جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

نقش احزاب سیاسی و تشکل‌های مدنی در مشارکت سیاسی استان کردستان پس از انقلاب اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
2 دانشگاه جامع امام حسین (ع)
10.22034/gahr.2026.576353.2681
چکیده
از جمله مسائل مهم در زمینه تدوین تجارب تاریخی جمهوری اسلامی ایران، نقش احزاب و تشکل-های مدنی در مشارکت سیاسی است که تلاش می‌شود تا در پژوهش حاضر به آن پرداخته شود. پژوهش حاضر با واکاوی پیشینه تعامل دولت و اقوام و روندپژوهی این تعامل در جمهوری اسلامی به دنبال این مسأله است که با توجه به سیاستگذاری قومی دولت‌های پس از انقلاب اسلامی در استان کردستان، مشارکت سیاسی قوم کرد چه روندی را پیموده است؟ و احزاب و تشکل‌های مدنی در وضعیت مشارکت سیاسی استان کردستان چه نقشی ایفا کرده‌اند؟ به‌نظر می‌رسد سیاست قومی جمهوری اسلامی با اتخاذ رویکرد وحدت در عین کثرت و رویکرد فرصت‌محور به قومیت‌ها از طریق ایجاد سازوکار انتخابات، احزاب سیاسی، انجمن‌ها و تشکل‌های مدنی، ضمن فراهم نمودن زمینه‌ مشارکت سیاسی قوم کرد در ساختار نظام اسلامی، زمینه حکمفرما شدن آنها بر سرنوشت‌شان را فراهم ساخته باشد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که احزاب سیاسی و تشکل‌های مدنی موافق مشارکت سیاسی در کردستان نقش فعالی در ادوار مختلف انتخابات ریاست‌جمهوری داشته‌اند. احزاب سیاسی فعال ظرفیت خود را در دو بخش بسیج سیاسی و مشارکت سیاسی به کار گرفتند. آنها با استفاده از ارزش‌ها و نمادهای قومی در دوره‌های متوالی به بسیج سیاسی پرداختند. در تمامی این دوران‌ها، خواسته‌های قومی مانند زبان مادری، فرهنگ و آداب و رسوم محلی و به کارگیری امور اجرایی و اداری استان به دست افراد بومی منطقه تنها تکیه‌گاهی بوده است که در داخل و خارج از نظام با استفاده از آنها سعی در جلب توجه مردم کردستان داشته اند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The role of political parties and civil organizations in political participation in Kurdistan Province after the Islamic Revolution

نویسندگان English

Afshin Karami 1
majid nejatour 2
1 Department of Geography, Faculty of Literature and Humanities, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
2 Imam Hussein (AS) Comprehensive University
چکیده English

Among the important issues in compiling the historical experiences of the Islamic Republic of Iran is the role of parties and civil organizations in political participation, which is attempted to be addressed in the present study. The present study, by analyzing the history of the interaction between the government and ethnic groups and the trend study of this interaction in the Islamic Republic, seeks to answer the question: What trend has the political participation of the Kurdish ethnic group undergone in the Kurdistan province, considering the ethnic policies of the governments after the Islamic Revolution? And what role have parties and civil organizations played in the political participation situation in the Kurdistan province? It seems that the ethnic policy of the Islamic Republic, by adopting an approach of unity in diversity and an opportunity-oriented approach to ethnicities through the creation of an electoral mechanism, political parties, associations, and civil organizations, has paved the way for the political participation of the Kurdish people in the structure of the Islamic system, and has paved the way for them to rule over their own destiny. The research findings show that political parties and civil society organizations in favor of political participation in Kurdistan have played an active role in different presidential election cycles. Active political parties used their capacity in two areas: political mobilization and political participation. They have engaged in political mobilization using ethnic values and symbols in successive periods. In all these periods, ethnic demands such as the mother tongue, local culture and customs, and the implementation of the province's administrative and administrative affairs by the indigenous people of the region have been the only support that they have used inside and outside the system to try to attract the attention of the people of Kurdistan.

کلیدواژه‌ها English

Parties
civil organizations
participation
government
politics
ایروانلو، علی، شاکری، احسان، ظهیری، محمد(1399) جهانی­شدن و الزامات سیاست­های قومی در جمهوری اسلامی ایران، مطالعات سیاسی، شماره 47، دوره 12.
پایگاه اطلاع­رسانی استانداری کردستان(1394)،  قابل دسترسی در: https://ostan-kd.ir/
توکلی، محمود(1382) مشارکت و امنیت در کردستان، قابل دسترسی در پایگاه اینترنتی: www.meisami.com/@oldsite/cadi6/htm
جلالی زاده(1388)  مصاحبه مریم انصاری با جلالی زاده ، نماینده مردم کردستان در مجلس ششم، 03/10/1388، قابل دسترسی در: http://www.mediya.net
جلایی پور، حمیدرضا (1372)کردستان و علل تداوم بحران آن پس از انقلاب اسلامی، تهران، انتشارات وزارت امور خارجه.
چمران، مصطفی(1360) کردستان، تهران، انتشارات دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
حافظ­نیا، محمدرضا(1387) تأثیر خودگردانی کردهای شمال عراق بر کشورهای همسایه، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، شماره 83.
حق­پناه، جعفر(1394) سیاستگذاری قومی در جمهوری اسلامی ایران: چگونگی، فرایند و عوامل مؤثر بر تدوین، سیاستگذاری عمومی، شماره 2، پیاپی 2.
خبرگزاری جمهوری اسلامی (1388) استان کردستان در انتخابات ریاست جمهوری از منظر آمار، 03/03/1388، قابل دسترسی در: https://www.irna.ir/news/7218865
خرمشاد، محمدباقر، احمدی، حمید، عباسعلی، رهبر، مولودی، امیر(1402) شکاف­های اجتماعی درون­قومی و پیامدهای سیاسی آن در ایران: مطالعه موردی کردها، مطالعات ملی، سال 24، تابستان، شماره 2، پیاپی 94.
خوبروی پاک، محمدرضا(1380) اقلیت­ها، تهران، نشر و پژوهش شیرازه.
دریایی، پریسا، محمدی، سیدمحمد (1395) تأثیر نزاع­های قومی بر سیاسی­شدن اقوام در ایران، نخستین کنگره بین­المللی جامع علوم سیاسی ایران، تهران.
رضی، داود (1380) بررسی تطبیقی عوامل اجتماعی مؤثر بر میزان مشارکت مردم در انتخابات شش دوره ریاست جمهوری پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران 1372- 1358، فصلنامه علوم انسانی دانشگاه الزهرا(س) بهار و تابستان،  شماره 37 و 38 .
روزنامه اطلاعات، 25/04/1358
زندی، ابراهیم(1380) بحران قومی و وحدت ملی: الگوی سیاست قومی در جمهوری اسلامی ایران، فرهنگ اندیشه، سال اول، پاییز و زمستان، شماره 3 و 4.
ساروخانی، محمدباقر(1380) دایرة المعارف علوم اجتماعی، تهران، نشر کیهان.
سلیمانی­قره­گل، هادی(1399) جامعه، دولت و ایده شکاف قومی در ایران، تهران، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
عبدالله­نژاد، علی، کریم­پور، ریحان، اسماعیل­پور، علی­اصغر(1399) بررسی و تحلیل نقش شکاف­های قومی در بحران­های ژئوپلیتیکی ایران در بعد از انقلاب در راستای کارآمدی نظام در مناطق مرزی، مطالعات توسعه اجتماعی ایران، سال دوازدهم، شماره 2.
قادرزاده، امید، کرمی، ایوب (1399) مشکله هویت در سازمان های مردم نهاد: مطالعه کیفی فعالان مدنی، فصلنامه بررسی مسائل اجتماعی ایران، دوره پنجم، شماره دوم، پائیز و زمستان.
قمریان نصرآباد، ناهید(1400) توسعه قومی و امنیت پایدار: بررسی شاخص­های توسعه قومی در اسناد بالادستی پس از انقلاب اسلامی در دو استان کردنشین کرمانشاه و کردستان و ارتباط آنها با امنیت پایدار، رساله دکتری پژوهشکده امام خمینی(ره) و انقلاب اسلامی، بهمن ماه 1400.
کریمی­مله، علی، تبارسوته، محمدسلمان(1398) جامعه­شناسی سیاسی رفتار انتخاباتی استان کردستان (دوره اول تا دوازدهم انتخابات ریاست­جمهوری)، جامعه­شناسی مسائل اجتماعی ایران، سال هشتم، بهار، شماره 1.
محمدزاده، حسین، خانی، سعید(1397) زمینه­های تاریخی و اجتماعی مؤثر بر شکاف قومی در ایران، مطالعات اجتماعی ایران، سال دوازدهم، پاییز، شماره 3.
مصاحبه با خالد عزیزی، 28/01/1389، قابل دسترسی در: http://www.bbc.co.uk/persian/tv/2010/03/100301-142-hardtalk-azizi.shtml
مولودی، عبدالعزیز(1388) مشارکت سیاسی کردها در ایران، فصلنامه سیاسی، اجتماعی و فرهنگی روژه، بهار، تابستان و پاییز، سال 4، شماره 11، 12، 13.
ویسی، هادی (1404). نظریه­های خاستگاه حکومت و مسأله حکومت در ایران، جغرافیا و روابط انسانی، دوره 8، شماره 3، صص 33-17. https://doi.org/10.22034/gahr.2025.535223.2539
Brown, David (2005) the state and ethnic politics in Southeast Asia, London, Taylor & Francis eLibrary.
Yildiz, Karim Tanyel, Taysi (2007) the kurds in iran-the past, present and future, first published by Pluto Press, archway road, London number 65 and 839.
Hicks, Neil (2005) the human rights of Kurds in the Islamic republic of Iran, use program coordinators for the Middle East and North Africa of the lawyers committee for human rights, Center Press.
Geoffrey, Gresh (2009) Iranian Kurds in age globalization, the fletcher school of law and diplomacy USA, Tufts University.

  • تاریخ دریافت 28 بهمن 1404
  • تاریخ بازنگری 12 اسفند 1404
  • تاریخ پذیرش 28 فروردین 1405