امکان سنجی بحران ژئواکونومیک در افغانستان و تاثیر آن بر فضای پیرامون

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش آموخته دکترا جغرافیای سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران

10.22034/gahr.2021.299969.1599

چکیده

ظهور قطب های صنعتی با زیربستر انرژی نفت و گاز، ساختارهای اقتصادی را در پیوند با مراکز تولید، ترانزیت و مصرف انرژی ظرفیت سازی کرد که تحت عنوان ژئواکونومیک موضوعیت می یابد. منطقه استراتژیک خاورنزدیک بزرگ به دلیل وجود مخازن بزرگ هیدروکربنی در کانون توجهات قرار دارد و برای تسلط و کنترل بر آن، قلمروهای تحت عنوان پایگاهها و مراکز عملیاتی برای پیشبرد اهداف سیاسی-نظامی و اقتصادی-تجاری قدرتهای بزرگ در نظر گرفته شده است. کشور افغانستان به دلیل موقعیت خاص توپوگرافی-ژئوپلیتیکی و همجواری با قدرتهای جهانی(روسیه و چین) و قدرتهای منطقه ای(ایران، پاکستان و هند)، جزو یکی از این مراکز عملیاتی قرار دارد. این مقاله با روش تحلیلی-توصیفی و استفاده از منابع علمی و پژوهشی ضمن بررسی مسائل ژئواکونومیک افغانستان این فرضیه را مطرح می نماید، ایجاد بسترهای ناامنی و تداوم بی ثباتی در افغانستان در راستای تامین منافع اقتصادی-انرژیک قدرتهای صنعتی و تحت فشار قرار دادن بازیگران رقیب ارزیابی می شود و بر این اساس نتیجه گیری می شود که بحران سیستمی ناشی از بهره برداری از منابع انرژی تحت عنوان بحران ژئواکونومیک، تکوین فرایندهای صلح و ثبات در افغانستان را با موانع بزرگ مواجه خواهد کرد و گسترش و تداوم ناامنی را برای فضاهای پیرامونی اش اجتناب ناپذیر می کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Feasibility study of Geo-economic crisis in Afghanistan and its impact on the surrounding environment

نویسنده [English]

  • mariam verij kazemi
Science and Research Branch, Islamic Azad University Tehran
چکیده [English]

The emergence of industrial hubs with oil and gas energy substrates has built economic structures which are in conjunction with energy production, transit and energy consumption centers, lt is referred to as geo-economic .The Greater Near East strategic region is in the spotlight due to the existence of large hydrocarbon reservoirs, that dominate and control it. Territories called bases and operational centers have been considered to advance the political-military and economic-commercial goals of the great powers. Afghanistan is one of the centers of operations due to its special topographical-geopolitical position .it is connected to world powers (Russia and China) and regional powers (Iran, Pakistan and India).
This article uses analytical-descriptive method and using scientific and research resources while examining the geo-economic issues of Afghanistan and raises the hypothesis of creating insecurity and continuing instability in Afghanistan in order to ensure the economic-energetic benefits of industrial powers and pressure on actors. The competitor is evaluated on this basis, it is concluded that the systemic crisis resulting from the exploitation of energy resources under the name of geo-economic crisis will face major obstacles to the development of peace and stability processes in Afghanistan and will make the spread of insecurity for its surroundings inevitable.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Afghanistan
  • peripheral space
  • geo-economic crisis
  • Energy
  • supra regional powers
-         پاسبان، ابوالفضل(1395)، ژئوپلیتیک کشور ترکمنستان و تأثیر آن بر امنیت سیاسی جمهوری اسلامی ایران، مجله سیاست دفاعی، سال بیست و چهارم، شماره 96،صص101-140.
-         توسلی غرجستانی،محمد(1396)، طرح یک کمربند، یک راه؛ از رؤیا تا واقعیت،برگرفته از سایت به آدرس http://dailyafghanistan.com/opinion_detail.php?post_id=139991
-         ترابی، قاسم، صانعی،راضیه(1396)،موانع تحقق خط لوله تاپی بر اساس نظریه همگرایی،فصلنامه تخصصی علوم سیاسی،سال سیزدهم،شماره چهل و یکم،صص25-40.
-         علیرضایی،محمد حنیف(1390)،افغانستان و اهمیت انرژی، فصلنامه مطالعات استراتژیک، شماره 25 و 26،ص120.
-         زراعی، بهادر،شاهدوست،حسن،زینی وند، علی(1393)، فرصت‌ها و چالش‌های همگرایی منطقه‌ای در خلیج فارس، پژوهش‌های جغرافیای انسانی، دورة 46، شمارة 4، ص732.
-         شیرخانی، محمدعلی، سبحانی، مهدی(1392)،اقتصاد سیاسی نظامی گری و مداخله نظامی امریکا در افغانستان،فصلنامه سیاست مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی،دوره 43،شماره4،صص117-134.
-         قادری،علی(1394)، افغانستان و ژئوپلیتیک انرژی منطقه،،http://dailyafghanistan.com/opinion_detail.php?post_id=134002
-         یاری،احسان، عابدی، مرضیه(1394)، تحلیل و ارزیابی گره ترکمنستان در شبکه منطقه ای ایران؛ فرصت ها و چالش های ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی همکاری ایران و ترکمنستان، فصلنامه مطالعات جهان اسلام،دوره 4، شماره3، صص195-222.
-         وریج کاظمی،مریم(1399)،بررسی نقش کریدور واخان افغانستان در طرح یک کمربند-یک راه چین،فصلنامه جغرافیا و روابط انسانی،دوره 3، شماره3، صص253-233.
 
مقالات انگلیسی
 
 
-Aamir, Adnan,(2020), Beijing-backed Pakistan port opens as hub for Afghanistan trade, https://asia.nikkei.com/Spotlight/Belt-and-Road. Contributing writerJanuary
-Cowan, Annie, (2018),Afghanistan Reconnected: Challenges and Opportunities in the Context of China’s Belt and Road Initiative, East-West Institute Policy -Brief (March 2018): 12-13, https://www.eastwest.ngo/sites/default/files/arp-challenges-and-opportunities-in-the-context-of-bri.pdf.
-Hashimove, Umida ,(2019), What is Uzbekistan’s Role in the Afghan Peace Process, March 11, 2019, https://thediplomat.com/2019/03/what-is-uzbekistans-role-in-the-afghan-peace-process/
-Heal, Adam,(2015), ESCAP, United Nations, Afghanistan and central Asia: Straitening Trade and Economic Ties, Available at: http://www.unescap.org/sites/default/files/Afghanistan%20and%20Central%20Asia-Strengthening%20Trade%20and%20Economic%20Ties.pdf.
-ITC News,(2019), Afghanistan and Uzbekistan step up efforts to strengthen trade relations, 16 July 2019, https://www.intracen.org/news/Afghanistan-and-Uzbekistan-step-up-efforts-to-strengthen-trade-relations/
-Ibañez-Tirado, Diana, Magnus Marsden,(2020), Trade ‘outside the law’: Uzbek and Afghan transnational merchants between Yiwu and South-Central Asia, Pages 135-154 | Published online: 04,2020,https://doi.org/10.1080/02634937.2020.1716687,https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/02634937.2020.1716687.
-Oge, Kerem ,(2015), Geopolitics and revenue transparency in Turkmenistan and Azerbaijan,pp89-110, https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/15387216.2015.1057756
-Stein, Matthew ,(2019), Compendium of Central Asian Military and Security Activity, https://www.state.govunited-states-strategy-for-central-a
-Safi, Mariam , Bismellah Alizada, (2018), Integrating Afghanistan into the Belt and Road Initiative: Review, Analysis and Prospects,” Friedrich Ebert Stiftung, August 2018, http://www.dropsafghanistan.org/wp-content/uploads/2019/01/Integrating-Afghanistan-into-the-Belt-and-Road-Initiative.pdf.
35-Shoaib Ahmad, Rahim, (2015), How can Afghanistan retake its position as a transit and transport hub between Central Asia and South Asia? The Silk Road through Afghanistan, 6th Regional Economic Cooperation Conference on Afghanistan, Kabul, 3-4 September 2015. Available at: http://www.pajhwok.com/en/opinions/how-can-afghanistan-retake-its-position-transit-and-transport-hub-between-central-and-south.
سایت خبری
-The U.S. War in Afghanistan,1999-2020,The Taliban insurgency remains resilient nearly two decades after U.S.-led forces toppled its regime in what led to the United States’ longest war, https://www.cfr.org/timeline/us-war-afghanistan.
-World Bank, Afghanistan will Need Continued International Support after Political Settlement, Press Release, December 5, 2019, https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2019/12/05/afghanistan-will-need-continued-international-support-after-political-settlement.
-http:// /www.khorasanzameen.net/php/read.php?id=4122
-http://www.mew.gov.af/fa/article/61451 
-http://www.avapress.com/vdcf0xdyew6d0va.igiw.html