست جمهوری.
منابع اینترنتی:
- سایت وزارت میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی. https://www.mcth.ir
- سایت سازمان آمار ایران. amarfact.com https://

  • تاریخ دریافت 17 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری 02 آبان 1404
  • تاریخ پذیرش 08 آذر 1404