آسیب‌شناسی نظام بازآفرینی بافت‌های تاریخی از منظر رویکردهای یکپارچه و پایدار (مورد مطلعه: کلان‌شهر تبریز)

نوع مقاله : پایان نامه و رساله

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، آمایش شهری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز

2 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

10.22034/gahr.2023.393767.1851

چکیده

بافت‌های تاریخی به‌عنوان هویت هر قوم و کشوری و آثار گران‌بهایی از فرهنگ، دانش معماری و شهرسازی بومی تلقی می‌گردند. با توجه به تخریب و زوال این بافت‌ها طی دوره‌ی مختلف، بازآفرینی آنها یکی از اولویت‌های اساسی اکثر دولت‌ها محسوب می‌شود. با توجه به اهمیت بازآفرینی بافت‌های تاریخی، پژوهش حاضر با هدف آسیب‌شناسی نظام بازآفرینی بافت‌های تاریخی در کلان‌شهر تبریز و ارائه‌ی راهکارهای اجرایی به‌منظور دست‌یابی به وضعیت مطلوب نگارش شده است. روش تحقیق در پژوهش حاضر آمیخته (کمی-کیفی)، با هدف توسعه‌ای-کاربردی و ماهیت تحلیلی-اکتشافی می‌باشد. در راستای تحلیل اطلاعات نیز از مدل تحلیل عاملی Q و آزمون تی تک‌نمونه‌ای در نرم‌افزار SPSS استفاده شده است. همچنین جامعه‌ی آماری تحقیق حاضر شامل مدیران و کارشناسان شهری و نخبگان دانشگاهی می‌باشد که بر اساس روش دلفی نخبگان 20 نفر به‌عنوان حجم نمونه انتخاب شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که پنج عامل اصلی در نارسایی نظام بازآفرینی بافت‌های تاریخی در کلان‌شهر تبریز تأثیرگذارند که به ترتیب عبارتند از: عدم وجود مدیریت یکپارچه، ناکارآمدی طرح‌ها و برنامه‌ها، عدم هماهنگی و مشارکت، عدم ظرفیت‌سازی نهادی و عدم تأکید بر دانش‌محوری. این 5 عامل در مجموع 402/80 درصد از واریانس کل را تبیین می‌کنند، یعنی عدم بازآفرینی مناسب بافت‌های تاریخی در شهر تبریز در حدود 80 درصد شامل اثرات (عوامل) استخراج‌شده می‌باشد و حدود 20 درصد نیز سایر عوامل را دربر می‌گیرد که خارج از بحث‌های مطرح‌شده در این تحقیق می‌باشد. همچنین میزان تحقق شاخص‌های پایداری و یکپارچه در نظام بازآفرینی بافت‌های تاریخی کلان‌شهر تبریز در وضعیت نامطلوبی قرار دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Pathology of historical textures regeneration system from the perspective of integrated and sustainable approaches (case study: Tabriz metropolis)

نویسندگان [English]

  • Ramin Pishnamaz Ahari 1
  • Ali Panahi 2
1 MA Student, Department of Geography and Urban Planning, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran
2 Assistant Professor, Department of Geography and Urban Planning, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran
چکیده [English]

The historical textures are considered as the identity of each nation and country and precious works of culture, knowledge of architecture and local urban planning. Considering the destruction and deterioration of these textures during different periods, their regeneration is considered one of the basic priorities of most governments. Considering the importance of regeneration historical textures, the present study was written with the aim of pathology of the regeneration system of historical textures in Tabriz metropolis and providing executive solutions in order to achieve the desired situation. The research method in the present study is mixed (quantitative-qualitative), with developmental-applicative purpose and analytical-exploratory nature. In line with data analysis, Q factor analysis model and t-test were used in SPSS software. Also, the statistical population of the current research includes city managers and experts and academic elites, 20 people have been selected as a sample size based on Elite Delphi method. The findings of the research show that five main factors influence the failure of the system of regeneration historical textures in Tabriz metropolis, which are respectively: the absence of integrated management, the inefficiency of plans and programs, the lack of coordination and participation, the lack of institutional capacity building and the lack of emphasis on knowledge-oriented. These 5 factors explain a total of 80.402% of the total variance, that is, the lack of proper reproduction of historical textures in Tabriz city includes about 80% of the extracted effects (factors) and about 20% includes other factors that are outside the discussions proposed in this research. Also, the degree of realization of sustainable and integrated indicators in the system of regeneration the historical textures of Tabriz metropolis is in an unfavorable situation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Pathology
  • Regeneration
  • Historical textures
  • Tabriz metropolis
  1. بحرینی، سیدحسین؛ ایزدی، محمدسعید؛ مفیدی، مهرانوش (1393). رویکردها و سیاست‌های نوسازی شهری (از بازسازی تا بازآفرینی شهری پایدار)، مطالعات شهری، دوره‌ی 3، شماره 9، صص 30-17.

    بهرامی، سمیه؛ خرازی قدیم، فرشته (1398). بازآفرینی بافت‌های تاریخی با رویکرد گردشگری فرهنگی (موردی: محله فیض‌آباد شهر کرمانشاه)، جغرافیا و روابط انسانی، دوره‌ی 1، شماره 4، صص 136-124.

    حسن‌زاده، مهرنوش؛ سلطان‌زاده، حسین (1396). تدوین مدل مفهومی تحقق پایداری بافت‌های تاریخی با رویکرد راهبردی برنامه‌ریزی بازآفرینی، باغ نظر، دوره‌ی 14، شماره 56، صص 70-57.

    زارعی، جواد (1397). تبیین الگوی مدیریت یکپارچه‌ی بازآفرینی شهری پایدار بافت‌های فرسوده، مطالعه موردی: کلان‌شهر اهواز، رساله‌ی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده‌ی علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، استاد راهنما: محمدعلی فیروزی.

    عسکریان، رامین؛ خرم‌بخت، احمدعلی؛ عفیفی، محمدابراهیم (1400). تدوین الگوی برنامه‌ریزی و مدیریت یکپارچه بافت‌های تاریخی در راستای بازآفرینی (مطالعه موردی: کلان‌شهر تبریز)، پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، دوره‌ی 12، شماره 47، صص 236-219.

    کریم‌پور شیرازی، مرجان؛ کهزادی سیف‌آباد، عمران (1396). مدل نظری بازآفرینی بافت‌های تاریخی، فصلنامه‌ی پژوهش‌های نوین علوم جغرافیایی، معماری و شهرسازی، دوره‌ی 1، شماره 5، صص 225-203.

    Blackman, T. (1995). Urban Policy in Practice, London: Routledge.

    Colantonio, A., & Dixon, T. (2011). Urban Regeneration & Social Sustainability: Best Practice from European Cities. Wiley-Blackwell.

    Dimitrova, E. (2014). The sustainable development concept in urban planning education: lessons learned on a Bulgarian path. Journal of Cleaner Production, 62, 120-127.

    1. (2006). European Institute for Urban Affairs.

    Evans, J.P. (2012). Sustainable regeneration. In H. Lovell, M. Elsenga, & S. Smith (Eds.), International encyclopaedia of housing and home. Elsevier.

    Haigh, M. (2020). Cultural tourism policy in developing regions: The case of Sarawak, Malaysia. Tourism Management, 81, 1-13.

    Hemphill, L., McGreal, S., & Berry, J. (2004). An Indicator-based Approach to Measuring Sustainable Urban Regeneration Performance: Part 2, Empirical Evaluation and Case-study Analysis. Urban Studies, 41(4), 757–772.

    Hoekveld, J.J. (2014). Understanding spatial differentiation in urban decline levels. European Planning Studies, 22(2), 362–382.

    Hull city council. (2000). Urban regeneration, ̋to promote urban regeneration and anti-poverty strategies ̋.

    Korkmaz, C., & Balaban, O. (2020). Sustainability of urban regeneration in Turkey: Assessing the performance of the North Ankara Urban Regeneration Project. Habitat International, 95, 1-14.

    La Rosa, D., Privitera, R., Barbarossa, L., & La Greca, P. (2017). Assessing spatial benefits of urban regeneration programs in a highly vulnerable urban context: A case study in Catania, Italy. Landscape and Urban Planning, 157, 180-192.

    LUDA. (2003). Appraisal of Urban Rehabilitation Literature and Projects, Including a Glossary of Terms and a Preliminary Set of Indicators Characterizing LUDA. Large Scale Urban Distressed Areas (LUDA), Dresden.

    McDonald, S., Malys, N., & Malienė, V. (2009). Urban regeneration for sustainable communities. Technological and Economic Development, 15(1), 49–59.

    Moberg, K., Handlin, L., & Peterson, M. (2013). Self-soothing behaviors with particular reference to oxytocin release induced by non-noxious sensory stimulation, Front Psychol, 5, 1529.

    Noon, D., Smith-Canham, J., & Eagland, M. (2000). Economic Regeneration and Funding, In: P. Roberts and H. Sykes (eds), Urban Regeneration: A Handbook, London, 61-85.

    Ploegmakers, H., & Beckers, P. (2014). Evaluating urban regeneration: An assessment of the effectiveness of physical regeneration initiatives on run-down industrial sites in the Netherlands. Urban Studies, 52(12), 2151-2169.

    Poorthuis, A., & Zook, M. (2017). Making big data small: Strategies to expand urban and geographical research using social Media. Journal of Urban Technology, 24(4), 115–135.

    Project Management Institute (PMI). (2004). A guide to the project management body of knowledge. 3rd ed, PMI, Wexford.

    Rizzo, A. (2017). Sustainable urban development and green megaprojects in the Arab states of the Gulf Region: Limitations, covert aims, and unintended outcomes in Doha, Qatar. International Planning Studies, 22(2), 85–98.

    Roberts, P. (2000). The evolution, definition and purpose of urban regeneration. In P. Roberts and H. Syke (eds). Urban Regeneration. A Handbook. British Urban Regeneration Association, SAGE Publications, London, 9-30.

    Roberts, P. V., Sykes, H., & Granger, R. (2017). Urban Regeneration. SAGE Publications Ltd.

    Turok, I. (2004). Urban Regeneration: what can be done and what should be avoided? Paper presented to International Urban Regeneration Implementations Symposium, Lütfi Kırdar Exhibition Centre. Istanbul.

    Urban Task Force. (1999) Towards an Urban Renaissance London, Landor Publishing.

    Vojnovic, I. (2014). Urban sustainability: research, politics, policy and practice. Cities, 41(1), 30–44.

    Yu, X.J., & Ng, C.N. (2007). Spatial and temporal dynamics of urban sprawl along two urban rural transects: A case study of Guangzhou, China. Landscape and Urban Planning, 79(1), 96-109.

    Zhang, P., Zhang, L., Chang, Y., Xu, M., Hao, Y., Liang, S., Liu, G., Yang, Z., Wang, C., (2019). Food-energy-water (FEW) nexus for urban sustainability: a comprehensive review. Resour. Conserv. Recycl. 142, 215–224.