جغرافیا و روابط انسانی

جغرافیا و روابط انسانی

ارزیابی اثرات اجرای پروژه‌های عمران شهری در بازآفرینی محلات تبریز (مطالعه موردی: امتداد خیابان انقلاب)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
دانشگاه تبریز
10.22034/gahr.2026.590683.2807
چکیده
در دهه‌های اخیر، بازآفرینی شهری به عنوان یکی از رویکردهای نوین مداخله در بافت‌های شهری باهدف ارتقای کیفیت زندگی، تقویت پویایی اجتماعی و اقتصادی و بهبود ساختار فضایی شهرها موردتوجه قرار گرفته است. در این چارچوب، پروژه‌های عمرانی تنها زمانی می‌توانند به بازآفرینی پایدار منجر شوند که اثرات آن‌ها به صورت همزمان در ابعاد کالبدی، اجتماعی، اقتصادی و فضایی مورد ارزیابی قرار گیرد. پژوهش حاضر باهدف ارزیابی اثرات اجرای پروژه‌های عمرانی در امتداد خیابان انقلاب تبریز بر فرایند بازآفرینی شهری در مقیاس محله انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی با رویکرد ترکیبی کمی-فضایی طراحی شده است. داده‌های کمی از طریق پرسش‌نامه‌های ساختاریافته از ۳۷۰ نفر از ساکنان و کسبه گردآوری شد و برای بررسی تغییرات کالبدی، الگوهای دسترسی و پیوستگی فضایی، از نرم‌افزارهای GIS و Depthmap بهره گرفته شد. تحلیل داده‌ها با نرم‌افزار SPSS انجام شد. نتایج پژوهش نشان داد که اجرای پروژه‌های عمرانی موجب بهبود معنادار کیفیت کالبدی محدوده، از جمله ارتقای معابر، روشنایی و مبلمان شهری شده است. در بعد اجتماعی، افزایش نسبی سرمایه اجتماعی و تقویت حس تعلق محله‌ای مشاهده شد، هرچند شدت این اثرگذاری در بخش‌های مختلف محور یکنواخت نبوده است. در بعد اقتصادی نیز افزایش ارزش املاک و رونق نسبی فعالیت‌های تجاری تأیید شد، اما تحلیل فضایی نشان‌دهنده نابرابری در توزیع منافع اقتصادی میان بخش‌های مرکزی و پیرامونی محور است. در مجموع، یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که تحقق بازآفرینی شهری پایدار در خیابان انقلاب تبریز مستلزم تلفیق مداخلات کالبدی با رویکرد اجتماع‌محور و توجه به ساختار فضایی محله است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Evaluating the effects of implementing urban development projects in regenerating neighborhoods in Tabriz (Case study: Extension of Enghelab Street)

نویسندگان English

alireza omidpour
Fereydoun Babaei Aghdam
akbar rahimi
University Of Tabriz
چکیده English

In recent decades, urban regeneration has emerged as a key strategy for enhancing urban quality, social and economic vitality, and spatial functionality. This study evaluates the effects of urban development projects along Enqelab Street in Tabriz on neighborhood-scale urban regeneration. The research adopts a descriptive-analytical methodology with a quantitative-spatial approach. Quantitative data were collected through structured questionnaires administered to 370 residents and shopkeepers, while spatial analysis was conducted using GIS and Depthmap software to assess accessibility, spatial connectivity, and activity density. Data analysis was performed using SPSS. Results indicate significant improvements in the physical quality of the corridor, including streetscape, lighting, and urban furniture. Relative gains were observed in social capital and sense of neighborhood belonging, though unevenly distributed along the corridor. Economic indicators such as property values and commercial activity increased; however, spatial analysis highlighted inequalities in economic benefits between central and peripheral sections. The findings underscore the importance of integrating physical interventions with spatially informed planning and community-oriented strategies to achieve sustainable and equitable urban regeneration.

کلیدواژه‌ها English

Urban Regeneration
Social Capital
Physical Quality
Enqelab Street
Tabriz

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 03 مرداد 1405

  • تاریخ دریافت 17 تیر 1405
  • تاریخ پذیرش 03 مرداد 1405