تحلیل تفاوت های توسعه منطقه ای شهرستان البرز با استفاده از مدل الکتره

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه جغرافیای انسانی، دانشگاه خوارزمی ، تهران، ایران

2 گروه جغرافیای انسانی دانشگاه خوارزمی ، تهران، ایران

3 گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی تهران، ایران

چکیده

موقعیت استراتژیک و ارتباطی شهرستان البرز باعث می شود که این منطقه در معرض جریانات و نیروهای مختلفی قرار گیرد. بنابراین به منظور قرار دادن شهرستان در مدار توسعه، ابتدا لازم است که به شناسایی وضعیت موجود در ابعاد مختلف توسعه پرداخته شود و بر اساس چنین شناختی میزان نابرابری ها و کاستی ها موجود را مشخص کرده و در نتیجه مسیر را برای اتخاذ برنامه های توسعه آتی منطقه هموار نمود. بنابراین در پژوهش حاضر، به منظور تعیین سطح توسعه یافتگی شهرستان البرز وضعیت نقاط شهری در ابعاد مختلف کالبدی، فناوری، مدیریتی، اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی با استفاده از روش آماری و مدل الکتره مورد ارزیابی و رتبه بندی قرار گرفتند. این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی، بر اساس روش تحقیق کمی- تحلیلی و روش گرد آوری داده ها نیز اسنادی بوده و بدین منظور از داده های مرکز آمار در سال 1390و اسناد مرتبط با توسعه منطقه ای استفاده شده است. نتایج پژوهش در57 شاخص مورد مطالعه حاکی از داشتن وضعیت بهتر شهر کرج در 4 بعد کالبدی، اجتماعی، مدیریتی، دانش و فناوری بوده و بهترین وضعیت برای ابعاد اقتصادی و زیست محیطی نیز به ترتیب مربوط به شهرهای محمد شهر و آسارا می باشد. نتایج نهایی مدل بیانگر قرار گیری شهرهای کرج و گرمدره در رتبه اول توسعه بوده و شهرهای کمالشهر و ماهدشت نیز سطح میانه توسعه را دارا می باشند. در مراتب بعدی شهر های آسارا و محمد شهر با برخورداری از کم ترین میزان توسعه در جایگاه سوم سطح توسعه قرار می گیرند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of regional development differences in Alborz city using Electre model

نویسندگان [English]

  • Farzaneh Sasanpour 1
  • Habibollah Fasihi 2
  • Zaher Rashidi 3
1 Department of Human Geography. Faculty of Geographical Sciences. Kharazmi University of Tehran
2 Department of Human Geography. Faculty of Geographical Sciences. Kharazmi University of Tehran
3 Department of Human Geography, Faculty of Geographical Sciences. Kharazmi University, Tehran. Iran
چکیده [English]

The strategic and communication location of Alborz city exposes the area to various currents and forces. Therefore, in order to put the city in the development circuit, it is first necessary to identify the status quo in different aspects of development and identify on the basis of such cognition the extent of inequalities and shortcomings existing and thereby determine the path for future development plans. The area cleared. So in the present study, In order to determine the level of development of Alborz city, the status of urban areas in different physical, technological, managerial, economic, social and environmental aspects were evaluated and ranked using statistical method and Electre model. This research is functional in the case of goal, It was based on a Quantitative -analytical method research and the data of the Statistical Center in 2011 and the documents related to regional development have been used. The results of 57 indices indicate that Karaj has better status in four physical, social, managerial, science and technology dimensions and the best situation for economic and environmental aspects belongs to Mohammadshahr and Asara respectively. The final results of the model indicate that Karaj and Garmdareh cities are in the first place of development and the cities of Kamalshahr and Mahdasht have the middle level of development. Subsequently, the cities of Asara and Mohammad Shahr, with the least development, are in the third position of development level.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Regional Development
  • sustainable development
  • Alborz County
  • Points Development Ranking
  • Electre Model
بختیاری، صادق؛ دهقانی زاده، مجید و رعیتی، علیرضا (1390). سنجش وضعیت توسعه یافتگى شهرستان هاى استان یزد با بهره گیرى از رویکردهاى تصمیم گیرى بامعیارهاى چندگانه وتحلیل عاملی. فصلنامه علمی- پژوهشی برنامه ریزی و بودجه، سال هفتم، شماره3، پاییز 1391، ص 159-131.
پوراصغر سنگاچین، فرزام؛ صالحی، اسماعیل و دیناروندی، مرتضی (1392). مقایسه روش های سنجش توسعه پایدار منطقه ای با استفاده از شاخص های ترکیبی )مطالعه موردی: استانهای کشور ایران(. پژوهش های محیط زیست، سال 4 ،شماره 7 ، بهار و تابستان 1392، ص58-45.
ساسانپور، فرزانه و آقاجانی، نفیسه (1394). سنجش توسعه یافتگی کالبدی - فضایی مناطق شهری در راستای پایداری شهری (مطالعه موردی: مناطق 22 گانۀ کلانشهر تهران). نشریه مطالعات نواحی شهری دانشگاه شهید باهنر کرمان، سال دوم، شماره 2، بهار 1394.
سرخ کمال، کبری، زنجیرچی، سید محمود و بیرانوند زاده، مریم (1390). سطح بندی شهرستان های استان خراسان رضوی  از لحاظ مؤلفه های توسعه یافتگی فرهنگی. مجله علمی تخصصی برنامه ریزی فضایی، سال اول، شماره دوم، پاییز 1390، ص 108-95.
صالحی، سعدی؛ لطیفی، سید میدیا و قاسمی پور، هیوا (1397). سنجش وضعیت توسعه یافتگی دهستان های شهرستان سقز با مدل .HDI جغرافیا و روابط انسانی، پاییز 1397، دوره1 ،شماره.
صرافی، مظفر (1377). برنامه ریزی توسعه منطقه ای، انتشارات سازمان مدیریت و برنامه ریزی، دفتر آمایش و برنامه ریزی منطقه ای، چاپ دوم.
ضرابی، اصغر و تبریزی، نازنین (1389). تعیین سطح توسعه یافتگی شهرستان های استان مازندران- رویکرد تحلیل عاملی. فصلنامه جغرافیایی آمایش محیط، شماره12، ص77-63.1.
فیروزی، محمد علی؛ محمدی دهچشمه، مصطفی و مختاری چلچه، صادق (1396). بررسی نابرابری منطقه ای در شهرستان های استان خوزستان. مجلّة جغرافیا و توسعة ناحیه ای، سال پانزدهم، شمارة 2، پاییز و زمستان 1396، شمارة پیاپی 29، ص240-217.
قدیری معصوم، مجتبی (1379). سیری در مفاهیم و ابعاد مختلف توسعه. مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، زمستان 1379، ص 15-1.
معصومی اشکوری، سید حسن (1385). اصول و مبانی برنامه ریزی منطقه ای. چاپ سوم، تهران نشر پیام.
Balisacan. A. M. (2008). Regional Development dinamics and decentralization in the Philippines:Then lessons from a’’fast stater’’, Asian Economic Bulletin,vol.25,no.3,p.293315.
Blewitt. J. (2008). Understanding Sustainable Development, London: Earthscan,p.21-24.
Dai. X. & Zhang. J. (2011). The TOPSIS Analysis on Regional Disparity of Economic Development in Zhejiang Province. Canadian Social Science, 7(5), 135139.Availablefrom:URL:http://www.cscanada.net/index.php/css/article/view/j.css.
Eva. P. (2014). Comparing Regions´ Ranking by MCDM methods: the Case of Visegrad Countries.WSEAS TRANSACTIONS on BUSINESS and ECONOMICS: Volume 11, 2014,pages 496-507.
ENSURE. (2000). Making Sustainable Regional Development Visible: Evaluation Methods and Indicators in the Regional Context, Sustain, Institute fürVerfahrenstechnik, Graz.
Jiameng. G.. Mingyue. Q. & Kewu. P. (2014). Comprehensive Evaluation of Regional Development Level of Resources inequalities. 2014 26th Chinese Control and Decision Conference (CCDC). P. 2223-2226.
Stecyk. A. (2019). The AHP-TOPSIS Model in the Analysis of the Counties Sustainable Development in the West Pomeranian Province in 2010 and 2017: Journal of Ecological Engineering.Volume 20, Issue 7, July 2019, p. 233- 244.
Massey. D. (1978). In What Sense a Regional Problem?, Regional Studies. Vol. 13 pp.
233-243.
 Pike. A.. Rodríguez-Pose. A & Tomaney. J. (2016). Shifting horizons in local and regional development: Regional Studies, 2016.
Yeung. H. (2009). Regional Development and the Competitive Dynamics of Global Production Networks: An East Asian Perspective. Regional Studies, Vol. 43.3, pp. 325–351, April 2009.
Laji. A. (2019). Regional Development Inequalities in Kenya: Can Devolution Succeed Where Other Strategies Failed?: International Journal of Regional Development. 2019,Vol.6,No.1.

Zougris. K.. Gee.  R & Zaras. D. (2015). Regional Development, World System’s Taxonomies and Inequality: A MESO-Domain Approach: International Journal of Regional Development. 2015, Vol. 2, No. 1.
Novkovska. B. (2017). Regional Development Disparities and Their Connection with Hidden Economy:  UTMS Journal of Economics 8 (2): 151–158.
Kapitsinis. N. (2020). The underlying factors of the COVID19 spatially uneven spread. Initial evidence from regions in nine EU countries: Reg Sci Policy Pract. 2020;12 :1027–1045.